atlas-roslin.pl
Tx: 1773

Tilia platyphyllos Scop. [🔉 ti·li·a *]

lipa szerokolistna · lipa wielkolistna
Tilia grandifolia Ehrh. [🔉 ti·li·a gran·di·fo·li·a] • Tilia officinarum Crantz [🔉 ti·li·a *]

- liście większe 60-120 (150) mm długości
- liście obustronnie zielone, jednobarwne, mniej lub bardziej owłosione, podgatunek ssp. platyphyllos tylko od spodu wzdłuż nerwów, podgatunek ssp. cordifolia gęsto, miękko, obustronnie, skupienia włosków +-białe,
- nerwy 3-rzędu wyraźnie widoczne, zwłaszcza od spodu liścia
- brzeg blaszki liściowej opuszczony
- kwiatostany opuszczone (schowane pod liście), z nielicznymi (do 6) kwiatami
- pręciki dłuższe od płatków
- owoce większe, 8-10 mm długości, wyraźnie 5-żeberkowe
- kwitnie w końcu czerwca, na początku lipca, dwa tygodnie wcześniej niż lipa drobnolistna (Tilia cordata)

występowanie, ekologia

rodzimy takson flory Polski [491]
wystepowanie - Tilia platyphyllos (lipa szerokolistna)
ekologiczne liczby wskaźnikowe Tilia platyphyllos (lipa szerokolistna)

W stanie dzikim bardzo rzadko w południowej połowie Polski, poza tym często sadzona.

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla:
space_elw
r Element kierunkowy południowo-zachodni flory Polski, tj. z północno-wschodnim kresem zasięgu na terenie kraju.[744][826][N[3]][N[770]]
Parametry dotyczące m.in. elementu geograficznego są podane po zalogowaniu.
Różne parametry ekologiczne, z objaśnieniem - opisowym rozwinięciem tekstowym, są podane tekstem po zalogowaniu.
Parametry dotyczące m.in. hemerobii z publikacji (Chmiel J. (1993) [575.1]) (Jackowiak (1993) [574]) z objaśnieniem - opisowym rozwinięciem tekstowym, są podane po zalogowaniu.
ⓘ Parametry rozsiewu wg (Lososová et al. (2023) [601]):
- klasa 4: 40-150m dla 50-99% diaspor · efektywny sposób rozsiewu: anemochoria · + antropochoria
- średnia masa nasiona: 139mg · średnia wysokość rośliny: 30m · drzewo · uprawiany
klucz do oznaczania
legenda: nazwa pozycji klucza *alternatywy dla tej pozycji · do pozycji w szablonie klucza: (sz) · powrót z szablonu klucza: (kl)
· Liście spodem nagie lub co najwyżęj z rozproszonymi widlastymi włoskami na nerwach głównych.
· Ogonki liściowe i młode gałązki nagie.
⊛ Uprawiany.
⊛  ssp. pseudorubra C.K. Schneider
liście spodem, przynajmniej na nerwach głównych, z odstającymi włoskami prostymi
* liście spodem nagie
liście gęsto owłosione
* liście słabiej owłosione
· Liście górą, także pomiędzy nerwami owłosione włoskami prostymi.
· Liście spodem pomiędzy nerwami a zwłaszcza na nerwach gęsto odstająco owłosione.
· Ogonek liściowy zawsze owłosiony.
⊛ Najczęściej występujący podgatunek.
⊛  ssp. cordifolia (Besser) C.K. Schneider
liście słabiej owłosione
* liście gęsto owłosione
· Liście górą co najwyżej krótko i rzadko owłosione na nerwach głównych, pomiędzy nimi nagie.
· Liście spodem zwykle owłosione tylko na nserwach.
· Młode pędy oraz ogonki liściowe owłosione lub nagie.
⊛ Niezbyt często spotykany podgatunek.
⊛  ssp. platyphyllos

wybrane okazy · selected collections ⇈

#3
02 09 02 - 8
leg. Marek Snowarski
/Kołobrzeg, Park Zdrojowy/
#11
03 06 25 - 48
leg. Marek Snowarski
/Zdbice, k. Wałcza/
#9
22 09 02 - 11
leg. Marek Snowarski
/Arboretum w Gołuchowie/

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawowe Tilia platyphyllos (lipa szerokolistna)
⇈ 🌱

Często uprawiana jako drzewo alejowe i parkowe. Można stosować do tworzenia żywopłotów formowanych 2-4 m wysokości.

