atlas-roslin.pl
antropofit zadomowiony we florze Polski [24][491]
· kenofit, zadomowiony [234]

Bryonia alba L. [🔉 bri··ni·a l·ba]

przestęp biały, (cz) posed bilý (de) Zaunrübe weiße f (ru) переступень белый
Bryonia alba (przestęp biały)
copyright © by Jarosław Makowski
Bryonia alba (przestęp biały)
Bryonia alba (przestęp biały)
Bryonia alba (przestęp biały)
Bryonia alba (przestęp biały)
Bryonia alba (przestęp biały)
Bryonia alba (przestęp biały)
Bryonia alba (przestęp biały)
Bryonia alba (przestęp biały)
Bryonia alba (przestęp biały)
Bryonia alba (przestęp biały)
Bryonia alba (przestęp biały)
Bryonia alba (przestęp biały)
Bryonia alba (przestęp biały)
Bryonia alba (przestęp biały)
Bryonia alba (przestęp biały)
XL
Bryonia alba (przestęp biały)
XL
kilkuletni korzeń
cechy diagnostyczne w kluczu:Bryonia (przestęp)kl 9342

występowanie

wystepowanie
o mapie występowania
Bryonia alba (przestęp biały)
Bryonia alba (przestęp biały)
ekologiczne liczby wskaźnikowe Bryonia alba (przestęp biały)
Częsty. Zarośla, miejsca ruderalne, dawniej uprawiany.

Bylina, pnącze.

Różne parametry ekologiczne, z objaśnieniem - opisowym rozwinięciem tekstowym, są podane tekstem po zalogowaniu.

Inwazyjność i/lub kategorie obcego elementu flory (Tokarska-Guzik et al.) [234]:

- zadomowiony, nieinwazyjny; kenofit; pochodzenie: Europa wschodnia i Azja zachodnia [czas przybycia na teren Polski: XVIIw. (introdukcja), 1824r.]
- wnika do siedlisk/zbiorowisk: antropogenicznych · częściowo przeobrażonych · o charakterze naturalnym

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 00010000.61.pkob - Bryonia alba (przestęp biały); Lubsko, przy zalewie Karaś
61
leg. Piotr Kobierski
/Lubsko, przy zalewie Karaś/ #4
znalezisko 00010000.282.jmak - Bryonia alba (przestęp biały)
282
leg. Jarosław Makowski #19
znalezisko 00010000.180.konrad_kaczmarek - Bryonia alba (przestęp biały)
180
leg. Konrad Kaczmarek #19
znalezisko 20020800.2.bl; Warszawa, ogród
020800-2
leg. Barbara Łotocka
/Warszawa, ogród/ #2
znalezisko 20020709.5.sm; Wrocław, nad Ślężą
020709-5
leg. Michał Smoczyk, msmoczyk at wp pl
/Wrocław, nad Ślężą/ #2
znalezisko 20220705.1.22 - Bryonia alba (przestęp biały); Sopot, ul. 1 Maja, płot Sądu Rejonowego
220705-1
leg. Marek Snowarski
/Sopot, ul. 1 Maja, płot Sądu Rejonowego/ #7

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawa Bryonia alba (przestęp biały)
🌱
Korzenie, liście i jagody słabo trujące. Zatrucia zwykle przypadkowe w wyniku spożycia jagód lub rzadziej w wyniku stosowania nieprawidłowo przygotowanych preparatów. Działa drażniąco na błony śluzowe przewodu pokarmowego, skórę i spojówki.
słabo trująca

nomenklatura, etymologia ℹ️
poznanie znaczenia i pochodzenia nazwy ułatwia jej zapamiętanie

Bryonia alba L. [🔉 bri··ni·a l·ba](pl) przestęp biały • (cz) posed bilý (de) Zaunrübe weiße f (ru) переступень белый
Nazwa rodzaju jest starożytną nazwą łacińską, zapożyczoną z greki. Epitet gatunku odnosi się do białej barwy powierzchni bulwiastego korzenia. W starożytności odróżniano w ten sposób ten gatunek od innego pnącza ze zgrubiałymi korzeniami, "czarnej bryonia" Dioscorea (Tamus) communis o ciemnej, brązowej barwie powierzchni korzeni. Obydwa gatunki były stosowane w dawnej medycynie. Są trujące, w okładach działają silnie drażniąco na skórę.
(lat. z gr.) brynia, -ae subst.
starożytna nazwa łacińska, wywodząca się z greki i odnosząca się do przestępu białego (Bryonia alba); ("czarna" bryonia to było inne, pospolite w lasach południa Europy pnącze Dioscorea (Tamus) communis)
(lat.) lbus, -a, -um adj.
biały (raczej matowy/brudny niż lśniący/czysty); też jasnej barwy lub bezbarwny; !czysto lśniąco biały to candidus; przymiotnik często używany jako epitet gatunku wskazujący na jasną, srebrzystą barwę całej lub części rośliny, zazwyczaj spowodowaną gęstym owłosieniem lub owoszczeniem
(pol.) przestęp
prawdopodobnie ukute od staropolskiego przestępić "przejść, przekroczyć, przeniknąć" (w staropolskim przestęp "przestępstwo"), być może chodzi o bujny wzrost tego pnącza; intrygująca jest etymologia czeskiej nazwy przestępu białego (Bryonia alba) - 'posed', znaczącej "nawiedzony, posiadły przez demona", nawiązującej do demonicznych właściwości korzenia, mającego zamieniać się po ośmiu latach w diabełka itp., sprzedawanego jako podróbka mandragory (forma człekokształtna), rośliny magicznej, demonicznej; może więc polska nazwa to eufemizm?