atlas-roslin.pl
Tracheophyta » Div.Euphyllophyta » Div.Spermatophyta » Div.Magnoliophyta » core angiosperms » Eudicotyledoneae » core eudicots » Pentapetalae » superasterids » subCl.Asteridae » Ord.Ericales » Fam.Primulaceae »

Primula [🔉 pri·mu·la]

pierwiosnek, pierwiosnka, prymulka
autorzy i statusy taksonu są widoczne na szerszym ekranie 🛈
Chociaż w Polsce występuje tylko kilka rodzimych gatunków pierwiosnków, to w skali świata jest to rodzaj obfitujący w gatunki. Jest ich ponad 400, przeważnie rosną w górach półkuli północnej; na samym Kaukazie występuje 25 gatunków. Przynajmniej kilkadziesiąt gatunków pierwiosnków potencjalnie nadaje się do uprawy w warunkach naszego klimatu i rzeczywiście w ofercie spotyka się ich całkiem sporo, bo około dwudziestu gatunków botanicznych pierwiosnków i wiele odmian uprawnych.Chociaż w Polsce występuje tylko kilka rodzimych gatunków pierwiosnków, to w skali świata jest to rodzaj obfitujący w gatunki. Jest ich ponad 400, przeważnie rosną w górach półkuli północnej; na samym Kaukazie występuje 25 gatunków. Przynajmniej kilkadziesiąt gatunków pierwiosnków potencjalnie nadaje się do uprawy w warunkach naszego klimatu i rzeczywiście w ofercie spotyka się ich całkiem sporo, bo około dwudziestu gatunków botanicznych pierwiosnków i wiele odmian uprawnych.
Primula ×media
fu
Primula ×media
elatior × veris
uprawiane ozdobne spoza flory Polski
pierwiosnek ogrodowy (Primula ×polyantha)
u6
15-30 IV-Vkolory kwiatów
Primula ×polyantha
p. ogrodowy

veris × vulgaris (acaulis)
pierwiosnek pruhonicki (Primula ×pruhoniciana)
u6/5
◐ ⬤ 5-10 III-IV
P. ×pruhoniciana
p. pruhonicki

juliana ≡ juliae × vulgaris (acaulis)
pierwiosnek piętrowy (Primula ×bulleesiana)
u2/2
Primula ×bulleesiana
pierwiosnek piętrowy

p. kandelabrowy, P. candelabra hybr.
skalniakowe i inne kolekcjonerskie
objaśnienie skrótów
Rurka korony walcowata, tak długa jak łatki lub dłuższa od łatek, bez zwężenia w gardzieli.
Szyjka słupka długa. Torebka wielonasienna.
Liście ±jajowate. Rurka korony walcowata, tak długa jak łatki lub dłuższa od łatek, bez zwężenia w gardzieli.
Szyjka słupka długa. Torebka wielonasienna.
Liście ±jajowate.
cechy diagnostyczne w kluczu:Primulaceae (pierwiosnkowate)kl 5124
  
↓nie(z) liście w pączku z brzegiem zawiniętym ku górze
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Kielich obły.
  
    
↓nie(z) liście duże, brzeg chrząstkowaty
Primula auricula (pierwiosnek łyszczak)
Primula auricula
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Kwiaty żółte, na szczycie głąbików (zwykle dłuższego od liści), w wielokwiatowym baldachu.
  Występuje w Tatrach na skałach wapiennych od regli po najwyższe szczyty. Występuje jeszcze w Alpach, Apeninach i w zachodniej części Bałkanów.
Pod nazwą Primula auricula hort. są sprzedawane liczne ogrodowe odmiany mieszańcowe pierwiosnka łyszczaka (Primula auricula) i pierwiosnka szorstkiego (Primula hirsuta) których właściwą nawą jest pierwiosnek omszony (Primula ×pubescens).
    
