atlas-roslin.pl
takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24][491]

Fagus sylvatica L. s.str. [🔉 * sil·w·ti·ka]

buk zwyczajny
Fagus sylvatica L. ssp. sylvatica
Fagus silvatica
01.08.2002, Hucisko k. Żywca; copyright © by Antoni Mielnikow
Fagus sylvatica (buk zwyczajny)
kora
Fagus sylvatica
siewki
Fagus sylvatica
rozwijające się liście
Fagus sylvatica (buk zwyczajny)
siewka z liśćmi
Fagus sylvatica (buk zwyczajny)
krótkopęd z pąkiem
Fagus sylvatica
Fagus sylvatica
Fagus sylvatica
Fagus sylvatica (buk zwyczajny)
Fagus sylvatica
Drzewo 30 (35) m wysokości; korona gęsta; u drzew rosnących swobodnie szeroka, kopulasta, nisko osadzona na pniu i z potężnymi konarami; u drzew rosnących w zwarciu pień wysoki, gonny. Kora bardzo długo gładka, jasnoszara.

space

Liście jajowate do eliptycznych, 5 – 10 cm długości, prawie całobrzegie do odlegle falisto ząbkowanych. Początkowo wraz z ogonkiem jedwabiście owłosione, dojrzałe wyłysiałe z długimi włoskami tylko na nerwach spodniej strony liścia; wierzchem ciemnozielone, błyszczące, spodem jaśniejsze, matowe. Przylistki długie i wąskie, odpadają na samym początku rozwoju liści.

space

Owocem są trójgraniaste orzeszki, w liczbie 2 (3) w zdrewniałej okrywie z kolczastymi wyrostkami, dojrzałe wypadają z okrywy. Obfite owocowanie powtarza się raz na 5 – 8 (10) lat. Miąższ bukwi (po wyjęciu z łupiny) jest jadalny i dość smaczny (choć nieco cierpkawo-gorzkawy).

występowanie

wystepowanie
o mapie występowania
Fagus sylvatica (buk zwyczajny)
Fagus sylvatica
ekologiczne liczby wskaźnikowe Fagus sylvatica (buk zwyczajny)
Gatunek o szeroki europejskim zasięgu. W Polsce przebiega północno-wschodnia granica zasięgu tego gatunku. Poza tym częsty, zwłaszcza na południu kraju i na Pomorzu. W centralnej Polsce występowanie buka ograniczają niskie opady.

space

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla:

space_elw

Gatunek wyróżniający (D.) dla:

space_elw

Różne parametry ekologiczne, z objaśnieniem - opisowym rozwinięciem tekstowym, są podane tekstem po zalogowaniu.

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20070109.1.js - Fagus sylvatica (buk zwyczajny); Góry Kaczawskie, okolice Wlenia
070109-1
leg. Jacek Soboń
/Góry Kaczawskie, okolice Wlenia/ #5
znalezisko 20020130.3.bl - Fagus sylvatica (buk zwyczajny)
020130-3
leg. Barbara Łotocka #5
znalezisko 20020909.7.02 - Fagus sylvatica (buk zwyczajny); Kołobrzeg, park zdrojowy
020909-7
leg. Marek Snowarski
/Kołobrzeg, park zdrojowy/ #3
znalezisko 00010000.15.kbb
15
leg. Kamila i Bogusław Binkiewicz #3
znalezisko 20050423.2.am; okolice Jaworzna
050423-2
leg. Antoni Mielnikow
/okolice Jaworzna/ #2
znalezisko 20140421.1.jmak - Fagus sylvatica (buk zwyczajny)
140421-1
leg. Jarosław Makowski #2
znalezisko 20220428.16.22 - Fagus sylvatica (buk zwyczajny); Arboretum Wojsławice
220428-16
leg. Marek Snowarski
/Arboretum Wojsławice/
/f. purpurea/ #3

