Crocus

krokus szafran
W Polsce występuje jeden gatunek krokus spiski (Crocus scepusiensis). Powszechnie uprawianych jest kilka innych gatunków, w licznych odmianach.

Większość uprawianych u nas krokusów kwitnie na przedwiośniu lub wiosną, po okresie chłodnego spoczynku zimowego. Dokładny termin kwitnienia zależy od przebiegu pogody w danym roku i danym miejscu. Wczesne krokusy mogą zakwitnąć już w lutym, najczęściej w marcu, przy chłodnym początku wegetacji dopiero w kwietniu.
Niektóre gatunki kwitną jesienią, po okresie spoczynku letniego (warunki suche i gorące), będąc w stanie bezlistnym (jak zimowity) lub nie, liście zwykle rozwijają dopiero na wiosnę. Są one niezbyt przystosowane do naszego klimatu, ale próbować można, najwyżej sadzone z bulwocebul jakiś czas wytrwają.
  
↓niekwitnące jesienią; kwiaty liliowe, różowe lub fioletowawe, rzadko białe
  
    
↓nieliście pojawiają się pod koniec kwitnienia jesienią
Crocus sativus (krokus uprawny)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładan ...
· Trzy znamiona niepodzielone, czerwone, sięgające powyżej pylników.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lu ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wer ...
Crocus sativus (krokus uprawny)
krokus siewny, szafran uprawny · takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
    
    
↑nie liście pojawiają się po kwitnieniu, wiosną
Crocus speciosus (krokus okazały)
Crocus speciosus (krokus okazały)
Crocus speciosus (krokus okazały)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełne ...
· Trzy znamiona dalej podzielone na nitkowate odcinki.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania ko ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje ...
Crocus speciosus (krokus okazały)
szafran okazały · takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
    
  
↑nie kwitnące na przedwiośniu; kwiaty różnie zabarwione
  
    
↓niekwiaty żółte, w gardzieli nagie
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się praw ...
    
      
↓nieosłona bulwocebul szybko rozszczepia się na grube włókna tworzące grubą siateczkę
Crocus angustifolius (krokus wąskolistny)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opc ...
· Liście 1-1.5mm szerokości, nagie.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym r ...
Crocus angustifolius (krokus wąskolistny)
szafran wąskolistny · syn. Crocus susianus · takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
      
      
↑nie osłona bulwocebul nie siatkowato-włókienkowata
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalog ...
· Liście zazwyczaj z drobniutkim brodaweczkami na brzegu i spodzie nerwu głównego.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania ...
      
        
↓nieznamię koloru pylników; osłona bulwocebul rozpada się na równoległe włókienka
Crocus flavus (krokus żółty)
Crocus flavus (krokus żółty)
Crocus flavus (krokus żółty)
XL
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej we ...
· Liście 1.5-3mm szerokości.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogo ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po z ...
Crocus flavus (krokus żółty)
szafran żółty · syn. Crocus aureus · takson uprawiany
        
        
↑nie znamię pomarańczowe; łatki ostre; osłona bulwocebul odłamuje się wokół podstawy
Crocus chrysanthus (krokus złocisty)
Crocus chrysanthus (krokus złocisty)
Crocus chrysanthus (krokus złocisty)
XL
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowan ...
· Liście 1-2mm szerokości.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atl ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoc ...
Crocus chrysanthus (krokus złocisty)
szafran złocisty · takson uprawiany
        
    
↑nie kwiaty liliowe, fioletowe, różowe lub białe, w różnych odcieniach
    
      
↓niepylniki przewyższają znamiona słupka; łatki okwiatu 1.8-3.5cm długości
Crocus albiflorus
takson uprawiany
  Gatunek występujący w górach południowej i środkowej Europy, od Pirenejów, przez Alpy po pogórzy czeskich. Flora Czech [71.8s557] podaje stanowiska (prawdopodobnie wtórne) z Karkonoszy.