    
↑nie (z) liście drobne, grubo piłkowano-ząbkowane
Primula minima
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Kwiaty fioletowopurpurowe, do 3 cm średnicy, zwykle 1 (2) na krótkiej szypule, na bardzo krótkim (czasem niewidocznym) głąbiku; gardziel kwiatu gruczołowato owłosiona. Ząbki kielicha zaokrąglone.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
  Karkonosze i Karpaty, w piętrze kosodrzewiny i alpejskim częsty.
    
  
↑nie (z) liście w pączku z brzegiem zagiętym na spód liścia
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Kielich ±kanciasty.
  
    
↓nie(z) kwiaty różowe lub purpurowofioletowe; kielich tępokanciasty
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Blaszki liściowe słabo pomarszczone, bez widocznej nerwacji.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
    
      
↓nie(z) rurka korony krótka
Primula farinosa (pierwiosnek omączony)
Primula farinosa (pierwiosnek omączony)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
  Bardzo rzadki na terenie Polski, gatunek alpejski i z północy Europy oraz Azji. Jego siedliskiem są torfowiska i bagienne łąki.
      
      
↑nie (z) rurka korony długa
Primula halleri (pierwiosnek Hallera)
Primula halleri (pierwiosnek Hallera)
Primula halleri (pierwiosnek Hallera)
XL
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
Primula halleri (pierwiosnek Hallera)
pierwiosnek długokwiatowy, pierwiosnka Hallera · syn. Primula halleri · Primula longiflora · 491
  Gatunek górski, najbliżej Polski w Karpatach. W Polsce w latach 60-tych XXw. było obserwowane jedno stanowisko w Bieszczadach. Obecnie prawdopodobnie wymarły na terenie Polski.
      
    
↑nie (z) kwiaty żółte (u odmian ozdobnych także inne), kielich ostrokanciasty
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Liście stosunkowo cienkie, owłosione, omszone lub wyłysiałe, ±pomarszczone, z wyraźną siatką nerwów.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
    
      
↓nie(z) kwiaty pojedynczo na szypułach wyrastającej z różyczki liściowej
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
      
        
↓nie(z) z rozłogami, darniowa
Primula juliae (pierwiosnek gruziński)
XL
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Kwiaty czerwonofioletowe 2-2.5 cm średnicy.
Primula juliae (pierwiosnek gruziński)
pierwiosnka gruzińska · 491
  Uprawiana bylina ozdobna, przejściowo dziczejąca.
        
        
↑nie (z) bez rozłogów
Primula vulgaris (pierwiosnek bezłodygowy)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Kwiaty do 4 cm średnicy, bladożółte lub u uprawianych odmian różnobarwne.
Primula vulgaris (pierwiosnek bezłodygowy)
wystepowanie
pierwiosnek zwyczajny, pierwiosnka bezłodygowa · (potocznie: "pierwiosnek ogrodowy") · syn. Primula acaulis · 491
  Często uprawiana w ogrodach, przejściowo dziczejąca. W uprawie także odmiany barwne i mieszańcowe. Naturalne stanowiska w Polsce niegdyś koło Lublina i w Karpatach, obecnie wymarły na naturalnych stanowiskach w Polsce; częsty na zachodzie i południu Europy; poza tym rozpowszechniony w całej Eurazji i w zachodniej części Ameryki Północnej.
        
      
↑nie (z) kwiaty w baldachu na wyraźnym głąbiku
      
        
↓nie(z) korona intensywnie żółta, kielich ± odstaje od rurki korony
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Kielich luźny, ±odstający od rurki korony, jednobarwny bladożółty lub bladozielony, ze szpiczastymi ząbkami, dłuższy od dojrzałej torebki.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
Primula veris (pierwiosnek lekarski)
wystepowanie
pierwiosnka lekarska · syn. Primula officinalis · 491
  Zarośla, widne lasy i ich skraje, murawy.
        
