rośliny trujące

Rośliny trujące i rośliny lecznicze charakteryzują się zawartością związków chemicznych oddziałujących na organizm człowieka. Ta ich właściwość była dostrzegana i wykorzystywana od czasów prehistorycznych. Granica pomiędzy lekiem a trucizną jest zwykle umowna. Ten sam związek chemiczny w zależności od dawki może wywoływać pożądane skutki terapeutyczne lub, zbyt silnie oddziałując, zaburza funkcje życiowe organizmu, czyli wywołuje zatrucie, a nawet może doprowadzić do zgonu. Przykładem jest naparstnica pupurowa (Digitalis purpurea). Liczba roślin leczniczych używanych historycznie w praktykach medycznych była w minionych wiekach zdecydowanie większa niż ich liczba współcześnie stosowana w medycynie oficjalnej.

Kategoria rośliny trujących w dzisiejszych czasach nie traci na znaczeniu. Wiedza o roślinach toksycznych jest istotna dla rolnictwa (żywienie zwierząt paszami z łąk i pastwisk), osób zbierających dzikie rośliny jadalne np. uprawiających hobby w rodzaju surwiwal oraz dla toksykologów i osób które uległy przypadkowemu zatruciu po zjedzeniu trujących roślin. Poniżej zestawione są silnie trujące rośliny i te słabiej trujące które z większym prawdopodobieństwem mogą być zagrożeniem dla zbierających dzikie owoce jadalne i dziko rosnące rośliny jadalne.

duże zagrożenie przy zbieraniu dziko rosnących roślin jadalnych

konwalia majowa (Convallaria majalis)
fu12/17
Convallaria majalis konwalia majowa
silnie trująca jest cała roślina, ma liście podobne jak u czosnku niedzwiedziego (Allium ursinum) u którego jest jednak wyraźny zapach czosnku
zimowit jesienny (Colchicum autumnale) - liście
fu3/3
Colchicum autumnale zimowit jesienny
silnie trująca jest cała roślina, liście mogą przypominać czosnek niedźwiedzi (Allium ursinum) u którego jest jednak wyraźny zapach czosnku
ciemiężyca zielona (Veratrum lobelianum)
f
Veratrum lobelianum ciemiężyca zielona
silnie, śmiertelnie trująca jest cała roślina, liście są podobne jak u czosnku niedzwiedziego (Allium ursinum) u którego jest jednak wyraźny zapach czosnku; silnie trująca jest też podobna ciemiężyca biała (Veratrum album)
szczwół plamisty (Conium maculatum)
fa
Conium maculatum szczwół plamisty
jeden z silnie trujących przedstawicieli rodziny selerowatych (Apiaceae) roślina ma (zwłaszcza gdy więdnie) nieprzyjemny zapach mysiego moczu (określany też jako zapach padliny)
blekot pospolity (Aethusa cynapium)
f
Aethusa cynapium blekot pospolity
liście przypominają pietruszkę zwyczajną (Petroselinum crispum) (blekot rośnie też jako chwast ogrodowy), a nasiona kminek zwyczajny (Carum carvi)
objaśnienie skrótów

duże zagrożenie przy zbieraniu dziko rosnących owoców jadalnych
wawrzynek wilczełyko (Daphne mezereum)
fu/1
Daphne mezereum wawrzynek wilczełyko
owoce skupione, przylegające do pędu są silnie trujące, podobnie jak i pozostałe części rośliny
pokrzyk wilcza jagoda (Atropa bella-donna)
f
Atropa bella-donna pokrzyk wilcza jagoda
silnie a nawet śmiertelnie trująca
psianka czarna (Solanum nigrum)
f1 fa
Solanum nigrum psianka czarna
szczególnie trujące są niedojrzałe owoce
psianka słodkogórz (Solanum dulcamara)
fu/1
Solanum dulcamara psianka słodkogórz
szczególnie trujące są niedojrzałe owoce
konwalia majowa (Convallaria majalis)
fu12/17
Convallaria majalis konwalia majowa
silnie trująca jest cała roślina, w tym owoce
czerniec gronkowy (Actaea spicata)
fu
Actaea spicata czerniec gronkowy
słabo trująca jest cała roślina
ligustr pospolity (Ligustrum vulgare)
fau2/2
Ligustrum vulgare ligustr pospolity
silnie trujące są owoce i liście
wiciokrzew pospolity (Lonicera xylosteum)
fu
Lonicera xylosteum wiciokrzew pospolity
owoce są silnie trujące
cis pospolity (Taxus baccata)
fu24/31
Taxus baccata cis pospolity
cała roślina jest śmiertelnie trująca za wyjątkiem kolorowej osnówki nasiona
bez czarny (Sambucus nigra)
fu24/29
Sambucus nigra bez czarny
słabo trujące są surowe niedojrzałe owoce i ich szypułki
jałowiec pospolity (Juniperus communis)
f2 fu26/33
Juniperus communis jałowiec pospolity
owoce i igły są trujące, w niewielkiej ilości wysuszone owoce są stosowane jako aromatyczna przyprawa
kalina koralowa (Viburnum opulus)
fu11/15
Viburnum opulus kalina koralowa
słabo trujące są wszystkie części rośliny
kolcowój zwyczajny (Lycium barbarum)
fau
Lycium barbarum kolcowój zwyczajny
silnie trujące są niedojrzałe owoce, poza tym roślina słabo trująca
przestęp biały (Bryonia alba)
fa
Bryonia alba przestęp biały
silnie trująca po spożyciu kilkunastu do kilkudziesięciu jagód, trujące są też inne części rośliny, podobnie u przestępu dwupiennego (Bryonia dioica)
objaśnienie skrótów

