charakterystyka
Na zachodzie i południu oraz w środkowej Polsce, w strefie wpływu klimatu subatlantyckiego, jest zastępowany przez analogiczny zespół suboceanicznego boru świeżego Ass. Leucobryo-Pinetum (regionalny subatlantycko-środkowoeuropejski wikariant tego zespołu).
Bór sosnowy na bardzo ubogich siedliskach okresowo suchych, o przepuszczalnym podłożu, głębokim poziomie wód gruntowych niedostępnych dla większości gatunków drzew poza sosną zwyczajną (Pinus sylvestris).
Najbardziej typowy zespół w klasie borów szpilkowych Cl. Vaccinio-Piceetea.
opis florystyczny i fitosocjologiczny
W warstwie drzew o średnim zwarciu dominuje wysokopienna sosna zwyczajna (Pinus sylvestris), 30(40)m wysokości, zwykle w dobrej kondycji (II-III klasa bonitacji), jedynie w suchej postaci zespołu słabsza (III-V klasa bonitacji. Poza tym z niewielkim udziałem brzozy brodawkowatej (Betula pendula), a na północnym-zachodzie Polski także ze znacznym udziałem świerka pospolitego (Picea abies).
Warstwa krzewów jest zwykle słabo zwarta, znajdują się w niej podrosty gatunków z warstwy drzew oraz jarząb pospolity (Sorbus aucuparia), kruszyna pospolita (Frangula alnus), jałowiec pospolity (Juniperus communis).
Warstwa mchów pokrywa niemal całą powierzchnię. Przeważają rokietnik pospolity (Pleurozium schreberi), widłoząb kędzierzawy (Dicranum polysetum), gajnik lśniący (Hylocomium splendens), rzadziej występuje piórosz pierzasty (Ptilium crista-castrensis), kolcowidłak jałowcowaty (Lycopodium annotinum) i inne.
Niewłaściwa gospodarka leśna i inne czynniki powodujące wzrost żyzności prowadzą do dominacji w runie jednego z typowych gatunków borów — traw, np. śmiałka pogiętego (Deschampsia flexuosa), kostrzewy owczej (agg.) (Festuca ovina agg.) (cespityzacja), jednego gatunku mchu (bryofityzacja) np. rokietnika pospolitego (Pleurozium schreberi).
W ramach zespołu wyróżnia się dwa podzespoły: typowy subAss. Peucedano-Pinetum typicum i "ciepłolubno-kserotermiczny" sasankowy subAss. Peucedano-Pinetum pulsatilletosum.
Zróżnicowanie regionalne to dwie wyraźne odmiany: sarmacką i subborealną.[7]
Odmiana subborealna występuje w północno-wschodniej części Polski, w krainach geobotanicznych: Północnopodlaskiej (F.3), Augustowsko-Suwalskiej (F.2), Mazurskiej (F.1) i w części Wschodniopomorskiej (A.6). Wyróżnia się ona udziałem w drzewostanie świerka pospolitego (Picea abies) oraz słabymi gatunkami wyróżniającymi: piórosz pierzasty (Ptilium crista-castrensis) i tajęża jednostronna (Goodyera repens).
występowanie
Zespół Ass. Peucedano-Pinetum występuje na ok. 1/5 Polski, w jej północno-wschodniej części niżu, w krainach geobotanicznych: Chełmińsko-Dobrzyńskiej (E.1), Północnomazowiecko-Kurpiowskiej (E.2), Polesia Południowego (E.5), Północnopodlaskiej (F.3), Augustowsko-Suwalskiej (F.2). Mazurskiej (F.1), część Wschodniopomorskiej (A.5) i w szczególnych siedliskach krain Puszczy Kozienickiej (E.3b.7) i Roztocza (C.9.2) gdzie już typowo występują zbiorowiska subatlantyckiego boru sosnowego świeżego Ass. Leucobryo-Pinetum.
W typologii siedlisk leśnych zbiorowiska tego zespołu to niemal zawsze bór świeży (Bśw), jedynie w swoim suchym, kserotermicznym wariancie to bór suchy (Bs).