        
↑nie (z) korona bladożółta, kielich ±przylega do rurki korony
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Kielich ± ściśle przylegający do rurki korony, wyraźnie dwubarwny brzeg ząbki i kanty zielone, między nimi jaśniejszy, ząbki zaostrzone, krótszy lub równie długi jak dojrzała torebka, ta ±wystaje z kielicha.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
Primula elatior (pierwiosnek wyniosły)
wystepowanie
pierwiosnka wyniosła · syn. Primula elatior · 491
  Zarośla, lasy liściaste, łąki.
        
po zalogowniu, w pełnej wersji atlasu, jest tu dodatkowa, zwarta, wersja klucza - wygodna w użyciu gdy chcemy szybko zorientować się w jego strukturze lub znamy już klucz i chcemy szybciej dojść do celu; przycisk logowania jest w prawym górnym rogu strony

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawa Primula (pierwiosnek)
Niektóre kwitną bardzo wcześnie: w marcu lub kwietniu zakwitają pierwiosnek ząbkowany (Primula denticulata) i pierwiosnek różowy (Primula rosea).
Szczególnie późno, w czerwcu i lipcu kwitną niektóre dalekowschodnie gatunki — są to rośliny duże, preferujące wilgotne, nadwodne stanowiska np. pierwiosnek Florindy (Primula florindae), pierwiosnek japoński (Primula japonica), pierwosnek przyprószony (Primula pulverulenta), pierwiosnek Beesa (Primula beesiana), pierwiosnek Viala (Primula viali).
🌱
Pierwiosnki to byliny ogrodowe. Ich liście są zebrane w przyziemną różyczkę liściową (rozetę). Kwiaty pojawiają się u większość gatunków w drugiej połowie kwietnia i w maju w baldachu na bezlistnym pędzie kwiatostanowym (głąbiku) lub rzadziej pojedynczo na szypule wyrastającej z kłącza lub w formie kłosa lub w kilku okółkach na głąbiku.

Oprócz uprawy w ogródku, pierwiosnki (przeważnie odmiany mieszańcowe pierwiosnka ogrodowego (Primula ×polyantha)) są także typowym kwiatem doniczkowym masowo oferowanym w handlu w końcu zimy lub na przedwiośniu. Ogrodowe pierwiosnki kwitną, w zależności od gatunku, od początku wiosny do początku lata.

W zależności od wymagań konkretnych gatunków uprawiamy je w alpinariach (kolekcjonerskie gatunki wysokogórskie), na skalniakach, na rabatach. Pierwiosnki to byliny ogrodowe. Ich liście są zebrane w przyziemną różyczkę liściową (rozetę). Kwiaty pojawiają się u większość gatunków w drugiej połowie kwietnia i w maju w baldachu na bezlistnym pędzie kwiatostanowym (głąbiku) lub rzadziej pojedynczo na szypule wyrastającej z kłącza lub w formie kłosa lub w kilku okółkach na głąbiku.

space

W zależności od wymagań konkretnych gatunków uprawiamy je w alpinariach (kolekcjonerskie gatunki wysokogórskie), na skalniakach, na rabatach.

Potoczna nazwa prymulka lub prymula odnosi się do pierwiosnka bezłodygowego (Primula vulgaris) i jej odmian mieszańcowych: pierwiosnka ogrodowego (Primula ×polyantha). Jest to spolszczona łacińska nazwa i oznacza kwitnące najwcześniej, jako pierwsze na wiosnę.Potoczna nazwa prymulka lub prymula odnosi się do pierwiosnka bezłodygowego (Primula vulgaris) i jej odmian mieszańcowych: pierwiosnka ogrodowego (Primula ×polyantha). Jest to spolszczona łacińska nazwa i oznacza kwitnące najwcześniej, jako pierwsze na wiosnę.
Grupa tzw. pierwiosnków piętrowych, to gatunki nadwodne, znacznych rozmiarów; ich kwiaty są zebrane w kilku okółkach (piętrach). W ogrodach spotykamy także odmiany mieszańcowe tzw. pierwiosnki kandelabrowe np. pierwiosnek piętrowy (Primula ×bulleesiana).Grupa tzw. pierwiosnków piętrowych, to gatunki nadwodne, znacznych rozmiarów; ich kwiaty są zebrane w kilku okółkach (piętrach). W ogrodach spotykamy także odmiany mieszańcowe tzw. pierwiosnki kandelabrowe np. pierwiosnek piętrowy (Primula ×bulleesiana).
wysokość: 5 – 40 cm
kwitnienie: od maja do czerwca