inne trujące rośliny

bieluń dziędzierzawa (Datura stramonium)
fa
Datura stramonium bieluń dziędzierzawa
silnie trująca jest cała roślina, w szczególności nasiona
bylica piołun (Artemisia absinthium)
fu/2
Artemisia absinthium bylica piołun
silnie trujące liście i młode kwitnące pędy
czermień błotna (Calla palustris)
fu
Calla palustris czermień błotna
silnie trująca jest cała roślina
glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus)
f
Chelidonium majus glistnik jaskółcze ziele
trująca jest cała roślina
janowiec barwierski (Genista tinctoria)
fu/1
Genista tinctoria janowiec barwierski
silnie trująca jest cała roślina, szczególnie nasiona
jaskier jadowity (Ranunculus sceleratus)
f
Ranunculus sceleratus jaskier jadowity
cała roślina jest silnie trująca podobnie jak wiele innych gatunków z rodzaju jaskier (Ranunculus)
jemioła pospolita (Viscum album)
f3 f
Viscum album jemioła pospolita
słabo trująca cała roślina
knieć błotna (Caltha palustris)
f4 fu7/12
Caltha palustris knieć błotna
słabo trująca cała roślina, zjedzenie mało prawdopodobne z uwagi na silnie piekący i gorzki smak
kąkol polny (Agrostemma githago)
fau/2
Agrostemma githago kąkol polny
silnie trujące są nasiona, słabo reszta rośliny
konitrut błotny (Gratiola officinalis)
f
Gratiola officinalis konitrut błotny
słabo trująca jest cała roślina
kropidło wodne (Oenanthe aquatica)
f
Oenanthe aquatica kropidło wodne
silnie trująca jest cała roślina
kruszyna pospolita (Frangula alnus)
fu4/4
Frangula alnus kruszyna pospolita
silnie trujące są niedojrzałe owoce, liście i świeża kora
lulek czarny (Hyoscyamus niger)
fa
Hyoscyamus niger lulek czarny
silnie trująca jest cała roślina
mięta polej (Mentha pulegium)
f
Mentha pulegium mięta polej
silnie trująca cała roślina
mydlnica lekarska (Saponaria officinalis)
fu3/3
Saponaria officinalis mydlnica lekarska
silnie trująca cała roślina
naparstnica pupurowa (Digitalis purpurea)
fau14/28
Digitalis purpurea naparstnica pupurowa
wszystkie części rośliny są silnie trujące; nieco mniej trujące są inne gatunki z rodzaju naparstnica (Digitalis)
nerecznica samcza (Dryopteris filix-mas)
fu6/11
Dryopteris filix-mas nerecznica samcza
silnie trujące są kłącza i ogonki podstawa liścia; prawdopodobnie toksyczne są inne gatunki z rodzaju nerecznica (Dryopteris)
obrazki plamiste (Arum maculatum)
fu
Arum maculatum obrazki plamiste
szczególnie trujące jest świeże kłącze
ostróżeczka polna (Consolida regalis)
fau
Consolida regalis ostróżeczka polna
silnie trująca jest cała roślina
ostróżka wyniosła (Delphinium elatum)
f3 fu11/12
Delphinium elatum ostróżka wyniosła
silnie trująca podobnie jak i inne gatunki z rodzaju ostróżka (Delphinium), w tym ogrodowe
skrzyp błotny (Equisetum palustre)
f
Equisetum palustre skrzyp błotny
szczególnie trujące są młode rośliny
starzec zwyczajny (Senecio vulgaris)
fa
Senecio vulgaris starzec zwyczajny
szczególnie trujący jest korzeń
szakłak pospolity (Rhamnus catharticus)
fu
Rhamnus catharticus szakłak pospolity
szczególnie trujące są niedojrzałe owoce
szalej jadowity (Cicuta virosa)
f
Cicuta virosa szalej jadowity
