takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]

Calluna vulgaris (L.) Hull

wrzos zwyczajny
Calluna vulgaris (L.) Salisb.
Calluna vulgaris (wrzos zwyczajny)
pokrój; 11.09.2010, ok. Milicza; copyright © by Marek Snowarski
Calluna vulgaris (wrzos zwyczajny)
Calluna vulgaris
torebki w zaschniętym okwiecie
Zimozielona krzewinka lub niski krzew, (15)20-40(100-200) cm wysokości, silnie rozgałęziająca się, dolne odgałęzienia często rozesłane (i zakorzeniające się) lub podnoszące się, odgałęzienia w górze pędu wzniesione, ±nagie do gęsto przylegająco omszonych. Korzenie sznurowate, często wrzecionowato zgrubiałe. Poszczególne egzemplarze żyją ok. 25 lat.

Liście igiełkowate, wąskolancetowate, łódeczkowate, 2-3(4) mm długości, brzegiem orzęsione, z dwoma wydłużonymi ostrymi uszkami skierowanymi w dół. Na bocznych, płonnych gałązkach nieco drobniejsze, gęsto (nakładają się na siebie dachówkowato), skrętolegle, ułożone; nasadą obejmujące trzon i wyciągnięte w dół dwoma ostrymi uszkami. Na głównych pędach ulistnienie jest rzadkie, naprzeciwległe, nakrzyżległe.

Kwiatostanem jest ±jednostronne grono na szczycie pędu lub na bocznych gałązkach. Kwiaty 4-krotne, na krótkich omszonych szypułkach, wyrastają z kątów liści; przykwiatki w liczbie 4(6), skupione pod kwiatem tworzą pozorny kielich (kieliszek).

Kielich z czteroma wolnymi działkami barwy takiej jak korona; listki kielicha odwrotniejajowate, 3-4 mm długości (nieco dłuższe od korony).

Korona dzwonkowata, zrośnięta w dole, o czterech ząbkach ±2 mm długości, fioletoworóżowa lub rzadziej biała.

Pręcików osiem; nitka króciutka, pylniki u podstawy z przydatkiem, razem z nim ±2 mm długości, otwierają się podłużną szczeliną. Słupek górny; szyjka słupka prosta lub nieco wygięta, niewiele wystaje z kwiatu, znamię główkowate.

Torebki kuliste, 1.5-2.0 mm średnicy, owłosione, z zaschniętym kielichem i koroną, pękają wzdłuż ścian na łączeniu komór. Nasiona jajowate, brązowe, ok. 0.1-0.3 mm długości.

Kwitnienie od lipca do września; owocuje we wrześniu i październiku.

Do rodzaju Calluna należy tylko ten jeden euroazjatycki gatunek.

występowanie

Calluna vulgaris
wystepowanie
o mapie występowania
Pospolity na terenie całego kraju we właściwych dla siebie siedliskach, w górach aż do piętra subalpejskiego.

Preferuje gleby kwaśne, światłolubny. Często zarasta duże obszary tworząc tzw. wrzosowiska, poza tym w jasnych lasach (zarówno suchych jak i wilgotnych), na piaskach, pastwiskach, skałach.

W uprawie znajdują się liczne odmiany ozdobne.

Ważna jesienna roślina miododajna.

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla:

space_elw

Gatunek wyróżniający (D.) dla:

space_elw

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20100911.12.10 - Calluna vulgaris (wrzos zwyczajny); ok. Milicza
100911-12
leg. Marek Snowarski
/ok. Milicza/ #4
znalezisko 20020902.1.02 - Calluna vulgaris (wrzos zwyczajny); okolice Kołobrzegu
020902-1
leg. Marek Snowarski
/okolice Kołobrzegu/ #2
znalezisko 00010000.am_2.m - Calluna vulgaris (wrzos zwyczajny); Feldberg, Niemcy
am_2
leg. Adam Makowski
/Feldberg, Niemcy/ #5
znalezisko 00010000.10_11_4.jmak - Calluna vulgaris (wrzos zwyczajny); Degerfeld Niemcy
10_11_4
leg. Jarosław Makowski
/Degerfeld Niemcy / #4
znalezisko 00010000.10_13_91.jmak - Calluna vulgaris (wrzos zwyczajny); Degerfeld Niemcy
10_13_91
leg. Jarosław Makowski
/Degerfeld Niemcy/ #3

właściwości i zastosowanie

kolor kwiatów
kwiaty
kolor liści
liście
W ziołolecznictwie (nie ma w farmakopei) stosuje się Ericae flos (kwiat wrzosu) i Ericae herba (ziele wrzosu).
— Wysokość: do 80 cm • 11-9 szt./m2 • Rozstawa: 30-33 cm

Kwitnienie: od (lipca) sierpnia do września

Rodzima krzewinka lub krzew. Dość krótkowieczna, żyje do 25 lat. Pędy w nasadzie pokładające i zakorzeniające się.

Uprawiana w ogrodach na glebach kwaśnych, piaszczystych ale dostatecznie wilgotnych. Efektowne, szczególnie w czasie kwitnienia, gdy posadzone w większych grupach i jako składnik tzw. ogrodów wrzosowych. Alternatywą (dla ogrodów na glebach nie kwaśnych) jest uprawa w pojemnikach.

Ważna roślina miododajna.

Oprócz roślin typowych uprawia się liczne odmiany, rodem z zachodu Europy, różniące się barwą kwiatów, wczesnością kwitnienia i barwą liści - często są one niedostatecznie mrozoodporne i podatne na choroby.

Grupa użytkowa:
roślina lecznicza • 🐝 pożytek pszczeli • o znaczeniu produkcyjnym

Analiza dostępności roślin (form i odmian #74)

wymagania i uprawa

Wymagania (parametry ogrodowe):
miejsce: ☀ słoneczne
gleba: przeciętnie wilgotna (świeża) • uboga • wymaga kwaśnej (niskie pH)
zimowanie: strefa mrozoodporności 4

Wymagania (optimum rozwoju/konkurencyjności na naturalnych stanowiskach wg ekologicznych liczb wskaźnikowych): światło — umiarkowane słońce • woda — gleba sucha lub gleba przeciętnie wilgotna lub gleba wilgotna • odczyn — gleba silnie kwaśna lub gleba kwaśna • ciepło — miejsce najzimniejsze lub miejsce umiarkowanie zimne lub miejsce umiarkowanie chłodne lub miejsce przeciętnie ciepłe • zwięzłość — gleba lekka, piaszczysta lub gleba średnio zwięzła • próchnica — gleba mineralna, uboga w humus lub gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus lub gleba organiczna, humusowa, torfowa • żyzność — podłoże ubogie

Rozmnażanie, wysiew/sadzenie:

• z nasion [(rzadko) bezpośrednio po zbiorze lub po przemrożeniu, wiosną; sadzenie z doniczek w drugim roku]
• przez podział [odkłady i kopczykowanie]
• przez sadzonki odrywane [sierpień-wrzesień]
Tylko stanowiska dobrze nasłonecznione. Gleba musi być kwaśna, wskazana piaszczysto-próchniczna lub torfiasta, możliwie równomiernie umiarkowanie wilgotna (bardzo pomocne jest ściółkowanie korą iglastą).

Odmiany mogą wymagać okrywania w surowe zimy.

Warto przycinać wiosną poniżej zeszłorocznych kwiatostanów (wrzosy kwitną na krótkotrwałych pędach bocznych).