występowanie
Nieczęsty. Wilgotne łąki, zarośla, dąbrowy, także uprawiana roślina ozdobna. Poza Polską występuje na dużym obszarze od Europy środkowej, przez Kaukaz, po środkową Syberię.
Na liście z 2006r. takson miał status — V – narażony na wymarcie
Podstawy przyznania kategorii zagrożenia:
B2. obszar zasiedlony (AOO) <2000km2:
a) silnie pofragmentowany lub liczba stanowisk ≤10
b) obserwowane, szacowane lub spodziewane jest ciągłe zmniejszanie się wielkości:
– (ii) obszaru zasiedlonego
– (iii) powierzchni, zasięgu i/lub jakości siedliska
– (iv) liczby stanowisk lub subpopulacji.
- klasa 2: 1-5m dla 50-99% diaspor · efektywny sposób rozsiewu: lokalny, niewyspecjalizowany · + antropochoria
- średnia masa nasiona: 13.4mg · średnia wysokość rośliny: 67cm · uprawiany
wybrane okazy · selected collections ⇈
leg. Anna Nowak-Dańda
/łąki w pd.-zach. części Krakowa/
leg. Piotr Kobierski
/Wzniesienia Żarskie/
leg. Marek Snowarski
/ogród, Wrocław/
leg. Piotr Kobierski
/Dolina Środkowej Odry, ok. Krosna Odrzańskiego/
leg. Jacek Soboń
/Arboretum Wojsławice/
/cv. Snow Queen/
leg. Jacek Soboń
/Arboretum Wojsławice/
/cv. Sparkling Rose/
leg. nie zebrał
/woj. lubelskie, pow. chełmski, gm. Chełm, rez. Bagno Serebryjskie/
leg. Błażej Gierczyk
/rów przy drodze z Czempinia do Mosiny/
właściwości i zastosowanie
Zaraz po kosaćcu ogrodowym (Iris hort.) jest to najczęściej uprawiana u nas duża grupa odmian kosaćców. Są to silnie rosnące byliny z grubymi krótkimi kłączami, tworzą szerokie kępy wąskich liści; w zależności od odmiany rośliny 30-120 cm wysokości.
Poza kwitnieniem, efektowne są wąski (2-9 mm szerokości) liście, zebrane w trawopodobne, szerokie kępy. Odmiany sadzi się na rabaty bylinowe w miejscach wilgotniejszych (nawet podmokłych np. w strefie bagiennej oczek wodnych) niż to możliwe w przypadku kosaćca ogrodowego (Iris hort.). Dobrze wyglądają na rabacie, zestawione w kontraście z innymi wilgociolubnymi bylinami o dużych i szerokich liściach jak np. brunnera wielkolistna (Brunnera macrophylla), bergenia (Bergenia), rodgersia (Rodgersia), tarczownica tarczowata (Darmera peltata) lub o drobnych i kolorowych liściach jak np. żurawka (Heuchera), tiarella (Tiarella), jasnota plamista (Lamium maculatum), dąbrówka rozłogowa (Ajuga reptans), lub z paprociami ozdobnymi o powcinanych liściach lub runianką japońską (Pachysandra terminalis).
wymagania i uprawa
Dobrze przystosowane do naszego klimatu (gatunek występuje naturalnie na terenie Polski). Dla dobrego kwitnienia konieczne jest stanowisko słoneczne. Gleba o większej pojemności wodnej, stale wilgotna, także na ±podmokłych. Pozostałe zabiegi uprawowe i pielęgnacyjne tak jak u ⇒ Iris xbarbata/.
⇈ 🌱 🌸
odmiany uprawne (#44) ⇒ analiza dostępności roślin i nasion
A · Abaluae · Alba · Anniversery · B · Baby Sister · Blau · Blue King · Bridal Jig · Butter and Sugar · C · Caesar's Brother · Cambridge · Contrast in Styles · D · Dance Ballerina Dance · Double Standard · E · Ego · F · Flight of Butterflies · Frans Gold JFI · G · Gull's Wing · H · Harpswell Happyness · I · I See Stars · M · Marilin Holmes · My Love · P · Perrys Blue · Pink Parfait · Purple · R · Red Flare · Roanokes Choice · Roaring Jelly · Roter Milan · Royality · Ruffled Velvet · S · Silver Edge · Snow Queen · Sobowtór · Sparkling Rose · Steve Warner · Supernatural · T · Teal Velvet · V · Valda · W · Weiss · Welcome Return · White Swirl · Wilga · Z · Zmierzch
| ◕ | bez odmiany |
| ‘Abaluae’ | |
| ◔ | ‘Alba’ |
| ▫ | ‘Anniversery’ |
| ‘Baby Sister’ | |
| ▫ | ‘Blau’ |
| ▫ | ‘Blue King’ |
| ‘Bridal Jig’ | |
| ◑ | ‘Butter and Sugar’ |
| ○ | ‘Caesar's Brother’ |
| ○ | ‘Cambridge’ |
| ▫ | ‘Contrast in Styles’ |
| ○ | ‘Dance Ballerina Dance’ |
| ▫ | ‘Double Standard’ |
| ▫ | ‘Ego’ |
| ▫ | ‘Flight of Butterflies’ — kwiaty fioletowy, żyłkowany z białym tłem |
| ▫ | ‘Frans Gold JFI’ — liście żółte; kwiaty niebieskie |
| ‘Gull's Wing’ | |
| ▫ | ‘Harpswell Happyness’ |
| ‘I See Stars’ | |
| ▫ | ‘Marilin Holmes’ |
| ‘My Love’ | |
| ○ | ‘Perrys Blue’ |
| ‘Pink Parfait’ | |
| ○ | ‘Purple’ |
| ◔ | ‘Red Flare’ — kwiaty biskupi fiolet |
| ▫ | ‘Roanokes Choice’ |
| ○ | ‘Roaring Jelly’ |
| ◔ | ‘Roter Milan’ — kwiaty fioletowe |
| ▫ | ‘Royality’ |
| ◑ | ‘Ruffled Velvet’ — kwiaty ciemnofioletowe, duże, płatki pofalowane; 60 cm |
| ◕ | ‘Silver Edge’ — kwiaty niebieskie, płatki jaśniej obwiedzione |
| ○ | ‘Snow Queen’ |
| ‘Sobowtór’ | |
| ◔ | ‘Sparkling Rose’ |
| ▫ | ‘Steve Warner’ |
| ▫ | ‘Supernatural’ |
| ▫ | ‘Teal Velvet’ |
| ▫ | ‘Valda’ |
| ▫ | ‘Weiss’ |
| ○ | ‘Welcome Return’ |
| ▫ | ‘White Swirl’ |
| ‘Wilga’ | |
| ‘Zmierzch’ |