W medycynie stosuje się: Tiliae flos (kwiat lipy) [Inflorescentia Tiliae (kwiatostan lipy)] — cały, wysuszony kwiatostan lipy drobnolistnej (Tilia cordata), lipy szerokolistnej (Tilia platyphyllos) lub lipy holenderskiej (Tilia ×europaea). Stosowany jako środek napotny i przeciwgorączkowy. Kwiat wchodzi w skład Species antipyreticae (zioła przeciwgorączkowe).

⁂ pojedynczo lub po kilka w grupie (soliter) • ▩ grupa/płat • na żywopłot formowany
🌳 drzewa liściaste • liście sezonowe
pachnące • 🐝 pożytek pszczeli (miododajne) • roślina lecznicza

wymagania i uprawa

⇈ 🌸
🔆 miejsce: ☀ słoneczne • 🌤 słoneczne, nieco ocienione
💧 woda: gleba świeża (umiarkowanie/słabo wilgotna) ⇔ gleba (średnio) wilgotna
❄️ zimowanie: strefa mrozoodporności 4

Wymagania (optimum rozwoju/konkurencyjności na naturalnych stanowiskach wg ekologicznych liczb wskaźnikowych): światło — półcień • woda — gleba przeciętnie wilgotna • próchnica — gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus • ciepło — miejsce umiarkowanie chłodne lub miejsce przeciętnie ciepłe • zwięzłość — gleba kamienista, żwirowa lub gleba średnio zwięzła • żyzność — podłoże żyzne

⇈ 🌱 🌸

odmiany uprawne (#7) ⇒ analiza dostępności roślin i nasion

○bez odmiany
▫‘Barocco’ — liście nieregularnie powcinane, duże
▫‘Belvedere’ — korona kulista, zwarta
▫‘Compacta’ — karłowa, zwarta, korona kulista
▫ ‘Laciniata’ — liście postrzępione; wolno rosnąca
‘Piramidalis’
▫‘Varsaviensis’ — korona gęsta, regularna, z wyraźnym przewodnikiem
symbolami ◼ ◕ ◑ ◔ ○ ▫ pokazano częstość występowania odmiany w ofercie handlowej, od najwyższej do najniższej; nazwy na żółtym tle są linkowane do własnej strony odmiany

Tilia platyphyllos Scop. tworzy mieszańce:

drugi rodzic ⇒
Tilia americana
lipa amerykańska
mieszaniec ⇒
Tilia ×flaccida

nomenklatura, etymologia ℹ️ ⇈

poznanie znaczenia i pochodzenia nazwy ułatwia jej zapamiętanie
Tilia platyphyllos Scop. [🔉 ti·li·a *] • Tilia grandifolia Ehrh. [🔉 ti·li·a gran·di·fo·li·a] · Tilia officinarum Crantz [🔉 ti·li·a *] • (pl) lipa szerokolistna · lipa wielkolistna
-foliūs, -a, -um; -foliatūs, -a, -um (lat., subst., n) — przyrostek od folium, -i n. (liść); częsty drugi człon w przymiotnikach złożonych -folius,-a,-um ("-listny"); częsty w epitetach gatunków np. angustifolius (wąskolistny), cordifolia (sercolistna), alternifolium (różnolistne), ilicifolius (o liściach jak dąb ostrolistny) lub unifolius (jednolistny)
literatura · references
specyfikacja literatury jest widoczna na szerszym ekranie 🛈
ta strona być może używa ciasteczek (cookies), korzystając z niej akceptujesz ich użycie — więcej informacji