Lavatera thuringiaca L. [🔉 la·wa·te·ra *]

Bylina. Korzeń palowy.

Pęd wzniesiony, rozgałęziający się u nasady, 50-120 (200) cm wysokości. Łodyga u nasady często drewniejąca, obła; w dole zwykle przebarwiona ciemnopurpurowo i z rzadkimi włoskami prostymi, góra pędu gęsto owłosiona, z włoskami gwiazdkowatymi i wiązkowymi.

Liście długoogonkowe (ku górze z krótszymi ogonkami, mniejszą blaszką liściową, słabiej podzieloną). Dolne liście łodygowe sercowato okrągławe, co najwyżej płytko 5-wrębne, w nasadzie ucięte lub płytko sercowate. Środkowe liście 5-klapowe, ze środkową łatką wydłużoną. Górne liście łodygowe 3-klapowe, ze środkową łatką wydłużoną. Brzeg nieregularnie karbowany. Górna powierzchnia ± gęsto pokryta włoskami prostymi i dwudzielnymi; spód gęsto pokryty włoskami gwiazdkowatymi i wiązkowymi. Ogonek liściowy także owłosiony włoskami prostymi i wiązkowymi. Przylistki podługowato trójkątne, do 5 mm długości, owłosione, nietrwałe (zwłaszcza przy dolnych liściach).

Kwiaty w górnym odcinku pędu, wyrastają pojedynczo w pachwinach liści; ich szypułki krótsze od podpierających liści, pod kieliszkiem z perykladium. Rozkwitające i rozwinięte kwiaty skupione miotlasto w górze pędu (początkowo przewyższając liście), razem z przekwitniętymi i owocami tworzą groniasty kwiatostan.

Kieliszek o trzech zrośniętych do ok. 1/3 listkach, krótszych ok. 1/3 od działek, zakończonych ostką; gęsto pokryty włoskami gwiazdkowatymi i wiązkowymi. Kielich o trójkątnych działkach, 12-15 mm długości, zrośniętych do połowy, bardzo gęsto pokryty włoskami wiązkowymi. Kielich i kieliszek powiększają w miarę dojrzewania owocu.

Płatki duże, odwrotniejajowate, głęboko wykrojone, 24-45 mm długości i ok. 20-34 mm szerokości, 3-4× dłuższe od kielicha, zwężone klinowato, paznokieć gęsto orzęsiony; ciemnoróżowe z ciemniejszymi żyłkami, wysuszone ± zachowują barwę, są wtedy bladofioletowe. Rurka pręcikowa gęsto pokryta długimi, odstającymi włoskami prostymi.

Rozłupnia z 18-24 rozłupkami, 8-9 mm średnicy, okryta przez kielich. Stylopodium niskostożkowate, nie zasłania od góry rozłupek, promieniście żebrowane. Rozłupki nerkowate, do 3 mm wysokości i długości, na grzbiecie gładkie, z listwą środkową, zaokrąglona, owocnia na bokach (niemal) gładka, u dojrzałych owocków ± rozpadnięta. Nasiona nerkowate, na bokach wklęśnięte, gładkie, czarnobrązowe.

U nas kwitnie do (czerwca) lipca do września (października).

W Europie Środkowej, w tym u nas, rośnie tylko mało zmienny podgatunek typowy. W całym areale występowania (po Azję Środkową) gatunek silnie zmienny.

Rzadka; najczęstsza w pasie wyżyn.

Ciepłe zarośla, suche wzgórza, przydroża, termofilne okrajki. Preferuje miejsca żyzne, suche; znosi zasolenie; często na glebach wapiennych.

Także uprawiana jako roślina ozdobna, zwłaszcza przydatna na glebach suchych, na ciepłych stanowiskach. Światłolubna, źle znosi zacienienie.

Stanowi pożytek pszczeli (wydajność miodowa ok. 170kg/ha).