Wszystkie macierzanki odznaczają się przyjemnym aromatem i mogą być używane jako przyprawa.
Większe znaczenie ma jednak tylko macierzanka tymianek (Thymus vulgaris) — zioło przyprawowe znane od głębokiej starożytności.
objaśnienie skrótów
oznaczanie
Poszczególne gatunki macierzanek są dość podobne do siebie. Ponadto charakteryzują się dużą zmiennością w obrębie jednej populacji i w zależności od warunków siedliskowych; znacznie różnią się też egzemplarze ze znacznie drobniejszymi kwiatami żeńskimi i egzemplarze z większymi kwiatami obupłciowymi.
Przy oznaczaniu macierzanek szczególnie istotne są: sposób rozgałęziania się pędów, nerwacja liści i owłosienie łodygi.
Nerwacja liści (najlepiej oznaczana na egzemplarzach zielnikowych, na spodniej stronie liścia) może być:
• kamptodromowa — na spodzie liścia nerwy boczne łukowato zakrzywiają się ku wierzchołkowi blaszki, ku brzegowi cienieją i zanikają nie łącząc się w okrężny nerw brzeżny;
• pseudomarginalna (pseudobrachydromowa) — na spodzie liścia nerwy boczne ±jednakowej grubości na swej długości, przy brzegu cienieją i łukowato zakrzywiają się ku wierzchołkowi blaszki, ale nie łącząc się w nerw brzeżny, poza kilkoma najwyższymi nerwami które tak się łączą, tworząc zgrubiałe obrzeżenie szczytu blaszki liściowej;
• marginalna, brzeżna (brachydromowa) — na spodzie liścia nerwy boczne początkowo cienkie, grubieją i przy brzegu łącząc się w ±ciągły nerw brzeżny.
klucz do oznaczania
nadrzędne węzły klucza tu odsyłające:
po zalogowniu, w pełnej wersji atlasu, jest tu dodatkowa, zwarta, wersja klucza - wygodna w użyciu gdy chcemy szybko zorientować się w jego strukturze lub znamy już klucz i chcemy szybciej dojść do celu; przycisk logowania jest w prawym górnym rogu strony
klucz pełny
⇑ szablon klucza
legenda: nazwa pozycji klucza
*alternatywy dla tej pozycji
· do pozycji w szablonie klucza:
(sz)
· powrót z szablonu klucza:
(kl)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ▶ Thymus vulgaris (macierzanka tymianek) tymianek pospolity · (potocznie: "tymianek właściwy") · takson uprawiany, nie ujęty w czekliście [491] ⊛ Uprawiana roślina przyprawowa; krzewinka. | ||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Przeważnie dziko rosnące gatunki rodzime. | ||||||||||||
|
koniec pędu głównego niekwitnący, pędy ± długie, płożące się (sz) * koniec pędu głównego kwitnący, pędy boczne poniżej, zwykle podkładające się lub wzniesione· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||
|
łodygi owłosione wyraźnie na 4 kantach (owłosienie goniotrichowe) (sz) * łodygi owłosione dookoła lub umiarkowanie dwubocznie-przemiennie (owłosienie holotrichowe lub alelotrichowe)
| ||||||||||||
|
łodygi owłosione dookoła lub umiarkowanie dwubocznie-przemiennie (owłosienie holotrichowe lub alelotrichowe) (sz) * łodygi owłosione wyraźnie na 4 kantach (owłosienie goniotrichowe)· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||
|
nerwacja kamptodromowa (nerwy boczne nie łączą się w obwodowy) (sz) * nerwacja marginalna lub pseudomarginalna
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Górne ząbki kielicha krótkie i szerokie, tak długie jak szerokie w nasadzie.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Piaski, suche bory sosnowe i skały. | ||||||||||||
|
nerwacja marginalna lub pseudomarginalna (sz) * nerwacja kamptodromowa (nerwy boczne nie łączą się w obwodowy)· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Górne ząbki kielicha węższe, 1.5-3.5× dłuższe niż szersze. | ||||||||||||
|
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||
|
łodyga z wybitnym owłosieniem alelotrichowym (przemiennie na dwóch przeciwległych bokach), wybitnie 4-kanciasta (sz) * łodyga owłosiona holotrichowo (± dookoła), słabo 4-kanciasta lub prawie obła | ||||||||||||
|
łodyga owłosiona holotrichowo (± dookoła), słabo 4-kanciasta lub prawie obła (sz) * łodyga z wybitnym owłosieniem alelotrichowym (przemiennie na dwóch przeciwległych bokach), wybitnie 4-kanciasta
| ||||||||||||
|
koniec pędu głównego kwitnący, pędy boczne poniżej, zwykle podkładające się lub wzniesione (sz) * koniec pędu głównego niekwitnący, pędy ± długie, płożące się· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||
|
łodygi 4-kanciaste; owłosienie na 4 kantach lub dwóch przeciwległych (sz) * łodygi owłosione ± dookoła (owłosienie holotrichowe)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Murawy, zarośla, miejsca kamieniste. | ||||||||||||
|
łodygi owłosione ± dookoła (owłosienie holotrichowe) (sz) * łodygi 4-kanciaste; owłosienie na 4 kantach lub dwóch przeciwległych⊛ Skały (głównie wapienne), zbocza, suche murawy. | ||||||||||||
|
dolne i górne liście ± siedzące, podobnej wielkości i formy (sz) * dolne liście drobne, wyraźnie ogonkowe, górne większe, ± siedzące· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Kielich (1.5) 2-3.5 (5) mm długości, równomiernie owłosiony.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony ⊛ Thymus pannonicus agg. | ||||||||||||
⊛ Thymus pannonicus s.str. ≡ Thymus kosteleckyanus Opiz | ||||||||||||
|
dolne liście drobne, wyraźnie ogonkowe, górne większe, ± siedzące (sz) * dolne i górne liście ± siedzące, podobnej wielkości i formy
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony · Kielich 3-5 mm długości, na grzbiecie często łysiejący.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony | ||||||||||||
|
⊛ Thymus glabrescens s.str. | ||||||||||||
