atlas-roslin.pl
antropofit zadomowiony we florze Polski [24][491]
· kenofit, zadomowiony, inwazyjny [234]

Parthenocissus inserta (A.Kern.) Fritsch [🔉 par·te·no·cis·sus *]

winobluszcz zaroślowy
Parthenocissus inserata (A.Kern.) Fritsch · Parthenocissus quinquefolia auct. eur. med., non (L.) Planch. · Parthenocissus vitacea (Knerr) Hitchc.
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
osobnik; zwisające pędy z dojrzałymi owocami; Kraków; copyright © by Waldemar i Maria Mazur
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
osobnik; pojedyncza roślina na początku owocowania
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
łodyga; fragment zdrewniałego pędu w stanie bezlistnym; widoczne wyschnięte zeszłoroczne wąsy czepne
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
pęd; wąs czepny ze środkowej części długopędu; widoczne wykształcone przyssawki
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
pęd; wąs czepny ze środkowej części długopędu; widoczne nielicznie wykształcone przyssawki
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
liść; górna powierzchnia liścia złożonego u osobnika naziemnego
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
kwiatostan; fragment grupy pnących się roślin w czasie kwitnienia
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
owocostan; fragment grupy pnących się roślin w czasie owocowania
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
owocostan; widocznych kilka owocostanów u pnących się roślin
Jest niejakie zamieszanie w nomenklaturze. Większość flor i publikacji ujmuje ten takson z epitetem inserta, ale we florze Czech [71.5s445] takson ten to P. quinquefolia. We Flora of North America (efloras.org) synonimem tego taksonu jest P. vitacea, a "nasza" inserta to tam quinquefolia.

cechy charakterystyczne

cechy diagnostyczne w kluczu:Parthenocissus (winobluszcz)kl 9310
Zobacz też porównanie z podobnym "dzikim winem" — winobluszczem pięciolistkowym (Parthenocissus quinquefolia) na stronie klucza.
Liana (zdrewniałe pnącze) o wysokości 5 – 15 m.

Młode gałązki i pąki zielone. Wąsy czepne z 3 – 5-rozgałęzieniami, ich końce bez przylg lub z bardzo słabo rozwiniętymi.

Liście dłoniasto złożone, 5-listkowe; obustronnie ±błyszczące; listki grubo piłkowane; jesienią przebarwiają się karminowoczerwono.

Kwiaty w dwudzielnych wierzchotkach w kątach liści. Owoce ciemnoniebieskie, silnie owoszczone, ok. 8 mm średnicy, z 3 – 4 nasionami.

space

występowanie

wystepowanie
o mapie występowania
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
zbiorowisko; girlandy zwisających, owocujących roślin winobluszczu
ekologiczne liczby wskaźnikowe Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
Pochodzi ze wschodu Ameryki Północnej. U nas uprawiane i często dziczejące pnące ozdobne, szeroko rozpowszechnione na całym terytorium kraju. Uprawiany w Polsce od początku XIX w.; prawdopodobnie szybka ekspansja nastąpiła w drugiej połowie XX w. Ocenia się, że zasięg jest szerszy niż pokazuje to mapa.

Różne parametry ekologiczne, z objaśnieniem - opisowym rozwinięciem tekstowym, są podane tekstem po zalogowaniu.

Inwazyjność i/lub kategorie obcego elementu flory (Tokarska-Guzik et al.) [234]:

- zadomowiony, inwazyjny regionalnie; kenofit; pochodzenie: Ameryka Północna (południowy-zachód, część środkowa, północny-wschód) [czas przybycia na teren Polski: 1806r. (introdukcja), 1884r.]