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawa Fagus sylvatica (buk zwyczajny)
Fagus sylvatica
odmiana strzępolistna
🌱
Drzewa bardzo dobrze prezentują się sadzone pojedynczo lub w luźnych grupach na odkrytej przestrzeni. Rosną szybko i są długowieczne. Efektowny jest pokrój (szeroka, nisko osadzona gęsta korona) i jasna kora pnia i gałęzi; wiosną wcześnie rozwijają się liście; jesienne wybarwienie liści przechodzi od żółtych, przez pomarańcze w ciepłe brązy. Gęste ulistnienie zapewnia głęboki cień pod koroną drzewa. Rośnie stosunkowo szybko; drzewo długowieczne, do 350 lat. Może być używany w parkach, dobrze znosi warunki miejskie.

space

W uprawie dość często znajdują się szczególnie atrakcyjne odmiany czerwone, ciemnopurpurowym, brązowoczerwonym letnim zabarwieniu liści (różne odmiany 'Purpurea'). Oprócz tego mamy odmiany o pędach zwisających (różne cv. Pendula), o liściach wiosną złocistożółtych (cv. Zlata), o liściach w różnym stopniu wycinanych (głęboko — cv. Asplenifolia, płytko — cv. Laciniata), o odmiennej formie korony (wydłużona, wąskostożkowata — grupa Fastigata, dodatkowo z pogiętymi gałęźmi — cv. Dawyck).

⁂ pojedynczo lub po kilka w grupie (soliter) • ▩ grupa/płat • zieleń miejska • na żywopłot formowany
🌳 drzewa liściaste • liście opadają na zimę • o znaczeniu produkcyjnym
🌿 ozdobne liście • atrakcyjne przebarwienie liści jesienią • ozdobna kora
wysokość: do 30 (35) m • szerokość: do 25 m
kwitnienie: maj • owocowanie: (wrzesień) październik (listopad)

wymagania i uprawa

Fagus sylvatica
🌸
🔆 miejsce:  słoneczne • ⛅ półcieniste • toleruje warunki miejskie
💧 woda: gleba przeciętnie wilgotna (świeża) • gleba dostatecznie wilgotna • nie znosi przesuszania
☷ gleba: żyzna • odczyn zbliżony do obojętnego • odczyn lekko kwaśny • toleruje zasadową (wysokie pH)
❄️ zimowanie: strefa mrozoodporności 6

Wymagania (optimum rozwoju/konkurencyjności na naturalnych stanowiskach wg ekologicznych liczb wskaźnikowych): światło — półcień • woda — gleba przeciętnie wilgotna • próchnica — gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus • ciepło — miejsce umiarkowanie chłodne • zwięzłość — gleba średnio zwięzła • żyzność — podłoże umiarkowanie żyzne lub podłoże żyzne

Wysokie wymagania glebowe. Dobrze rośnie na glebach żyznych, gliniastych lub gliniasto-piaszczystych, o odczynie obojętnym, słabo kwaśnym lub zasadowym, także na glebach wapiennych. Gleba nie może przesychać, możliwie z równym poziomem wód gruntowych (rzędu 1 – 2 m), źle znosi wahania poziomu wód gruntowych, stanowisko nie może też być podmokłe. Lepiej rozwija się w rejonach Polski z większą sumą opadów.

space

Młode liście i pędy mogą być niszczone przez późne, majowe przymrozki, jednak szybko następuje regeneracja. Większy problem mogą być oparzenia kory wystawionej na bezpośrednie światło słoneczne, pozostają trwałe zeszpecenia a nawet zgorzele prowadzące do zamarcia drzewa — problem ten dotyczy roślin młodych lub starych nagle odsłoniętych po wycięciu sąsiadujących drzew.

space

Rozmnaża się z nasion a odmiany przez szczepienie na kilkuletnich siewkach typowego buka.