silnie trujące są korzeń i dolna część łodygi
tojad mocny (Aconitum firmum)
f5 fu2/2
Aconitum firmum tojad mocny
silnie trujące są wszystkie części rośliny
wilczomlecz obrotny (Euphorbia helioscopia)
fa
Euphorbia helioscopia wilczomlecz obrotny
trujący i drażniący sok mleczny, podobnie jak i u innych przedstawicieli rodzaju wilczomlecz (Euphorbia)
wrotycz zwyczajny (Tanacetum vulgare)
fu
Tanacetum vulgare wrotycz zwyczajny
silnie trujące są wszystkie części rośliny
zawilec gajowy (Anemone nemorosa)
fu23/23
Anemone nemorosa zawilec gajowy
trujące są wszystkie części rośliny, podobnie jak i u innych przedstawicieli rodzaju zawilec (Anemone)
ziarnopłon wiosenny (Ficaria verna)
fu
Ficaria verna ziarnopłon wiosenny
trujące są wszystkie części rośliny
zimowit jesienny (Colchicum autumnale)
fu3/3
Colchicum autumnale zimowit jesienny
silnie trująca jest cała roślina
bukszpan zwyczajny (Buxus sempervirens)
u4/5
Buxus sempervirens bukszpan zwyczajny
silnie trujące są wszystkie części rośliny
ciemiernik biały (Helleborus niger)
u5/9
Helleborus niger ciemiernik biały
silnie trujące są wszystkie części rośliny
kasztanowiec zwyczajny (Aesculus hippocastanum)
fau12/14
Aesculus hippocastanum kasztanowiec zwyczajny
silnie trujące są wszystkie części rośliny
narcyz trąbkowy (Narcissus pseudonarcissus)
u
Narcissus pseudonarcissus narcyz trąbkowy
silnie trujące są cebule, trujące liście i kwiaty
rącznik zwyczajny (Ricinus communis)
u2/5
Ricinus communis rącznik zwyczajny
silnie trujące wszystkie części rośliny, szczególnie nasiona
żywotnik zachodni (Thuja occidentalis)
u40/55
Thuja occidentalis żywotnik zachodni
silnie trująca jest cała roślina
tulipan (Tulipa)
u39/39
Tulipa tulipan
trujące są cebule
cyklamen purpurowy (Cyclamen purpurascens)
fau
Cyclamen purpurascens cyklamen purpurowy
silnie trująca jest bulwka, w naturze niemal nie do spotkania (są tylko dwa znane stanowiska w Polsce) ale jest uprawiany jako roślina ozdobna
złotokap zwyczajny (Laburnum anagyroides)
u3/3
Laburnum anagyroides złotokap zwyczajny
silnie trująca jest cała roślina, szczególnie nasiona
brzoskwinia zwyczajna (Persica vulgaris)
u7/7
Persica vulgaris brzoskwinia zwyczajna
silnie trujące są nasiona (wewnątrz pestki), podobnie w przypadku innych owocowych drzew pestkowych — czereśni, wiśni, śliw
psianka ziemniak (Solanum tuberosum)
u
ziemniak
silnie trujące są wszystkie części zielone
len zwyczajny (Linum usitatissimum)
u
Linum usitatissimum len zwyczajny
silnie trujące są niedojrzałe nasiona, trująca jest cała roślina
mak lekarski (Papaver somniferum)
u/1
Papaver somniferum mak lekarski
obecnie dopuszczone do uprawy odmiany praktycznie nie zawierają morfiny i innych silnie trujących opiatów
tytoń szlachetny (Nicotiana tabacum)
u
Nicotiana tabacum tytoń szlachetny
silnie trująca jest cała roślina, do zatrucia może np dojść przy stosowaniu wywaru z liści tytoniu jako środka owadobójczego, dawka śmiertelna nikotyny jest niska, to ledwie 0.8mg/kg masy ciała
konopie siewne (Cannabis sativa)
u
Cannabis sativa konopie siewne
cała roślina jest silnie trująca, dawka śmiertelna THC to 30mg/kg masy ciała
objaśnienie skrótów