Tx: 1356
atlas-roslin.pl

Bryonia dioica Jacq. [🔉 brjo·ni·a di·o͡j·ka]

przestęp dwupienny
Bryonia cretica L. ssp. dioica (Jacq.) Tutin [🔉 brjo·ni·a * di·o͡j·ka]
autorzy i statusy taksonu są widoczne na szerszym ekranie 🛈
cechy diagnostyczne w kluczu:
⇑ kl 9343 "łatki liści całobrzegie lub z nielicznymi dużymi tępymi ząbkami" w "Bryonia (przestęp)"

występowanie, ekologia

antropofit zadomowiony we florze Polski [491]
wystepowanie - Bryonia dioica (przestęp dwupienny)
ekologiczne liczby wskaźnikowe Bryonia dioica (przestęp dwupienny)

Rzadki. Zarośla, miejsca ruderalne, rzadko uprawiana roślina ozdobna.

Bylina, pnącze, roślina dwupienna.

Różne parametry ekologiczne, z objaśnieniem - opisowym rozwinięciem tekstowym, są podane tekstem po zalogowaniu.
Inwazyjność i/lub kategorie obcego elementu flory /Tokarska-Guzik et al. (2012) [234]/:
• zadomowiony
• kenofit (Kn)
• Pochodzenie: południowa i zachodnia Europa.
• Czas przybycia na teren Polski: 1847r.
• Wnika do siedlisk/zbiorowisk: antropogenicznych.
Parametry dotyczące m.in. hemerobii z publikacji /Jackowiak (1993) [574]/ z objaśnieniem - opisowym rozwinięciem tekstowym, są podane po zalogowaniu.
ⓘ Parametry rozsiewu wg /Lososová et al. (2023) [601]/:
- klasa 6: 400-1500m dla 50-99% diaspor · efektywny sposób rozsiewu: endozoochoria
- średnia masa nasiona: 111mg · średnia wysokość rośliny: 239cm

wybrane okazy · selected collections ⇈

#5
bsw.10
leg. Barbara Sudnik-Wójcikowska
#13
jmak.10_9_1
leg. Jarosław Makowski

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawowe Bryonia dioica (przestęp dwupienny)
⇈ 🌱

Korzenie, liście i owoce słabo trujące. Czynnikiem toksycznym są substancje żywicowate. Działa drażniąco na skórę i błony śluzowe przewodu pokarmowego.

słabo trująca

nomenklatura, etymologia ℹ️ ⇈

poznanie znaczenia i pochodzenia nazwy ułatwia jej zapamiętanie
Bryonia dioica Jacq. [🔉 brjo·ni·a di·o͡j·ka] • Bryonia cretica L. ssp. dioica (Jacq.) Tutin [🔉 brjo·ni·a * di·o͡j·ka] • (pl) przestęp dwupienny
bryōnia, -ae (lat. z gr., subst.) — starożytna nazwa łacińska, wywodząca się z greki i odnosząca się do przestępu białego (Bryonia alba); ("czarna" bryonia to było inne, pospolite w lasach południa Europy pnącze Dioscorea (Tamus) communis)
dio͡icus, -a, -um (gr., adj.) — dwupienny; złożenie greckich: przedrostka di- "dwu-" i oikos "dom"; epitet stosowany dla gatunków "dwudomnych", gdzie kwiaty męskie i żeńskie znajdują się na różnych egzemplarzach
przestęp (pol.) — prawdopodobnie ukute od staropolskiego przestępić "przejść, przekroczyć, przeniknąć" (w staropolskim przestęp "przestępstwo"), być może chodzi o bujny wzrost tego pnącza; intrygująca jest etymologia czeskiej nazwy przestępu białego (Bryonia alba) - 'posed', znaczącej "nawiedzony, posiadły przez demona", nawiązującej do demonicznych właściwości korzenia, mającego zamieniać się po ośmiu latach w diabełka itp., sprzedawanego jako podróbka mandragory (forma człekokształtna), rośliny magicznej, demonicznej; może więc polska nazwa to eufemizm?
literatura · references
specyfikacja literatury jest widoczna na szerszym ekranie 🛈
ta strona być może używa ciasteczek (cookies), korzystając z niej akceptujesz ich użycie — więcej informacji