atlas-roslin.pl
Tracheophyta » Div.Euphyllophyta » Div.Spermatophyta » Div.Magnoliophyta » core angiosperms » Eudicotyledoneae » core eudicots » Pentapetalae » superrosids » rosids » Ord.Vitales » Fam.Vitaceae » Parthenocissus »

Parthenocissus inserta (A.Kern.) Fritsch [🔉 par·te·no·cis·sus *]

winobluszcz zaroślowy
Parthenocissus inserata (A.Kern.) Fritsch [🔉 par·te·no·cis·sus *] · Parthenocissus quinquefolia auct. eur. med., non (L.) Planch. [🔉 par·te·no·cis·sus *] · Parthenocissus vitacea (Knerr) Hitchc. [🔉 par·te·no·cis·sus *]
autorzy i statusy taksonu są widoczne na szerszym ekranie 🛈
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
osobnik; zwisające pędy z dojrzałymi owocami; Kraków; copyright © by Waldemar i Maria Mazur
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
osobnik; pojedyncza roślina na początku owocowania
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
łodyga; fragment zdrewniałego pędu w stanie bezlistnym; widoczne wyschnięte zeszłoroczne wąsy czepne
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
pęd; wąs czepny ze środkowej części długopędu; widoczne wykształcone przyssawki
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
pęd; wąs czepny ze środkowej części długopędu; widoczne nielicznie wykształcone przyssawki
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
liść; górna powierzchnia liścia złożonego u osobnika naziemnego
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
kwiatostan; fragment grupy pnących się roślin w czasie kwitnienia
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
owocostan; fragment grupy pnących się roślin w czasie owocowania
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
owocostan; widocznych kilka owocostanów u pnących się roślin
Jest niejakie zamieszanie w nomenklaturze. Większość flor i publikacji ujmuje ten takson z epitetem inserta, ale we florze Czech [71.5s445] takson ten to P. quinquefolia. We Flora of North America (efloras.org) synonimem tego taksonu jest P. vitacea, a "nasza" inserta to tam quinquefolia. Jest niejakie zamieszanie w nomenklaturze. Większość flor i publikacji ujmuje ten takson z epitetem inserta, ale we florze Czech [71.5s445] takson ten to P. quinquefolia. We Flora of North America (efloras.org) synonimem tego taksonu jest P. vitacea, a "nasza" inserta to tam quinquefolia.

cechy charakterystyczne

cechy diagnostyczne w kluczu:Parthenocissus (winobluszcz)kl 9310
Zobacz też porównanie z podobnym "dzikim winem" — winobluszczem pięciolistkowym (Parthenocissus quinquefolia) na stronie klucza.
Liana (zdrewniałe pnącze) o wysokości 5-15 m.

Młode gałązki i pąki zielone. Wąsy czepne z 3-5-rozgałęzieniami, ich końce bez przylg lub z bardzo słabo rozwiniętymi.

Liście dłoniasto złożone, 5-listkowe; obustronnie ±błyszczące; listki grubo piłkowane; jesienią przebarwiają się karminowoczerwono.

Kwiaty w dwudzielnych wierzchotkach w kątach liści. Owoce ciemnoniebieskie, silnie owoszczone, ok. 8 mm średnicy, z 3-4 nasionami.

Kwitnienie czerwiec-lipiec.Liana (zdrewniałe pnącze) o wysokości 5-15 m.

Młode gałązki i pąki zielone. Wąsy czepne z 3-5-rozgałęzieniami, ich końce bez przylg lub z bardzo słabo rozwiniętymi.

Liście dłoniasto złożone, 5-listkowe; obustronnie ±błyszczące; listki grubo piłkowane; jesienią przebarwiają się karminowoczerwono.

