Pinus mugo (sosna górska)

opis

cechy diagnostyczne w kluczu:

⇑ kl 2660 "pokrój zwykle krzaczasty" w "sosny dwuigielne"

Niewysoki krzew (do 2.5 m). Gałęzie ścielą się po ziemi, ich końce wzniesione. Korowina nie łuszczy się tylko jest spękana.

space

Szyszki stosunkowo nieduże, 2-7 cm długości, pojedynczo lub po 2-3. Dojrzewają dopiero wiosną w trzecim roku po kwitnieniu.

występowanie

rodzimy takson flory Polski ^[491]

Gatunek podlega ochronie częściowej (poz. 2.241 wg aktualnego rozporządzenia). Nie mają do niego zastosowania wyłączenia spod ochrony uzasadnione względami godpodarki rolnej, leśnej lub rybackiej (§8.1). Do ustawowej ochrony został włączony w 1957 roku. Do 2014r. znajdował się pod ochroną ścisłą.

wystepowanie - Pinus mugo (sosna górska)

ekologiczne liczby wskaźnikowe Pinus mugo (sosna górska)

Stanowiska naturalne w Polsce w wyższych położeniach górskich w Sudetach, Tatrach i na Babiej Górze. Poza tym od Karpat do Alp i Bałkanów. Powyżej górnej granicy lasu kosodrzewina tworzy mniej lub bardziej zwarte zarośla.

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla:

Gatunek wyróżniający (D.) dla:

Gatunek reprezentatywny siedlisk przyrodniczych: *4070-1 - karpackie zarośla kosodrzewiny [Ch.] · *4070-2 - sudeckie zarośla kosodrzewiny [Ch.] · *91D0-3 - górskie torfowiska wysokie z sosną drzewokosą i kosodrzewiną [dom.Ch.] · 9420-1 - górski bór limbowo-świerkowy [Ch.]

n Element kierunkowy południowy flory Polski, tj. z północnym kresem zasięgu na terenie kraju.[3]

Typ zasięgu pionowego: gatunek górski ⛰ subalpejski.^[767][723]

Parametry dotyczące m.in. elementu geograficznego są podane po zalogowaniu.

Różne parametry ekologiczne, z objaśnieniem - opisowym rozwinięciem tekstowym, są podane tekstem po zalogowaniu.

ⓘ Parametry rozsiewu wg (Lososová et al. (2023)^[601]):
- klasa 4: 40-150m dla 50-99% diaspor · efektywny sposób rozsiewu: anemochoria
- średnia masa nasiona: 6.1mg · średnia wysokość rośliny: 6m · krzew · preferuje otwarte siedliska

wybrane okazy · selected collections ⇈

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawowe Pinus mugo (sosna górska)

⇈ 🌱

Gatunek rodzimy, górski. Pokrój silnie zmienny; zwykle nieregularny, niski krzew (do 2 m wysokości) o nisko ścielących się gałęziach, z tendencją do zakorzeniania się.

space

Z uwagi na tworzenie zwartych płatów i zdolność do wzrostu na suchych piaskach używana jest też do umacniania skarp i stabilizacji wydm.

W medycynie ma zastosowanie Pini pumilionis aetheroleum (olejek eteryczny kosodrzewinowy) — olejek eteryczny otrzymywany przez destylację z parą wodną świeżych liści i gałązek tego gatunku.

wymagania i uprawa

⇈ 🌸

🔆 miejsce: ☀ słoneczne • toleruje warunki miejskie

💧 woda: gleba świeża (umiarkowanie/słabo wilgotna) ⇔ gleba (średnio) wilgotna ⇔ gleba mokra • znosi suszę

☷ gleba: niskie wymagania • żyzna • przeciętna ogrodowa • uboga • próchniczna • ciężka (gliniasta/ilasta) • lekka (piaszczysto-pylasta/gliniasta) • odczyn zbliżony do obojętnego • toleruje kwaśną (niskie pH) • toleruje zasadową (wysokie pH)

❄️ zimowanie: strefa mrozoodporności 4

Wymagania (optimum rozwoju/konkurencyjności na naturalnych stanowiskach wg ekologicznych liczb wskaźnikowych): światło — pełne słońce • woda — gleba przeciętnie wilgotna lub gleba wilgotna • próchnica — gleba mineralna, uboga w humus lub gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus lub gleba organiczna, humusowa, torfowa • ciepło — miejsce umiarkowanie zimne lub miejsce umiarkowanie chłodne • zwięzłość — gleba kamienista, żwirowa lub gleba średnio zwięzła • żyzność — podłoże ubogie lub podłoże umiarkowanie żyzne

Wymaga pełnego nasłonecznienia. W pełni wytrzymała na mrozy.

space

Łatwo rozmnaża się z nasion. Odmiany należy szczepić na tym samym gatunku.

