atlas-roslin.pl
takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]

Calluna vulgaris (L.) Hull

wrzos zwyczajny
Calluna vulgaris (L.) Salisb.
Calluna vulgaris (wrzos zwyczajny)
pokrój; 11.09.2010, ok. Milicza; copyright © by Marek Snowarski
Calluna vulgaris (wrzos zwyczajny)
Calluna vulgaris
torebki w zaschniętym okwiecie
Zimozielona krzewinka lub niski krzew, (15)20 – 40 (100 – 200) cm wysokości, silnie rozgałęziająca się, dolne odgałęzienia często rozesłane (i zakorzeniające się) lub podnoszące się, odgałęzienia w górze pędu wzniesione, ±nagie do gęsto przylegająco omszonych. Korzenie sznurowate, często wrzecionowato zgrubiałe. Poszczególne egzemplarze żyją ok. 25 lat.

Liście igiełkowate, wąskolancetowate, łódeczkowate, 2 – 3 (4) mm długości, brzegiem orzęsione, z dwoma wydłużonymi ostrymi uszkami skierowanymi w dół. Na bocznych, płonnych gałązkach nieco drobniejsze, gęsto (nakładają się na siebie dachówkowato), skrętolegle, ułożone; nasadą obejmujące trzon i wyciągnięte w dół dwoma ostrymi uszkami. Na głównych pędach ulistnienie jest rzadkie, naprzeciwległe, nakrzyżległe.

Kwiatostanem jest ±jednostronne grono na szczycie pędu lub na bocznych gałązkach. Kwiaty 4-krotne, na krótkich omszonych szypułkach, wyrastają z kątów liści; przykwiatki w liczbie 4 (6), skupione pod kwiatem tworzą pozorny kielich (kieliszek).

Kielich z czteroma wolnymi działkami barwy takiej jak korona; listki kielicha odwrotniejajowate, 3 – 4 mm długości (nieco dłuższe od korony).

Korona dzwonkowata, zrośnięta w dole, o czterech ząbkach ±2 mm długości, fioletoworóżowa lub rzadziej biała.

Pręcików osiem; nitka króciutka, pylniki u podstawy z przydatkiem, razem z nim ±2 mm długości, otwierają się podłużną szczeliną. Słupek górny; szyjka słupka prosta lub nieco wygięta, niewiele wystaje z kwiatu, znamię główkowate.

Torebki kuliste, 1.5 – 2.0 mm średnicy, owłosione, z zaschniętym kielichem i koroną, pękają wzdłuż ścian na łączeniu komór. Nasiona jajowate, brązowe, ok. 0.1 – 0.3 mm długości.

Kwitnienie od lipca do września; owocuje we wrześniu i październiku.

Do rodzaju Calluna należy tylko ten jeden euroazjatycki gatunek.

występowanie

Calluna vulgaris
wystepowanie
o mapie występowania
Pospolity na terenie całego kraju we właściwych dla siebie siedliskach, w górach aż do piętra subalpejskiego.

Preferuje gleby kwaśne, światłolubny. Często zarasta duże obszary tworząc tzw. wrzosowiska, poza tym w jasnych lasach (zarówno suchych jak i wilgotnych), na piaskach, pastwiskach, skałach.

W uprawie znajdują się liczne odmiany ozdobne.

Ważna jesienna roślina miododajna.

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla:

space_elw

Gatunek wyróżniający (D.) dla:

space_elw

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20100911.12.10 - Calluna vulgaris (wrzos zwyczajny); ok. Milicza
100911-12
leg. Marek Snowarski
/ok. Milicza/ #4
znalezisko 20020902.1.02 - Calluna vulgaris (wrzos zwyczajny); okolice Kołobrzegu
020902-1
leg. Marek Snowarski
/okolice Kołobrzegu/ #2
znalezisko 00010000.am_2.m - Calluna vulgaris (wrzos zwyczajny); Feldberg, Niemcy
am_2
leg. Adam Makowski
/Feldberg, Niemcy/ #5
znalezisko 00010000.10_11_4.jmak - Calluna vulgaris (wrzos zwyczajny); Degerfeld Niemcy
10_11_4
leg. Jarosław Makowski
/Degerfeld Niemcy / #4
znalezisko 00010000.10_13_91.jmak - Calluna vulgaris (wrzos zwyczajny); Degerfeld Niemcy
10_13_91
leg. Jarosław Makowski
/Degerfeld Niemcy/ #3

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawa Calluna vulgaris (wrzos zwyczajny)
W ziołolecznictwie (nie ma w farmakopei) stosuje się Ericae flos (kwiat wrzosu) i Ericae herba (ziele wrzosu).
🌱
Rodzima krzewinka lub krzew. Dość krótkowieczna, żyje do 25 lat. Pędy w nasadzie pokładające i zakorzeniające się.

Uprawiana w ogrodach na glebach kwaśnych, piaszczystych ale dostatecznie wilgotnych. Efektowne, szczególnie w czasie kwitnienia, gdy posadzone w większych grupach i jako składnik tzw. ogrodów wrzosowych. Alternatywą (dla ogrodów na glebach nie kwaśnych) jest uprawa w pojemnikach.

Ważna roślina miododajna.