podobieństwa
Z zespołem Ass. Peucedano-Pinetum wikaryzuje w zachodniej części Polski zespół suboceanicznego boru świeżego Ass. Leucobryo-Pinetum. Fizjonomia obu jest podobna, bo w warstwie drzew i krzewów nie ma większych różni pomiędzy nimi. Różnice, poza strefą kontaktu zasięgów, wyraźniej zaznaczają się w składzie gatunkowym runa:
Do borów świeżych Ass. Peucedano-Pinetum mogą upodabniać się uboższe i zdegradowane postaci borów mieszanych Ass. Querco roboris-Pinetum i Ass. Serratulo-Pinetum lub świetlistych dąbrów Ass. Potentillo albae-Quercetum.[14][542] Na bory mieszane wskazuje pojawiający się grab pospolity (Carpinus betulus) i żywotniejsze, dorastające do warstwy drzew podrosty dębu szypułkowego (Quercus robur) i dębu bezszypułkowego (Quercus petraea) oraz typowe dla lasów liściastych krzewy: leszczyna pospolita (Corylus avellana), trzmielina brodawkowata (Euonymus verrucosus), a w runie gatunki lasów liściastych: turzyca palczasta (Carex digitata), pszeniec gajowy (Melampyrum nemorosum), perłówka zwisła (Melica nutans), sałatnik leśny (Mycelis muralis), fiołek Rivina (Viola riviniana).[542]
charakterystyczna kombinacja gatunków zespołu (ChSC Ass.) Ass. Peucedano-Pinetum
• DAss. — 🟡 Anthericum ramosum, 🟡 Carex ericetorum, 🟡 Chamaecytisus ratisbonensis, 🟢 Convallaria majalis, 🟠 Fragaria vesca, 🟢 Peucedanum oreoselinum, 🟢 Polygonatum odoratum, 🟢 Pulsatilla patens [D.[14],Ch.[229]], 🟠 Rubus saxatilis, 🟢 Scorzonera humilis, 🟢 Solidago virgaurea s.str., 🟠 Veronica officinalis
• DGr. (Cladonio-Pinetum + Peucedano-Pinetum) — Carex ericetorum, Rumex acetosella
• DGr. (Cladonio-Pinetum + Peucedano-Pinetum + Leucobryo-Pinetum) — Festuca ovina agg., Juniperus communis ssp. communis
• DGr. (Peucedano-Pinetum + Leucobryo-Pinetum + Molinio caeruleae-Pinetum) — Luzula pilosa, Sorbus aucuparia, Trientalis europaea
• ChAll. (All. Dicrano-Pinion) — 🟢 Chimaphila umbellata, 🟢 Dicranum polysetum, 🟢 Diphasiastrum complanatum, 🟡 Diphasiastrum tristachyum, 🟢 Juniperus communis ssp. communis [regionalnie, optimum], 🟡 Lycopodium clavatum [diagnostyczny w obrębie danej formacji], 🟢 Monotropa hypopitys, 🟢 Pinus sylvestris [nat.[229]] [dominujący], 🟢 Pyrola chlorantha, 🟢 Viscum album ssp. austriacum
• ChO. (O. Cladonio-Vaccinietalia) — 🔵 Cladonia arbuscula, 🔵 Cladonia rangiferina, 🔵 Dicranum fuscescens, 🔵 Dicranum polysetum, 🔵 Pinus sylvestris
• ChCl. (Cl. Vaccinio-Piceetea) — 🟢🔸 Dicranum scoparium, 🟡 Goodyera repens, 🟢 Hylocomium splendens, 🟡 Linnaea borealis, 🟡 Lycopodium annotinum, 🟡 Malaxis monophyllos, 🟢 Melampyrum pratense [fo.], 🟡 Orthilia secunda, 🔵 Peltigera aphthosa, 🟡🔸 Picea abies, 🟡🔸 Pinus sylvestris, 🟢🔸 Pleurozium schreberi, 🟡 Pseudoscleropodium purum [optimum], 🟢 Ptilium crista-castrensis, 🟡 Pyrola media, 🟢 Pyrola minor, 🟢 Pyrola rotundifolia, 🟡 Rubus saxatilis [optimum], 🟢🔸 Trientalis europaea, 🟡 Vaccinium ×intermedium, 🟢🔸 Vaccinium myrtillus, 🔵 Vaccinium uliginosum, 🟢🔸 Vaccinium vitis-idaea
gatunki charakterystyczne zespołu (ChAss.) Ass. Peucedano-Pinetum
gatunki wyróżniające zespołu (DAss.) Ass. Peucedano-Pinetum
gatunki wyróżniające/wspólne dla grupy syntaksonów — Cladonio-Pinetum + Peucedano-Pinetum
gatunki wyróżniające/wspólne dla grupy syntaksonów — Cladonio-Pinetum + Peucedano-Pinetum + Leucobryo-Pinetum
gatunki wyróżniające/wspólne dla grupy syntaksonów — Peucedano-Pinetum + Leucobryo-Pinetum + Molinio caeruleae-Pinetum
gatunki charakterystyczne syntaksonów nadrzędnych zespołu Ass. Peucedano-Pinetum
gatunki charakterystyczne związku (ChAll.) All. Dicrano-Pinion (bory sosnowe)
gatunki charakterystyczne rzędu (ChO.) O. Cladonio-Vaccinietalia (bory sosnowe i subarktyczno-subalpejskie zbiorowiska krzewinek)
gatunki charakterystyczne klasy (ChCl.) Cl. Vaccinio-Piceetea (bory szpilkowe)
syntaksony poniżej (podrzędne do) Ass. Peucedano-Pinetum
| 🔵 subAss. Peucedano-Pinetum typicum - kontynentalny bór sosnowy świeży typowy - kontynentalny bór sosnowy świeży typowy | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 🔵 subAss. Peucedano-Pinetum pulsatilletosum - kontynentalny bór sosnowy świeży sasankowy - kontynentalny bór sosnowy świeży sasankowy | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||