wymagania i uprawa

🌸
🔆 miejsce: ⛅ półcieniste • ☁ cieniste • z wilgotnym powietrzem • chłodne
💧 woda: gleba dostatecznie wilgotna • nie znosi przesuszania • gleba stale wilgotna do podmokłej
Niemal wszystkie wymagają gleby trwale wilgotnej (choć zwykle nie podmokłej) i korzystne są dla nich stanowiska chłodne o wysokiej wilgotności powietrza. Stąd dobre stanowiska są w miejscach bardziej wilgotnych nad oczkami wodnymi lub większymi zbiornikami wodnymi.

Pierwiosnki to byliny różnią się trwałością w zależności od gatunku i przede wszystkim zależnie od warunków na stanowisku. Co kilka lat warto odmładzać nasadzenia choćby z tego względu, że starsze, zagęszczone egzemplarze słabiej kwitną. Niektóre gatunki gdy posadzone w optymalnym dla siebie siedlisku, to wystarczająco skutecznie odnawiają się z przez samosiew lub przez nowe rozety tworzone na krótszych lub dłuższych rozłogach.

Pierwiosnki rozmnaża się przez wysiew nasion lub wegetatywnie.

Nasiona przeważnie wysiewa się jesienią, bezpośrednio po zbiorze. Przemrożenie zwykle korzystnie wpływa na kiełkowanie, które odbywa się dopiero wiosną.

Pierwiosnki można rozmnażać wegetatywnie, przez podział rozrośniętych egzemplarzy lub przez sadzonki korzeniowe. Rośliny pierwiosnka dzieli się po przekwitnięciu, latem, oddziela się boczne rozłogi wraz z przynależnymi im rozetami liści. Sadzonki korzeniowe przygotowujemy zimą, z odrywanych (nie ciętych) korzeni, wtedy pewniej wytworzą pąki pędowe.Niemal wszystkie wymagają gleby trwale wilgotnej (choć zwykle nie podmokłej) i korzystne są dla nich stanowiska chłodne o wysokiej wilgotności powietrza. Stąd dobre stanowiska są w miejscach bardziej wilgotnych nad oczkami wodnymi lub większymi zbiornikami wodnymi.

space

Pierwiosnki rozmnaża się przez wysiew nasion lub wegetatywnie.

space

Pierwiosnki można rozmnażać wegetatywnie, przez podział rozrośniętych egzemplarzy lub przez sadzonki korzeniowe. Rośliny pierwiosnka dzieli się po przekwitnięciu, latem, oddziela się boczne rozłogi wraz z przynależnymi im rozetami liści. Sadzonki korzeniowe przygotowujemy zimą, z odrywanych (nie ciętych) korzeni, wtedy pewniej wytworzą pąki pędowe.

🌱 Sadzenie, wysiew, rozmnażanie:

16 – 6 szt./m2 • rozstawa: 25 – 41 cm
z nasion [jesienią, tak aby przeszły stratyfikację]
przez podział [po przekwitnięciu]
przez sadzonki rozłogowe [latem (rozłogi z przynależnymi różyczkami liściowymi)]
przez sadzonki korzeniowe [zimą z odrywanych! korzeni]

🌱🌸
opcje Bazaru

odmiany (form i odmian #5) analiza dostępności roślin