Oprócz roślin typowych uprawia się liczne odmiany, rodem z zachodu Europy, różniące się barwą kwiatów, wczesnością kwitnienia i barwą liści - często są one niedostatecznie mrozoodporne i podatne na choroby.

krzewy liściastekrzewinki ozdobne • o znaczeniu produkcyjnym
wysokość: do 80 cm
kwitnienie: od (lipca) sierpnia do września

wymagania i uprawa

🌸
🔆 miejsce:  słoneczne
💧 woda: gleba przeciętnie wilgotna (świeża)
☷ gleba: uboga • wymaga kwaśnej (niskie pH)
❄️ zimowanie: strefa mrozoodporności 4

Wymagania (optimum rozwoju/konkurencyjności na naturalnych stanowiskach wg ekologicznych liczb wskaźnikowych): światło — umiarkowane słońce • woda — gleba sucha lub gleba przeciętnie wilgotna lub gleba wilgotna • odczyn — gleba silnie kwaśna lub gleba kwaśna • ciepło — miejsce najzimniejsze lub miejsce umiarkowanie zimne lub miejsce umiarkowanie chłodne lub miejsce przeciętnie ciepłe • zwięzłość — gleba lekka, piaszczysta lub gleba średnio zwięzła • próchnica — gleba mineralna, uboga w humus lub gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus lub gleba organiczna, humusowa, torfowa • żyzność — podłoże ubogie

Tylko stanowiska dobrze nasłonecznione. Gleba musi być kwaśna, wskazana piaszczysto-próchniczna lub torfiasta, możliwie równomiernie umiarkowanie wilgotna (bardzo pomocne jest ściółkowanie korą iglastą).

Odmiany mogą wymagać okrywania w surowe zimy.

Warto przycinać wiosną poniżej zeszłorocznych kwiatostanów (wrzosy kwitną na krótkotrwałych pędach bocznych).

🌱 Sadzenie, wysiew, rozmnażanie:

z nasion [(rzadko) bezpośrednio po zbiorze lub po przemrożeniu, wiosną; sadzenie z doniczek w drugim roku]
przez podział [odkłady i kopczykowanie]
przez sadzonki odrywane [sierpień – wrzesień]

≈ odmiany i dostępność (#75/76)🌱🌸
opcje Bazaru

analiza dostępności roślin (form i odmian #75)

• Alba (silnie rosnąca, pędy wyprostowane, zwarta; kwiaty białe) • Alba Plena (kwiaty białe; pędy wyprostowane) • Alba Praecox (silnie rosnąca, zwarta; kwiaty białe, wczesne) • Alexandra #1 • Allegretto #1 • Allegro #2 • Amethyst PBR #1 • Annabel #1 • Anne Marie #1 • Annemarie #1 • Aphrodite #2 • Athene PBR #1 • Beoley Gold #1 • Bonita #1 • Bonita PBR #1 • Boskoop #1 • Boskoop Sel. #1 • Carmen #1 (kwiaty różowoczerwone; silnie rosnąca, zwarta, pędy wyprostowane; b. dobrze zimująca) • Con Brio #1 • Cuprea (pędy wyprostowane, 40 cm; liście brązowożółte, zimą czerwonobrunatne; kwiaty jasnopurpurowe, późne, wrzesień – październik) • Dark Beautty #1 • Dark Star #1 • Darkness #2 • Darts Parrot #1 • David Hagenaars #1 • Dirry #1 • Eckart Miessner #1 • Elsie Purnell #2 (pędy wyprostowane, 50 cm; liście szarozielone; kwiaty różowe, pełne, późne, wrzesień) • Firefly #1 • Gold Haze #1 (liście żółte także zimą; pędy wyprostowane, 50 cm; kwiaty białe, sierpień – wrzesień; niedostatecznie mrozoodporna) • Gold Spronk #1 • Goldsworth Crimson (pędy wyprostowane, 60 cm; liście ciemnozielone; kwiaty ciemnoczerwone, sierpien-wrzesień) • Hammondii #1 • Helena PBR #1 • Herbstfeuer #1 • Highland Rose #1 • J.H. Hamilton #2 (zwarta, niska, 25 cm; liście ciemnozielone, zimą brązowozielone; kwiaty pełne, łososioworóżowe, wczesne, sierpień – wrzesień; polecana) • Jana #1 • Jette PBR #1 • Josefine #1 • Josi #1 • Juliane PBR #1 • Kinlochruel #2 (kwiaty białe, lipiec – listopad) • Larissa PBR #1 • Long White (silnie rosnąca, pędy wyprostowane, 60 cm; kwiaty białe, grona długie, wrzesień) • Marleen #2 • Marlies #1 • Mazurka #1 • Melanie (biała odmiana pączkowa, zachowuje je do grudnia) • Minima (zwarta, karłowa, 10 cm, pędy rozpostarte; kwiaty fioletoworóżowe w krótkich gronach, wczesne, lipiec – sierpień) • Mullion #1 (niska, 20 cm, pędy płożące się; kwiaty różowopurpurowe, wczesne, lipiec – sierpień; dość mrozoodporna) • Radnor #2 • Red Favorite #1 • Red Pimpernel #1 • Red Star #1 • Reini #1 • Robert Chapman #1 (pędy wyprostowane, 40 cm; liście brązowożółte, zimą brązowoczerwone; kwiaty różowe; wrażliwa na choroby, niedostatecznie mrozoodporna) • Rosita PBR #1 • Ross Hutton #1 • Roter Oktober #1 • Sandy PBR #1 • Schneewittchen #2 • Scholjes Rubin #1 • Silver Knight #2 (60 cm; liście srebrzystoszare; kwiaty różowe) • Snow White #1 • Spring Cream #1 • Spring Torch #1 • Stefanie #1 • Susanne PBR #1 • Theresa PBR #1 • Tib (niska, pędy wyprostowane, 30 cm; kwiaty fioletowoczerwone, pełne) • Velvet Fascination #1 • White Lawn #1 • Wickwar Flame #1 • Winter Red #1