takson wymarły na terenie Polski [24]
· Czerwona Lista — RE–wymarły na terenie Polski
· Czerwona Księga — EX–wymarły

Pulsatilla vulgaris Mill.

sasanka zwyczajna (potocznie: sasanka)
Anemone pulsatilla hort.
Pulsatilla vulgaris (sasanka zwyczajna)
Schw. Alb., Niemcy; copyright © by Jarosław Makowski
Pulsatilla vulgaris
Pulsatilla vulgaris (sasanka zwyczajna)
Pulsatilla vulgaris (sasanka zwyczajna)
Pulsatilla vulgaris (sasanka zwyczajna)
Pulsatilla vulgaris (sasanka zwyczajna)

opis

cechy diagnostyczne w kluczu:Pulsatilla (sasanka)kl 7045
Pulsatilla vulgaris (sasanka zwyczajna)
Bylina kłączowa. Wysokość głąbika w czasie kwitnienia 5-15 cm, po kwitnieniu silnie się wydłuża osiągając wysokość w czasie owocowania do 40(45) cm. Wszystkie części rośliny, w szczególności pęd kwiatostanowy, za młodu silnie jedwabiście owłosione, z wiekiem łysieją.

Liście odziomkowe rozwijające się w czasie kwitnienie lub po, zebrane w rozetę, długoogonkowe, (2)3(4)-krotnie pierzastosieczne, łatki ostatniego rzędu równowąsko-lancetowate.

Liście łodygowe, w okółku pod kwiatem, silnie podzielone na równowąskie łatki.

Kwiaty wzniesione, po rozkwitnięciu pozostają rozwarte. Listki okwiatu długie, 2.5-3.5 cm długości, 2 do 3 × dłuższe od pręcików, na szczycie nie są odgięte, czerwonofioletowe lub niebieskofioletowe.

Kwitnienie od marca do kwietnia(maja).

Owocem jest orzeszkowata, jednonasienna niełupka. Owoce dojrzewają w maju i czerwcu. Rozsiewanie jest ułatwiane przez wiatr (anemochoria).

podgatunki

Podobny jest naturalny mieszaniec — Pulsatilla xhybrida (Pulsatilla pratensis ssp. nigricans × sasanka otwarta (Pulsatilla patens)).
Wyróżnia się formę typową (ssp. vulgaris) o liściach odziomkowych ±przylegających do ziemi, rozwijających się w czasie kwitnienia, silnie podzielonych na 100-150 łatek o szerokości 2-3mm. i o wąskoeliptycznych listkach okwiatu.

Oraz formę ssp. grandis (Wender.) Zämels o liściach odziomkowych słabiej podzielonych (z 30-80 łatkami, szerokości 2.5-4mm), rozwijających się po kwitnieniu i o szerokoeliptycznych listkach okwiatu ([71.1s415]) — ta forma nie była podawana z Polski [10] ([3] podaje - "występuje w Tatrach Zachodnich i na południowym wschodzie niżu").

występowanie

Gatunek sasanki obecnie wymarły w Polsce na naturalnych stanowiskach. Podawany był przed 1930 z czterech pewnych stanowisk.

Do roku 2014 znajdował się na liście chronionych; teraz jest z niej usunięty.

W Europie zachodniej siedliskiem są suche murawy, na nasłonecznionych stokach wzgórz - najczęściej w zbiorowiskach klasy Cl.Festuco-Brometea i rzędu Festuco-Sedetalia. Na północno-wschodnim krańcu zasięgu rośnie także w widnych borach sosnowych związku All.Dicrano-Pinion (polskie, historyczne notowania pochodziły z takich właśnie siedlisk). Na naturalnych stanowiskach sasanka zwyczajna preferuje gleby suche, piaszczyste lub gliniaste z dużym udziałem frakcji kamieni i żwiru, o odczynie od obojętnego do kwaśnego.

Często uprawiana w ogrodach w wielu odmianach barwnych.

Statusy czerwonej listy 2016r. [311]:

RE – wymarły na terenie Polski.
Na liście z 2006r. takson miał status — EX – wymarły lub zaginiony
Globalnie — NT – bliski zagrożenia.

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 00010000.10_01_51.jmak - Pulsatilla vulgaris (sasanka zwyczajna); Schw. Alb., Niemcy
10_01_51
leg. Jarosław Makowski
/Schw. Alb., Niemcy/ #4
znalezisko 00010000.08_1_7.jmak - Pulsatilla vulgaris (sasanka zwyczajna); Donautal, Niemcy
08_1_7
leg. Jarosław Makowski
/Donautal, Niemcy / #5
znalezisko 20120523.16b.12 - Pulsatilla vulgaris (sasanka zwyczajna); ogród, Wrocław
120523-16b
leg. Marek Snowarski
/ogród, Wrocław/ #8
znalezisko 20080405.1.jkr - Pulsatilla vulgaris (sasanka zwyczajna); roślina uprawiana
080405-1
leg. Jerzy Kruk
/roślina uprawiana/ #7
znalezisko 20120414.2.dajan - Pulsatilla vulgaris (sasanka zwyczajna); Przedborski Park Krajobrazowy
120414-2
leg. Danielski Janusz
/Przedborski Park Krajobrazowy/ #1
Wysokość: do 40 cm

Kwitnienie: od marca do maja

Rodzima bylina kłączowa uprawiana w ogrodach w wielu odmianach ozdobnych. Tworzy kępy, wielu łodyg zakończonych pojedynczym kwiatem; w czasie wczesnowiosennego kwitnienia (kwiecień-maj) mają 10-15 cm wysokości, latem w czasie owocowania osiągają ponad 40 cm. W uprawie znajdują się odmiany ozdobne o kwiatach od białych przez różowe do wiśniowych i purpurowofioletowych, także formy pełnokwiatowe ze zwielokrotnioną liczbą listków okwiatu. Kwiaty duże, zwieszone.

Sasanka zwyczajna ma zastosowanie w ogrodzie w miejscach słonecznych, stosunkowo suchych, o przepuszczalnej, lekkiej, piaszczystej glebie. Można ją sadzić w ogrodach skalnych i wrzosowych, o charakterze naturalistycznym.

wymagania i uprawa

Jeśli uprawia się różne gatunki botaniczne sasanek to, z uwagi na łatwe krzyżowanie się w obrębie rodzaju, często tworzą się mieszańce.
Wymagania (parametry ogrodowe):
zimowanie: strefa mrozoodporności 5
Stanowisko słoneczne lub częściowo ocienione. Gleba lekka, dobrze rośnie na piaszczystych, w okresie wegetacji umiarkowanie wilgotna, dobrze znosi okresowe susze; odczyn zbliżony do obojętnego. W pełni mrozoodporna. Nie są trudne w uprawie; poza tym że nie należy ich przenosić — źle znoszą przesadzanie. Po kilku latach kępa może wymagać odmłodzenia. Można to robić przez podział ale lepsze rezultaty daje wysiew nasion.

Najczęściej rozmnaża się przez wysiew świeżo zebranych nasion (w czerwcu). Można też siać nasiona późną jesienią, w listopadzie, wtedy kiełkują wiosną i kwitną dopiero w kolejnym roku, po przezimowaniu.