🌱 Sadzenie, wysiew, rozmnażanie (główna/preferowana metoda):

z nasion [gatunek; jesienią po zbiorze LUB w końcu kwietnia, początku maja, nasiona przechowywane w wilgotnym piasku, w temperaturze 2 – 5°C, przed siewem podkiełkowane przez 3 – 4 tygodnie w bardziej wilgotnym podłożu, w temperaturze do 10°C]
przez szczepienie [odmiany na zadoniczkowanych 2 – 3 (4)-letnich siewkach gatunku wczesną wiosną w szklarni lub (zwłaszcza szczepienia w koronie) w maju tuż przed ruszeniem soków; na zrazy używa się pędów 2 letnich ]

🌱🌸
opcje Bazaru

odmiany (form i odmian #77) analiza dostępności roślin

  • ○  ‘bez odmiany #2
  • ▫  ‘Albomarginata — liście nieregularnie biało obrzeżone
  • ▫  ‘Anny's Red Pillar — wąskokolumnowa z purpurowymi liśćmi
  • ▫  ‘Anny's Rohan Sentry — b. wąskokolumnowa z purpurowymi, postrzępionymi liśćmi
  • ○  ‘Ansorgei — liście ciemnopurpurowe, b. wąskie (jak u części wierzb); powoli rosnąca #2
  • ▫  ‘Arcuata — forma płacząca, korona parasolowata; wzrost powolny
  • ○  ‘Aspleniifolia — (odm. wycinana) liście wąskie, rozmaicie zatokowato klapowane, w dole i górze zwężone, w górnej części długopędów bardzo wąskie, o pofalowanym brzegu; ciekawostka kolekcjonerska; wzrost powolny #2
  • ▫  ‘Aspleniifolia Compacta — liście postrzępione; pokrój zwarty
  • ▫  ‘Asterix — silnie karłowa, kulista
  • ◔ ‘Atropunicea — liście początkowo prawie czarnopurpurowe, w sezonie purpurowe, pod koniec lata ciemnobrązowe; drzewo wysokie z kulistą koroną; u osobników rozmnażanych z nasion intensywność barwy liści zróżnicowana, należy selekcjonować [f. atropurpurea, Purpurea] #3
  • ▫  ‘Aurea Pendula — forma płacząca; liście złotożółte
  • ○  ‘Black Swan — korona wąska, płacząca, gałęzie zwisające, przewodnik spiralnie wygięty; liście ciemnopurpurowe #2
  • ▫  ‘Brathay's Purple — liście poskręcane, ciemnopurpurowe
  • ▫  ‘Calista — zwarta kolumnowa; liście zielone
  • ▫  ‘Cochleata — karłowa; liście łyżeczkowato wklęsłe
  • ▫  ‘Cockleshell — wyprostowany pokrój; liście b. drobne, okrągłe
  • ▫  ‘Comptonifolia — liście silnie powcinane, jak u paprocie, zielone; korona owalna
  • ▫  ‘Cristata — wolnorosnąca; liście nieregularnie poskręcane
  • ◔ ‘Dawyck’ (Fastigiata, f. pyramidalis) — korona kolumnowa lub prawie wrzecionowata, u starych egzemplarzy stożkowata, zwarta, regularna; gałęzie wyprostowane, przylegające do pnia; wolno rosnąca; liście zielone [znaleziona ok. 1800r. w Szkocji] #3
  • ○  ‘Dawyck Gold — kolumnowa; liście żółte #2
  • ○  ‘Dawyck Purple — kolumnowa; liście purpurowe #2
  • ▫  ‘Dentata — liście zębate, pofalowane
  • ◔ f. pyramidalisDawyck — korona kolumnowa lub prawie wrzecionowata, u starych egzemplarzy stożkowata, zwarta, regularna; gałęzie wyprostowane, przylegające do pnia; wolno rosnąca; liście zielone [znaleziona ok. 1800r. w Szkocji] #3