Kwiaty w dwudzielnych wierzchotkach w kątach liści. Owoce ciemnoniebieskie, silnie owoszczone, ok. 8 mm średnicy, z 3-4 nasionami.

space

występowanie

Antropofit zadomowiony we florze Polski.[491]
wystepowanie
o mapie
Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
zbiorowisko; girlandy zwisających, owocujących roślin winobluszczu
ekologiczne liczby wskaźnikowe Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
Pochodzi ze wschodu Ameryki Północnej. U nas uprawiane i często dziczejące pnące ozdobne, szeroko rozpowszechnione na całym terytorium kraju. Uprawiany w Polsce od początku XIX w.; prawdopodobnie szybka ekspansja nastąpiła w drugiej połowie XX w. Ocenia się, że zasięg jest szerszy niż pokazuje to mapa.Pochodzi ze wschodu Ameryki Północnej. U nas uprawiane i często dziczejące pnące ozdobne, szeroko rozpowszechnione na całym terytorium kraju. Uprawiany w Polsce od początku XIX w.; prawdopodobnie szybka ekspansja nastąpiła w drugiej połowie XX w. Ocenia się, że zasięg jest szerszy niż pokazuje to mapa.

Różne parametry ekologiczne, z objaśnieniem - opisowym rozwinięciem tekstowym, są podane tekstem po zalogowaniu.

Inwazyjność i/lub kategorie obcego elementu flory (Tokarska-Guzik et al.) [234]: - zadomowiony, inwazyjny regionalnie; kenofit; pochodzenie: Ameryka Północna (południowy-zachód, część środkowa, północny-wschód) [czas przybycia na teren Polski: 1806r. (introdukcja), 1884r.]

Kategoria inwazyjności II (średnia) 12pkt.: gatunek przynajmniej w niektórych regionach o ujawnionej zdolność inwazyjnej przez zwiększanie zajmowanej powierzchni lub liczby stanowisk
- zagrożenia: ekologiczne (bardzo istotne)
- zasięg regionalny (występuje w dwóch i większej liczbie regionów lub województw)
- populacje: występują na przeważającym obszarze Polski, jest wiele rozproszonych stanowisk o umiarkowanej liczbie osobników lub duża liczba stanowisk o charakterze większych skupień; stopniowo zajmuje nowe stanowiska
- kolonizuje siedliska/zbiorowiska: głównie antropogeniczne ale z możliwością wejścia w częściowo przeobrażone lub o charakterze naturalnym
- wnika do siedlisk/zbiorowisk: antropogenicznych · częściowo przeobrażonych · o charakterze naturalnym
- główne typy siedlisk będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, do których wnika:
· 6430 — ziołorośla górskie (All.Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (O.Convolvuletalia sepium)

Zagrożenie dla różnorodności biologicznej w przypadku zadomowienia na obszarach cennych przyrodniczo:
- gdzie stwarza zagrożenie: Lasy i mezofilne zarośla oraz obszary chronione.
- powód uprawy: Pnącze ozdobne, stosowane do pokrywania bardzo wysokich i rozległych obiektów (np. ściany budynków), tworzy gęstą masę liści, efektownie, czerwono, przebarwiających się jesienią. Mrozoodporne, wytrzymałe na suszę i zanieczyszczenie powietrza.
- przypadki spontanicznego rozprzestrzeniania się: Co najmniej od kilkudziesięciu lat, przynajmniej w zachodniej i środkowej Polsce.
- zalecenia: Wyłączenie z uprawy na terenach leśnych i ograniczenie stosowania na terenach do nich przylegających.

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 00010000.6.wm - Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy); Kraków
6
leg. Waldemar i Maria Mazur
/Kraków/ #42
znalezisko 20030825.4.bl - Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
030825-4
leg. Barbara Łotocka #2
znalezisko 20030801.3.bl - Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
030801-3
leg. Barbara Łotocka #2
znalezisko 20040226.1.bl - Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
040226-1
leg. Barbara Łotocka #11

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawa Parthenocissus inserta (winobluszcz zaroślowy)
🌱
Pnącze pochodzące ze wschodu Ameryki Północnej; u nas uprawiane. Ma ograniczone zdolność wspinania się po ścianach z uwagi na (najczęściej) brak przylg na końcu wąsów czepnych; najlepiej rośnie przy podporach o które może czepiać się owijającymi się końcami wąsów np. przy siatkach ogrodzeniowych, kratach.