Podobny: krokus Tomassiniego (Crocus tommasinianus) ma kwiaty duże, 4-5cm średnicy, blado niebieskofioletowe lub różowe, z białawą gardzielą bez bródki, znamię nie przewyższa pręcików, łatki ostre. [86.4s298]

      
      
↑nie pylniki nie przewyższają znamion słupka; łatki okwiatu (3.5)4-4.5cm długości
      
        
↓niełatki okwiatu białe, w różnych odcieniach fioletu lub często fioletowo prążkowane, w górze bez ciemniejszej plamy
Crocus vernus (krokus wiosenny)
Crocus vernus (krokus wiosenny)
Crocus vernus (krokus wiosenny)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania kont ...
· W gardzieli, w pobliżu nasady pręcików jest bródka włosków.
Crocus vernus (krokus wiosenny)
szafran wiosenny · antropofit zadomowiony we florze polskiej
  Pochodzi z południowych Alp i północnych Apeninów. Uprawiany i zdziczały.
        
        
↑nie łatki okwiatu fioletowe, w górze z ciemniejszą plamą, bardzo rzadko białe
Crocus scepusiensis (krokus spiski)
Crocus scepusiensis (krokus spiski)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania ko ...
· W gardzieli, w pobliżu nasady pręcików bez bródka włosków.
Crocus scepusiensis (krokus spiski)
wystepowanie
szafran spiski · takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  ≡ Crocus heuffelianus HerbertCrocus banaticus HeuffelCrocus discolor G. Reuss [71.8s558]
        

właściwości i zastosowanie

Bulwy krokusów w handlu są oferowane w okresie letnio-jesiennym tj. w okresie naturalnego spoczynku tych roślin. Należy je sadzić do gruntu w drugiej połowie września (gatunki kwitnące wiosną) lub w sierpniu (gatunki kwitnące jesienią).
Krokusy można uprawiać w pojemnikach; przy takiej uprawie należy zimować w sposób który zabezpieczy cebule przed większymi mrozami np. doniczki mogą być zadołowane i okryte lub zimowane w nieogrzewanym pomieszczeniu przylegającym do ogrzewanego budynku, w temperaturze nie przekraczającej (w górę) kilku stopni powyżej zera.
Wysokość: 5-15 cm

Kwitnienie: kwiecień

Crocus scepusiensis (krokus spiski)
krokus spiski (Crocus scepusiensis) · jedyny gatunek rodzimy, występuje w Karpatach Zachodnich
Krokusy to byliny z bulwami pędowymi. Kwiaty większości uprawianych u nas gatunków wyrastają po okresie chłodnego spoczynku zimowego, na przedwiośniu, przed liśćmi lub ±razem z nimi, często jeszcze pod śniegiem lub wkrótce po jego zejściu. Jest to jeden z pierwszych kwiatów po zimie; w zależności od przebiegu pogody w danym roku mogą kwitnąć od lutego do początku kwietnia.

space

Torebki nasienne dojrzewają pod ziemią i dopiero pod koniec lata wychodzą na jej powierzchnię. Czasem jednak (np. zbyt głębokie sadzenie) pozostają w ziemi - nasiona kiełkują tworząc gęstą kępkę bulwocebul, zwykle z powodu przegęszczenia nie kwitnącą.

space

Przy często stosowanej uprawie na trawniku najlepiej sadzić je w pola z wyciętą darnią. Przy koszeniu należy omijać ich liście, do czasu naturalnego zasychania, co następuje na początku lub pod koniec czerwca. Jeśli liście będą uszkadzane przy koszeniu lub gdy krokusy rosną w zwartej darni, to cudów nie będzie — z roku na rok bulwy będą coraz słabsze, kwiaty przez to mniejsze i w końcu trawnikowe krokusy zanikną.

Grupa użytkowa:

wymagania i uprawa

Wymagania (parametry ogrodowe):
woda — gleba przeciętnie wilgotna
odczyn — gleba słabo kwaśna lub gleba o obojętnym pH
zwięzłość — gleba lekka, piaszczysta lub gleba średnio zwięzła
próchnica — gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus
Stanowisko słoneczne lub nieco ocienione. W zależności od pochodzenia poszczególne gatunki preferują stanowisko chłodne lub ciepłe.