  • ◔ FastigiataDawyck — korona kolumnowa lub prawie wrzecionowata, u starych egzemplarzy stożkowata, zwarta, regularna; gałęzie wyprostowane, przylegające do pnia; wolno rosnąca; liście zielone [znaleziona ok. 1800r. w Szkocji] #3
  • ▫  ‘Faux de Verzy — pędy poskręcane; korona parasolowata
  • ▫  ‘Felderbach — wolnorosnąca, pokrój nieregularny; liście b. drobne
  • ○  ‘Franken — młode liście silnie biało plamiste; kora młodych pędów z pomarańczowym odcieniem #2
  • ▫  ‘Golden Edge — liście żółto obrzeżone
  • ▫  ‘Green Obelisk — wąskokolumnowa; liście powcinane
  • ▫  ‘Greenwood — karłowa; liście drobne, łyżeczkowato wklęsłe
  • ▫  ‘Haaren — forma płacząca, tworzy przewodnik; liście ciemnopurpurowe
  • ▫  ‘Interrupta — liście nieregularnie poprzerywane, zielone
  • ▫  ‘Interrupta Purpurea — liście nieregularnie poprzerywane, purpurowe
  • ▫  ‘Knusperbäumchen — pędy silnie poskręcane
  • ▫  ‘Laciniata — odmiana strzępolistna, liście pierzasto wcinane do połowy blaszki, klapy wąskie, zmienne; silnie rosnąca i osiągająca typowe dla gatunku rozmiary [f. heterophylla, f. incisa]
  • ▫  ‘Londal — forma płacząca, bez przewodnika
  • ▫  ‘Luteovariegata — liście żółto obrzeżone
  • ▫  ‘Marmorstar — liście gęsto drobno biało plamiste
  • ◔ ‘Mercedes — karłowa; liście lancetowate, blaszka silnie zredukowana, strzępiasta #3
  • ▫  ‘Midnight Feather — purpurowolistna, silnie rosnąca, forma 'Aspleniforlia'
  • ▫  ‘Millenium 2000 — wolnorosnąca; liście drobne, błyszczące
  • ◔ ‘Pendula — forma płacząca; korona zmienna, szerokoparasolowata, słupowa lub kopulasta, często malowniczo nieregularna; drobne gałązki silnie wydłużone i zwisające; starsze gałęzie ±poziome lub łukowato wzniesione i z silnie zwisającym wierzchołkiem; bardzo efektowna przez cały rok; stosować pojedynczo w reprezentacyjnych miejscach #3
  • ▫  ‘Plaswijk — wąskokolumnowa; liście purpurowe
  • ▫  ‘Prostrata — forma płacząca, bez przewodnika
  • ▫  ‘Purple Drongo Weeper — karłowa, płacząca; liście strzępiaste, purpurowe
  • ◔ ‘Purple Fountain — kolumnowa, gałęzie zwisające; liście czerwone #3
  •    ‘Purpurea Nana — wolnorosnąca, karłowa, korona stożkowa; liście ciemnopurpurowe
  • ◔ ‘Purpurea Pendula — jak 'Pendula' (płacząca) ale z liśćmi ciemnopurpurowymi; rośnie wolno; zdarzają się niezwieszone rewersje niektórych gałęzi #3
  • ○  ‘Purpurea Tricolor’ (Roseomarginata) — liście początkowo purpurowe, nieregularnie szeroko różowo obrzeżone, często nieco zniekształcone i pofalowane; latem liście ±brunatne, brzeg bieleje i zasycha; wzrost jak u typu; czasem gałęzie rewersyjne, bez biało-różowego obrzeżenia #2
  • ▫  ‘Red Obelisk — kolumnowa; liście purpurowe, postrzępione
  • ▫  ‘Red Spire — karłowa, zwarta; liście purpurowoczerwone, postrzępione
  • ▫  ‘Red Trompenburg — liście purpurowoczerwone, lekko postrzępione i pofalowane
  • ▫  ‘Remillyensis — forma płacząca, bez przewodnika
  • ▫  ‘Retroflexa — korona rozłożysta, gałęzie przewisające
