kwiatostan

Kwiatostan to pęd kwiatonośny z więcej niż jednym kwiatem. Inaczej skupienie kwiatów ułożonych wg określonego schematu.

Tak samo jak pozostałe pędy rośliny osie kwiatostanu mogą być rozgałęzione monopodialnie (kwiatostany groniaste) lub sympodialnie (kwiatostany wierzchotkowe) albo kwiatostan może mieć charakter mieszany.

Kwiatostany proste mają nierozgałęzioną główną oś kwiatostanową na której bezpośrednio lub na szypułkach osadzone są pojedyncze kwiaty.

Kwiatostany złożone mają oś główną z rozgałęzieniami, tj. od osi głównej odchodzą osie boczne (te dalej też mogą być z kolei rozgałęzione lub nie). Osie ostatniego rzędu rozgałęzienia są wraz z osadzonymi na nich kwiatami kwiatostanem prostym.

Kwiatostany groniaste - rozgałęziają się monopodialnie tj. wierzchołek osi kwiatostanu zakończony jest długo aktywnym stożkiem wzrostu — w przypadku grona i jego prostych modyfikacji potencjalnie nigdy nie kończącym wzrostu.

Rozkwitanie w kwiatostanach ściśle groniastych następuje przeważnie dość wyraźnie w porządku tworzenia się zawiązków kwiatów, tj. od podstawy ku szczytowi, a w kwiatostanach ± spłaszczonych, takich jak np. koszyczek, od zewnątrz ku centrum.

Kwiatostany złożone groniaste (oś drugiego rzędu zakończona nie kwiatem lecz kwiatostanem) to: kłos złożony, baldach złożony.

Kwiatostany wierzchotkowe - rozgałęziają się sympodialnie tj. szczyt każdej kolejnej osi kwiatostanu przerywa wzrost - jest zakończony kwiatem (na nim kończy się wzrost) a dalsze części kwiatostanu rozwijają się z gałązek kolejnego rzędu (zwanych także ramionami) które wyrastają poniżej terminalnego kwiatu, często z kątów liści przykwiatowych.

Patrz: wierzchotka, sierpik, skrętek, wachlarzyk — kwiatostany wierzchotkowe.

Kwiatostany pośrednie pomiędzy kwiatostanem groniastym a kwiatostanem wierzchotkowym mają część osi rozwijających się wg schematu grona (monopodialnie) a część wg schematu wierzchotki (sympodialnie); np. tyrs ma oś główną w schemacie grona osie boczne to wierzchotki. W literaturze nazewnictwo takich kwiatostanów bywa dalekie od precyzji, zwykle w użyciu są takie terminy jak podbaldach, wiecha, rozrzutka z dookreśleniami.

Oś kwiatostanowa to pęd w kwiatostanie. Kwiatostany proste posiadają jedną, główną oś. Kwiatostany złożone mają rozgałęzioną oś główną kwiatostanu i do kilku rzędów rozgałęzień - osi bocznych. Na osiach ostatniego rzędu bezpośrednio, lub na szypułkach są osadzone pojedyncze kwiaty.

Dno kwiatostanowe to rozszerzony szczyt osi kwiatostanu, np. w kwiatostanach typu koszyczek lub główka; może być płaskie, tarczowate, wklęsłe lub wypukłe, półkuliste, ostro lub tępo stożkowate, walcowate, mięsiste lub dęte.

Liście przykwiatowe znajdują się w górze pędu, pod lub w obrębie kwiatostanu lub są związane z kwiatem. Te u podstawy kwiatostanu lub jego rozgałęzień to podsadki; te za kątów których wyprastają kwiaty to przysadki, a znajdujące się na szypułce kwiatu to podkwiatki. Skupione i/lub zrośnięte mogą tworzyć okrywę kwiatostanową (koszyczki kwiatowe astrowatych (Asteraceae s.l.).

Spełniające rolę powabni liście przykwiatowe, żółto, biało lub czerwono wybarwione, występują np. u wilczomleczy (Euphorbia).

Przysadka to liść z pachwiny (kąta) którego wyrasta kwiat.

Podsadka to liść u podstawy całego kwiatostanu lub jego części (np. u turzyc (Carex) podsadka pod każdym kłosem w kwiatostanie).

W terminologii łacińskiej, niemieckiej, angielskiej i czeskiej (zwykle) nie czyni się rozróżnienia pomiędzy podsadką a przysadką (a nawet podkwiatkiem).

Podkwiatek (przykwiatek) to zredukowany mały błoniasty listek (lub dwa listki u dwuliściennych) wyrastający na szypule kwiatu (nie u podstawy szypuły — bo wtedy jest to przysadka).

Okrywa to nazwa skupionego zbioru liści przykwiatowych pod kwiatostanem (podsadek) lub kwiatem (przysadek).

Przykładem okrywy tworzonej przez przysadki jest trólistkowa okrywa przylaszczki pospolitej (Hepatica nobilis), porozcinana okrywa sasanki łąkowej (Pulsatilla pratensis), łuskowata okrywa goździka kartuzka (Dianthus carthusianorum), dwulistkowa okrywa korzeniówek (Monotropa).

Listki okrywy mogą być ułożone gęsto, dachówkowato zachodząc na siebie, mogą być w kilku rządach (zewnętrznych i wewnętrznych), mogą być przylegające lub odstające, różnić się kształtem, grubością, owłosieniem lub barwą.