Tilia platyphyllos (lipa szerokolistna)

cechy charakterystyczne

- liście większe 60-120 (150) mm długości
- liście obustronnie zielone, jednobarwne, mniej lub bardziej owłosione% podgatunek ssp. platyphyllos tylko od spodu wzdłuż nerwów, podgatunek ssp. cordifolia gęsto, miękko, obustronnie, skupienia włosków +-białe,
- nerwy 3-rzędu wyraźnie widoczne, zwłaszcza od spodu liścia
- brzeg blaszki liściowej opuszczony
- kwiatostany opuszczone (schowane pod liście), z nielicznymi (do 6) kwiatami
- pręciki dłuższe od płatków
- owoce większe, 8-10 mm długości, wyraźnie 5-żeberkowe
- kwitnie w końcu czerwca, na początku lipca, dwa tygodnie wcześniej niż lipa drobnolistna (Tilia cordata)

występowanie, ekologia

rodzimy takson flory Polski ^[491]

wystepowanie - Tilia platyphyllos (lipa szerokolistna)

ekologiczne liczby wskaźnikowe Tilia platyphyllos (lipa szerokolistna)

W stanie dzikim bardzo rzadko w południowej połowie Polski, poza tym często sadzona.

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla:

Różne parametry ekologiczne, z objaśnieniem - opisowym rozwinięciem tekstowym, są podane tekstem po zalogowaniu.

Parametry dotyczące m.in. hemerobii z publikacji /Chmiel J. (1993)^[575.1]/ /Jackowiak (1993)^[574]/ z objaśnieniem - opisowym rozwinięciem tekstowym, są podane po zalogowaniu.

Parametry dotyczące m.in. elementu geograficznego są podane po zalogowaniu.

ⓘ Parametry rozsiewu wg /Lososová et al. (2023)^[601]/:
- klasa 4: 40-150m dla 50-99% diaspor · efektywny sposób rozsiewu: anemochoria · + antropochoria
- średnia masa nasiona: 139mg · średnia wysokość rośliny: 30m · drzewo · uprawiany

⇑ kl 4877 "liście przynajmniej od spodu z odstającymi włoskami, kwiatostany zwisające" w "Tilia (lipa)"

nazwa pozycji klucza *alternatywy dla tej pozycji · do pozycji w szablonie klucza: (z) · powrót z szablonu klucza: (p)

		liście spodem nagie liście spodem, przynajmniej na nerwach głównych, z odstającymi włoskami prostymi · Liście spodem nagie lub co najwyżęj z rozproszonymi widlastymi włoskami na nerwach głównych. · Ogonki liściowe i młode gałązki nagie. ⊛ Uprawiany. ⊛ ssp. pseudorubra C.K. Schneider*

		liście spodem, przynajmniej na nerwach głównych, z odstającymi włoskami prostymi *liście spodem nagie

				liście gęsto owłosione liście słabiej owłosione · Liście górą, także pomiędzy nerwami owłosione włoskami prostymi. · Liście spodem pomiędzy nerwami a zwłaszcza na nerwach gęsto odstająco owłosione. · Ogonek liściowy zawsze owłosiony. ⊛ Najczęściej występujący podgatunek. ⊛ ssp. cordifolia (Besser) C.K. Schneider*

				liście słabiej owłosione liście gęsto owłosione · Liście górą co najwyżej krótko i rzadko owłosione na nerwach głównych, pomiędzy nimi nagie. · Liście spodem zwykle owłosione tylko na nserwach. · Młode pędy oraz ogonki liściowe owłosione lub nagie. ⊛ Niezbyt często spotykany podgatunek. ⊛ ssp. platyphyllos*

wybrane okazy · selected collections ⇈

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawowe Tilia platyphyllos (lipa szerokolistna)

⇈ 🌱

Często uprawiana jako drzewo alejowe i parkowe. Można stosować do tworzenia żywopłotów formowanych 2-4 m wysokości.

W medycynie stosuje się: Tiliae flos (kwiat lipy) [Inflorescentia Tiliae (kwiatostan lipy)] — cały, wysuszony kwiatostan lipy drobnolistnej (Tilia cordata), lipy szerokolistnej (Tilia platyphyllos) lub lipy holenderskiej (Tilia ×europaea). Stosowany jako środek napotny i przeciwgorączkowy. Kwiat wchodzi w skład Species antipyreticae (zioła przeciwgorączkowe).

⁂ pojedynczo lub po kilka w grupie (soliter) • ▩ grupa/płat • na żywopłot formowany

🌳 drzewa liściaste • liście sezonowe

pachnące • 🐝 pożytek pszczeli (miododajne) • roślina lecznicza

wymagania i uprawa

⇈ 🌸

🔆 miejsce: ☀ słoneczne • 🌤 słoneczne, nieco ocienione

💧 woda: gleba przeciętnie wilgotna (świeża) • gleba dostatecznie wilgotna

❄️ zimowanie: strefa mrozoodporności 4

Wymagania (optimum rozwoju/konkurencyjności na naturalnych stanowiskach wg ekologicznych liczb wskaźnikowych): światło — półcień • woda — gleba przeciętnie wilgotna • próchnica — gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus • ciepło — miejsce umiarkowanie chłodne lub miejsce przeciętnie ciepłe • zwięzłość — gleba kamienista, żwirowa lub gleba średnio zwięzła • żyzność — podłoże żyzne

⇈ 🌱 🌸

odmiany uprawne (#7) ⇒ analiza dostępności roślin i nasion

○	bez odmiany
▫	‘Barocco’ — liście nieregularnie powcinane, duże
▫	‘Belvedere’ — korona kulista, zwarta
▫	‘Compacta’ — karłowa, zwarta, korona kulista
▫	‘Laciniata’ — liście postrzępione; wolno rosnąca
	‘Piramidalis’
▫	‘Varsaviensis’ — korona gęsta, regularna, z wyraźnym przewodnikiem

symbolami ◼ ◕ ◑ ◔ ○ ▫ pokazano częstość występowania odmiany w ofercie handlowej, od najwyższej do najniższej; nazwy na żółtym tle są linkowane do własnej strony odmiany

Tilia platyphyllos Scop. [🔉 ti·li·a *]