⇈ 🌱 🌸

odmiany uprawne (#61) ⇒ analiza dostępności roślin i nasion

○	bez odmiany
▫	‘Agnieszka’
▫	‘Albospicata Domschke’ — końcówki igieł białe
	‘Allgäu’
▫	‘Alpenzwerg’
▫	‘Amber Gold’ — zimą igły złocistożółte do prawie pomarańczowych
	‘Andrzej’
▫	‘Butschegy’ — zwarta, kulista
	‘Carstens Wintergold’
▫	‘Chameleon’ — latem igły paskowane zielono-żółte
▫	‘Columnaris’
▫	‘Corley's Mat’ — pokładająca się, rozgałęzienia zwarte, gęste, ze wzniesionymi wierzchołkami
▫	‘Dezember Gold’ — zimą igły złotożółte
	‘Dysk’
	‘Gold Star’
▫	‘Golden Flash’ — karłowa; igły całorocznie żółto paskowane
▫	‘Golden Glow’ — igły zimą złocistożółte, długie
▫	‘Golden Skipper’ — silnie rosnąca; zimą igły złotożółte
	‘Grań’
○	‘Hesse’ — regularnie kulista
	‘Hohlohsee’
▫	‘Jalubí I’ — zwarta, krzaczasta; igły długie, zimą złotożółte
▫	‘Kissen Brevifolia’
	‘Kloster Grün’
▫	‘Litomyśl’
	‘Minutifolia’
	‘Mr Wood’
▫	‘Mumpitz’
▫	‘Nebrasca’ — wolno rosnąca, regularnie jajowata
	‘Pal Maleter’
▫	‘Paradakissen’
◔	‘Peve Roam’ — niska, nieregularna; igły zimą złotożółte
▫	‘Schweizer Tourist’ — zwarta, krzaczasta; igły długie, zimą złotożółte
○	‘Triangle’ — zwarta, półkulista; igły zimą złotożółte
◔	‘var. pumilio’ — gęsty, niski krzew
	‘Werner’
◔	‘Winter Gold’ — igły długie, zimą złotożółte
○	‘Wintersonne’ — zwarta, kulista; igły zimą złotożółte
▫	‘Zundert’

symbolami ◼ ◕ ◑ ◔ ○ ▫ pokazano częstość występowania odmiany w ofercie handlowej, od najwyższej do najniższej; nazwy na żółtym tle są linkowane do własnej strony odmiany

idxGrupa karłowe

▫	‘Benjamin’ — karłowa, kulista, igły długie; dorasta 60 cm wysokości i 80 cm średnicy
○	‘Carsten’ (Carsten's Wintergold) — kulista o wzniesionych pędach; 75 cm wysokości i szerokości po 10 latach; igły zimą intensywnie złotożółte, w sezonie zielone
○	Carsten's Wintergold (‘Carsten’) — kulista o wzniesionych pędach; 75 cm wysokości i szerokości po 10 latach; igły zimą intensywnie złotożółte, w sezonie zielone
	‘Fischleinboden WB’
▫	‘Gnom’ — gęsta, karłowa; bardzo stare egzemplarze do 3 m
▫	‘Grüne Welle’ — karłowa
▫	‘Hnízdo’ — karłowa, zwarta
▫	‘Hostýn Gold’ — karłowa, zwarta; zimą liście żółte
○	‘Humpy’ — karłowa, 30 cm wysokości i 50 cm średnicy
▫	‘Jacobsen’ — karłowa, nieregularny pokrój
▫	‘Kobold’
▫	‘Little Goldstar’ — silnie karłowa, zwarta; igły zimą złotożółte
▫	‘Mini Mops’ — silnie karłowa, kulista, 30 cm wysokości i średnicy; igły ciemnozielone, bardzo krótkie
◔	‘Mops’ — karłowa; bardzo niska, gęsta, wolno rosnąca; pokrój regularny, kulisty, z czasem płaskokulisty
▫	‘Mops Gold’ — karłowa; kulista; igły żółte
▫	‘Mops Midget’
▫	‘Nana Balcanica Aurea’ — karłowa, nieregularna; zimą igły złocistożółte
	‘Ophir’
◑	‘Picobello’ — karłowa, wzrost powolny, pokrój regularny, kulisty; igły ciemnozielone, błyszczące
▫	‘Rysy’ — karłowa, pokrój kulisty; igły jasnozielone
▫	‘Sherwood Compact’ — karłowa, kulista; igły ciemnozielone
○	‘Varella’ — karłowa, kulista; igły pofalowane, bardzo długie, do 10cm
	‘Walaszczyk’

symbolami ◼ ◕ ◑ ◔ ○ ▫ pokazano częstość występowania odmiany w ofercie handlowej, od najwyższej do najniższej; nazwy na żółtym tle są linkowane do własnej strony odmiany

nomenklatura, etymologia ℹ️ ⇈

poznanie znaczenia i pochodzenia nazwy ułatwia jej zapamiętanie

Pinus mugo Turra [🔉 pī·nus mu·go] • Pinus montana Mill. [🔉 pī·nus *] · Pinus mughus Scop. [🔉 pī·nus mu·gus] · Pinus pumilio Haenke [🔉 pī·nus pū·mi·li·ō] • (pl) sosna górska · kosodrzew · kosodrzewina · kosówka · sosna kosa · "sosna kosodrzewina"

pūmilus, -a, -um; pūmiliō, -ōnis (lat., adj.) — karłowaty, mały, niziutki, drobny (w stosunku do innych porównywanych); rzeczownik pumilio - karzeł

literatura · references

specyfikacja literatury jest widoczna na szerszym ekranie 🛈