  • ▫  ‘Riversii — liście duże, ciemnopurpurowe, błyszczące
  • ○  ‘Rohan Gold — liście żółte, nieregularnie powcinane, karbowane i pofalowane na brzegu #2
  • ▫  ‘Rohan Grandid — liście zielone, nieregularnie powcinane
  • ▫  ‘Rohan Green Sentry — kolumnowa; liście zielone, nieregularnie powcinane
  • ○  ‘Rohan Green Weeping — forma płacząca, karłowa; liście zielone, postrzępione, falowane #2
  • ▫  ‘Rohan Minaret — kolumnowa; liście purpurowe, postrzępione
  • ○  ‘Rohan Obelisk — zwarta, kolumnowa, 12 – 14 m; liście purpurowe, wcinane #2
  • ▫  ‘Rohan Red Globe — korona kulista; liście bordowe, nieregularnie powcinane
  • ○  ‘Rohan Red Weeping — pokrój płaczący, karłowa; liście ciemnopurpurowe, postrzępione, pofalowane #2
  • ▫  ‘Rohan Weeping — pokrój płaczący, karłowa; liście purpurowe, postrzępione
  • ▫  ‘Rohanii — liście węższe, wydłużone, głęboko nieregularnie powcinane, początkowo ciemnoczerwone, latem purpurowozielone; korona zwarta; silnie rosnąca [Czechy]
  • ▫  ‘Rolf Marquardt — liście gęsto biało plamiste
  • ○  RoseomarginataPurpurea Tricolor — liście początkowo purpurowe, nieregularnie szeroko różowo obrzeżone, często nieco zniekształcone i pofalowane; latem liście ±brunatne, brzeg bieleje i zasycha; wzrost jak u typu; czasem gałęzie rewersyjne, bez biało-różowego obrzeżenia #2
  • ▫  ‘Rotundifolia — liście mniejsze, okrągłe
  • ▫  ‘Sandrode — karłowa; liście powcinane
  • ▫  ‘Silbertaler — karłowa; liście szeroko biało obrzeżone
  • ▫  ‘Skrzat — karłowa; liście drobne, okrągłe
  • ▫  ‘Spa — kolumnowa, wolnorosnąca
  • ▫  ‘Striata — liście z żółtymi pasami wzdłuż nerwów
  • ▫  ‘Suentalensis — forma płacząca, bez przewodnika
  • ◔ ‘Swat Magret — liście ciemnopurpurowe, duże, z falistym brzegiem #3
  • ▫  ‘Tortuosa Purpurea — wolnorosnąca, gałęzie poziome; liście purpurowe
  • ▫  ‘Two Color Weeping — karłowa, płacząca; liście lekko postrzępione, zielone, młode czerwone
  • ▫  ‘Viridivariegata — liście jasnozielono i żółto plamiste
  • ▫  ‘Wolke — liście kremowożółto marmurkowate
  • ▫  ‘Zlatia — liście początkowo złotożółte, latem żółtozielone lub jasnozielone; wolno rosnąca

nomenklatura, etymologia ℹ️
poznanie znaczenia i pochodzenia nazwy ułatwia jej zapamiętanie

Fagus sylvatica L. s.str. [🔉 * sil·w·ti·ka]Fagus sylvatica L. ssp. sylvatica [🔉 * sil·w·ti·ka](pl) buk zwyczajny
(lat.) sylvticus, -a, -um; sylvestris (-ter), -is, -e; silvticus, silvestris adj.
leśny, występujący w lasach; także dziki, bytujący w lasach lub zaroślach - w opozycji do uprawianych; także formy silvaticus, silvestris, silvester; od lat. rzeczownika sylva, silva, -ae (f) las

mieszaniec Fagus sylvatica L. s.str.

Fagus ×taurica · buk pospolity podolski
Fagus ×moesiaca · Fagus sylvatica ssp. moesiaca
antropofit zadomowiony we florze Polski [24]
Fagus orientalis · buk zwyczajny wschodni
buk wschodni
Fagus sylvatica ssp. orientalis
takson uprawiany [24]