takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]

Stachys palustris L.

czyściec błotny
Stachys palustris
08.1997, Ruda Milicka, rezerwat przyrody "Stawy Milickie"; copyright © by Michał Smoczyk
Stachys palustris (czyściec błotny)
24.06.2006, Pogórze Kaczawskie, okolice Wlenia; copyright © by Jacek Soboń
Stachys palustris (czyściec błotny)
pokrój; 20.07.2006, Iwonicz Zdrój; copyright © by Marek Snowarski XL
Stachys palustris
fragment kwiatostanu
Stachys palustris
kwiat z boku
Stachys palustris
kwiat z dołu, odcięta warga dolna
Stachys palustris (czyściec błotny)
łodyga w zbliżeniu
Stachys palustris (czyściec błotny)
kwiat, widok od gory
Stachys palustris (czyściec błotny)
kwiaty
Stachys palustris (czyściec błotny)
ulistnienie
Stachys palustris (czyściec błotny)
kwiatostan
Stachys palustris (czyściec błotny)
Stachys palustris (czyściec błotny)

opis

cechy diagnostyczne w kluczu:Stachys (czyściec)kl 5320
Stachys palustris (czyściec błotny)
kwiat, widok od góry
Stachys palustris (czyściec błotny)
kwiaty, widok od frontu
Tworzy mieszańce z czyśćcem leśnym (Stachys sylvatica) opisane jako Stachys ×ambigua Sm.
Bylina o kłączu z długimi rozłogami; kłącze miejscami bulwiasto zgrubiałe.

Łodyga 30-80(100) cm wysokości, czterograniasta, wzniesiona lub dołem pokładająca się, często od podstawy gałęziście rozgałęziona, słabiej lub silniej owłosiona. Włoski na łodydze dwóch rodzajów - bardzo krótkie, przylegające oraz sztywne, dość długie, w dół skierowane, umieszczone głównie na krawędziach; w zwłaszcza w górnej części łodygi zdarzają się włoski gruczołowate.

Ulistnienie na krzyż naprzeciwległe.

Liście podługowato-lancetowate lub lancetowate, 5-12 cm długości i 1-3 cm szerokości, o krótkich ogonkach lub siedzące, górne liście nieco obejmujące łodygę; brzeg liścia drobno ząbkowany lub piłkowany; powierzchnia liścia mniej lub bardziej owłosiona, szczególnie na spodniej stronie. Kształt, wielkość i owłosienie liści jest zmienne u tego gatunku - odmiana var. segetum (Hagen) Schweigg. ma liście wąsko lancetowate, drobno piłkowane, spodem silnie owłosione, rośnie głównie na polach uprawnych.

Kwiaty skupione w górnym odcinku łodygi, umieszczone w kątach górnych liści, po 6-10 w nibyokółku. Kwiatostan wydłużony, kłosokształtny, w górnej części zbity, w dolnej przerywany.

Podsadki stopniowo maleją ku górze, najniższe są podobne do liści, w górze kwiatostanu są całobrzegie, lancetowate.

Przysadki bardzo drobne, niekiedy ich brak.

Kielich 8-10 mm długości, pięcionerwowy, ząbki kielicha trójkątne, szydlasto zakończone.

Korona mniej więcej dwa razy dłuższa od kielicha, liliowopurpurowa, czerwonofioletowa lub purpurowa. Dolna warga korony z ciemniejszym, plamiastym rysunkiem na jaśniejszym tle.

Kielich, podsadki i zewnętrzna część wargi górnej korony owłosione, część włosków gruczołowata.

Owocem są rozłupki, 2-2.25 mm długości, 1-1.35 mm szerokości i 1.25 mm grubości, ciemnobrunatna, lekko połyskująca, odwrotnie jajowate, od strony zewnętrznej zaokrąglona, od wewnętrznej tępo dwugraniasta, brodawkowane.

Kwitnienie od lipca do września.

występowanie

Stachys palustris (czyściec błotny)
XL
wystepowanie
o mapie występowania
Pospolity, w górach do wysokości nieco ponad 1000 m n.p.m.. Odmiana typowa var. vulgaris rośnie na stanowiskach wilgotnych: brzegi wód, ziołorośla, wilgotne brzegi olsów i zarośli. Na stanowiskach suchych, w szczególnie jako chwast pól uprawnych rośnie odmiana var. segetum. Odróżnia się on żółtawymi do kremowo-beżowych, krótszymi bulwami o znacznie zbliżonych do siebie węzłach.

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla:

space_elw

Gatunek wyróżniający (D.) dla:

space_elw

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20060624.2.js - Stachys palustris (czyściec błotny); Pogórze Kaczawskie, okolice Wlenia
060624-2
leg. Jacek Soboń
/Pogórze Kaczawskie, okolice Wlenia/ #5
znalezisko 20030626.49.03 - Stachys palustris (czyściec błotny); Zdbice, k. Wałcza
030626-49
leg. Marek Snowarski
/Zdbice, k. Wałcza/ #10
znalezisko 20060720.1.06 - Stachys palustris (czyściec błotny); Iwonicz Zdrój
060720-1
leg. Marek Snowarski
/Iwonicz Zdrój/ #13
znalezisko 20030817.1.bl
030817-1
leg. Barbara Łotocka #1
znalezisko 20020706.1.am; okolice Tych
020706-1
leg. Antoni Mielnikow
/okolice Tych/ #1

właściwości i zastosowanie

Stachys palustris (czyściec błotny)
Bulwy obydwu odmian były niegdyś jadane. [319]