Ozdobne w okresie wegetacji dzięki gęstemu ulistnieniu; jesienią liście przebarwiają się intensywnie czerwono; ozdobę stanowią też granatowoczarne owoce (sierpień-wrzesień). Kwitnie w czerwcu-lipcu.Pnącze pochodzące ze wschodu Ameryki Północnej; u nas uprawiane. Ma ograniczone zdolność wspinania się po ścianach z uwagi na (najczęściej) brak przylg na końcu wąsów czepnych; najlepiej rośnie przy podporach o które może czepiać się owijającymi się końcami wąsów np. przy siatkach ogrodzeniowych, kratach.

space

pnącze wieloletnie (liana) • liście sezonowe
🌿 ozdobne liście • atrakcyjne przebarwienie liści jesienią • ozdobne owoce
wysokość: do 25 m
kwitnienie: od lipca do sierpnia • owocowanie: od września do października

wymagania i uprawa

🌸
🔆 miejsce: 🌤 słoneczne, nieco ocienione • ⛅ półcieniste • toleruje warunki miejskie
💧 woda: gleba przeciętnie wilgotna (świeża)
☷ gleba: przeciętna ogrodowa
❄️ zimowanie: strefa mrozoodporności 4

Wymagania (optimum rozwoju/konkurencyjności na naturalnych stanowiskach wg ekologicznych liczb wskaźnikowych): światło — półcień lub umiarkowane słońce lub pełne słońce • woda — gleba przeciętnie wilgotna lub gleba wilgotna • próchnica — gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus lub gleba organiczna, humusowa, torfowa • ciepło — miejsce przeciętnie ciepłe • zwięzłość — gleba lekka, piaszczysta lub gleba średnio zwięzła lub gleba ciężka, gliniasta • żyzność — podłoże umiarkowanie żyzne lub podłoże żyzne

Stanowisko ±słoneczne; ale dość dobrze rozwija się także na północnych ścianach budynków. Gleba przeciętna, dobrze rośnie też na słabych; odporne na suszę. Najbardziej mrozoodporny z uprawianych przedstawicieli rodzaju; odporny na warunki miejskie.

Używany jako mrozoodporna podkładka dla winobluszcza trójklapowego (Parthenocissus tricuspidata).

Rozmnażany głównie przez sadzonki zdrewniałe. Tnie się w grudniu na 3 oczka; sadzić głęboko; łatwo ukorzeniają się. Na kwaterze pnączy prowadzi się w rozstawie 20 × 80 cm; w pierwszym roku skraca się pęd do 30 cm; w drugim przycina się krótko nad ziemią aby uzyskać silną, rozkrzewioną sadzonkę.

Inne metody rozmnażania są niepraktyczne (siew, odkłady, sadzonki niezdrewniałe). Sadzonki zielne są narażone na gnicie, częściowo zdrewniałe są narażone na zniszczenie w czasie zimy. Sadzonki pędowe łatwo ukorzeniają się w ciągu 3-5 tygodni.Stanowisko ±słoneczne; ale dość dobrze rozwija się także na północnych ścianach budynków. Gleba przeciętna, dobrze rośnie też na słabych; odporne na suszę. Najbardziej mrozoodporny z uprawianych przedstawicieli rodzaju; odporny na warunki miejskie.

space

Rozmnażany głównie przez sadzonki zdrewniałe. Tnie się w grudniu na 3 oczka; sadzić głęboko; łatwo ukorzeniają się. Na kwaterze pnączy prowadzi się w rozstawie 20 × 80 cm; w pierwszym roku skraca się pęd do 30 cm; w drugim przycina się krótko nad ziemią aby uzyskać silną, rozkrzewioną sadzonkę.

space

🌱 Sadzenie, wysiew, rozmnażanie:

3 szt./m2 • rozstawa: 60 × 60 cm
z nasion [jesienią lub wiosną]
przez sadzonki pędowe zdrewniałe [sadzonki 3-oczkowe; preferowana metoda!]
przez odkłady