space

Nawożenie umiarkowane. Jesienią nawozem wieloskładnikowym lub tylko fosforowym i potasowym (np "kwaśny" siarczan potasu). Wiosną można zastosować nawozy azotowe w niedużej dawce, pierwszy raz w okresie przed kwitnieniem, drugi raz po 2-3 tygodniach.

space

Większość uprawianych gatunków i odmian jest wystarczająco mrozoodporna, zwłaszcza przy zimach z pokrywą śnieżną. Można zastosować okrycie z torfu lub kory, z pozostawieniem jej wiosną jako ściółki zagłuszającej chwasty i zmniejszającej parowanie.

space

schemat uprawy
copyright © by Marek Snowarski

cykl życiowy; cykl uprawy

Obok korzeni przybyszowych (licznie wyrastają u podstawy bulwy), występuje także kilka mięsistych korzeni kurczliwych. Przy przejściu w spoczynek letni kurczą się one i wciągają nową bulwę zastępczą na głębokość zastępowanej bulwy matecznej.
Cykl rozwojowy gatunków kwitnących jesienią zwykle wygląda tak, że kwitną jesienią w stanie bezlistnym, liście rozwijają się w pełni dopiero wiosną. Przemiany bulwy są takie samej jak u gatunków kwitnących wiosną.
Kwiaty wyrastają jakby spod ziemi. Bierze się oto stąd, że pęd jest silnie skrócony i ukryty pod ziemią, wraz z dolną częścią kwiatu tj. z zalążnią i dolnym odcinkiem rurki kwiatowe. Dopiero po zapłodnieniu, rozwijający się owoc jest wypychany na powierzchnię ziemi, przez wydłużającą się szypułę.
Organem przetrwalnikowym krokusów są bulwy, w zależności od gatunku nieco spłaszczone, kuliste lub gruszkowate, stosunkowo nieduże, 1-4 cm średnicy. Bulwa krokusa to zgrubiały dolny odcinek pędu, okryty cienkimi łuskami z nasadowej części liści okrywowych; podobnie jak ma to miejsce u należących do tej samej rodziny mieczyków (Gladiolus).

space

W trakcie kwitnienia lub wkrótce po nim krokusy w pełni rozwijają liście asymilacyjne. Liście te są przeważnie wąskie, rynienkowato zgięte; jest ich kilka. Wiosenny okres kiedy rośliny są ulistnione jest bardzo ważny - bo wtedy gromadzą energię a nad zamierającą bulwą matczyną tworzą się nowe bulwy potomne.

space

Pod koniec wiosny lub na początku lata liście zamierają i krokusy przechodzą okres spoczynku letniego. Nowe bulwy mają już wtedy zaczątki kiełków. Zawiązki kwiatów w ich wnętrzu różnicują się w okresie letniego spoczynku.

rozmnażanie wegetatywne; wykopywanie i sadzenie

Rozmnażanie przez nasiona stosuje się przy hodowli nowych odmian oraz dla rozmnażania gatunków botanicznych.
Generalnie dla stosunkowo drobnych cebul czy bulw, jak w przypadku krokusów, nie stosuje się reguły sadzenia na głębokość równą trzem rozmiarom bulwy, lecz sadzi się je znacznie głębiej.
Krokusy, a w szczególności odmiany ozdobne, rozmnaża się wegetatywnie, wykorzystując zwiększającą się z roku na rok liczbę bulw.

space

Do czasu sadzenia bulwy przechowuje się w ciepłym i suchym pomieszczeniu o temperaturze nie przekraczającej 20°C. Wyższe temperatury powodują tworzenie w przyszłym sezonie większej liczby, ale drobniejszych bulw potomnych.

space

Większość uprawianych krokusów kwitnie na przedwiośniu i tych nie należy sadzić zbyt wcześnie. Optymalny termin sadzenia to druga połowa września, w cieplejszych rejonach do początku października.

space

szafran

Druga polska nazwa krokusów, coraz rzadziej używana, to szafran. Szafran to także nazwa przyprawy i jednocześnie barwnika. Są to wysuszone znamiona słupka (zebrane z górnym odcinkiem szyjki słupka) jednego z kwitnących jesienią gatunków krokusa - krokusa uprawnego (Crocus sativus). Jest on uprawiany głównie na południu Europy i w Azji Mniejszej.

space