Kategoria inwazyjności II (średnia) 12pkt.: gatunek przynajmniej w niektórych regionach o ujawnionej zdolność inwazyjnej przez zwiększanie zajmowanej powierzchni lub liczby stanowisk
- zagrożenia: ekologiczne (bardzo istotne)
- zasięg regionalny (występuje w dwóch i większej liczbie regionów lub województw)
- populacje: występują na przeważającym obszarze Polski, jest wiele rozproszonych stanowisk o umiarkowanej liczbie osobników lub duża liczba stanowisk o charakterze większych skupień; stopniowo zajmuje nowe stanowiska
- kolonizuje siedliska/zbiorowiska: głównie antropogeniczne ale z możliwością wejścia w częściowo przeobrażone lub o charakterze naturalnym
- wnika do siedlisk/zbiorowisk: antropogenicznych · częściowo przeobrażonych · o charakterze naturalnym
- główne typy siedlisk będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, do których wnika:
· 6430 — ziołorośla górskie (All.Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (O.Convolvuletalia sepium)

Zagrożenie dla różnorodności biologicznej w przypadku zadomowienia na obszarach cennych przyrodniczo:
- gdzie stwarza zagrożenie: Lasy i mezofilne zarośla oraz obszary chronione.
- powód uprawy: Pnącze ozdobne, stosowane do pokrywania bardzo wysokich i rozległych obiektów (np. ściany budynków), tworzy gęstą masę liści, efektownie, czerwono, przebarwiających się jesienią. Mrozoodporne, wytrzymałe na suszę i zanieczyszczenie powietrza.
- przypadki spontanicznego rozprzestrzeniania się: Co najmniej od kilkudziesięciu lat, przynajmniej w zachodniej i środkowej Polsce.
- zalecenia: Wyłączenie z uprawy na terenach leśnych i ograniczenie stosowania na terenach do nich przylegających.

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 00010000.6.wm - Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy); Kraków
6
leg. Waldemar i Maria Mazur
/Kraków/ #42
znalezisko 20030825.4.bl - Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
030825-4
leg. Barbara Łotocka #2
znalezisko 20030801.3.bl - Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
030801-3
leg. Barbara Łotocka #2
znalezisko 20040226.1.bl - Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
040226-1
leg. Barbara Łotocka #11

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawa Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
🌱
Pnącze pochodzące ze wschodu Ameryki Północnej; u nas uprawiane. Ma ograniczone zdolność wspinania się po ścianach z uwagi na (najczęściej) brak przylg na końcu wąsów czepnych; najlepiej rośnie przy podporach o które może czepiać się owijającymi się końcami wąsów np. przy siatkach ogrodzeniowych, kratach.

space

pnącze wieloletnie (liana) • liście opadają na zimę
🌿 ozdobne liście • atrakcyjne przebarwienie liści jesienią • ozdobne owoce
wysokość: do 25 m
kwitnienie: od lipca do sierpnia • owocowanie: od września do października

wymagania i uprawa

🌸
🔆 miejsce: 🌤 słoneczne, nieco ocienione • ⛅ półcieniste • toleruje warunki miejskie
💧 woda: gleba przeciętnie wilgotna (świeża)
☷ gleba: przeciętna ogrodowa
❄️ zimowanie: strefa mrozoodporności 4

Wymagania (optimum rozwoju/konkurencyjności na naturalnych stanowiskach wg ekologicznych liczb wskaźnikowych): światło — półcień lub umiarkowane słońce lub pełne słońce • woda — gleba przeciętnie wilgotna lub gleba wilgotna • próchnica — gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus lub gleba organiczna, humusowa, torfowa • ciepło — miejsce przeciętnie ciepłe • zwięzłość — gleba lekka, piaszczysta lub gleba średnio zwięzła lub gleba ciężka, gliniasta • żyzność — podłoże umiarkowanie żyzne lub podłoże żyzne

Stanowisko ±słoneczne; ale dość dobrze rozwija się także na północnych ścianach budynków. Gleba przeciętna, dobrze rośnie też na słabych; odporne na suszę. Najbardziej mrozoodporny z uprawianych przedstawicieli rodzaju; odporny na warunki miejskie.

space

Rozmnażany głównie przez sadzonki zdrewniałe. Tnie się w grudniu na 3 oczka; sadzić głęboko; łatwo ukorzeniają się. Na kwaterze pnączy prowadzi się w rozstawie 20 × 80 cm; w pierwszym roku skraca się pęd do 30 cm; w drugim przycina się krótko nad ziemią aby uzyskać silną, rozkrzewioną sadzonkę.

space

🌱 Sadzenie, wysiew, rozmnażanie:

3 szt./m2 • rozstawa: 60 × 60 cm
z nasion [jesienią lub wiosną]
przez sadzonki pędowe zdrewniałe [sadzonki 3-oczkowe; preferowana metoda!]
przez odkłady