atlas-roslin.pl
takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24][491]

Fraxinus excelsior L. [🔉 fra·ksi·nus eks·cel·si·or]

jesion wyniosły, (cz) jasan ztepilý (de) Gewöhnliche Esche f (en) common/european ash (fr) fréne commun m (ru) ясень обыкновенный, высо́кий
Fraxinus excelsior (jesion wyniosły)
10.08.2002, Warszawa, Dawidy; copyright © by Barbara Łotocka
Fraxinus excelsior (jesion wyniosły)
Fraxinus excelsior (jesion wyniosły)
Fraxinus excelsior
drzewostan jesionowy
Fraxinus excelsior
Fraxinus excelsior (jesion wyniosły)
Fraxinus excelsior (jesion wyniosły)
Fraxinus excelsior (jesion wyniosły)
owoce zachowane do wiosny kolejnego roku
Fraxinus excelsior (jesion wyniosły)
Fraxinus excelsior (jesion wyniosły)
XL,3D
owocostan

cechy charakterystyczne

cechy diagnostyczne w kluczu:Fraxinus (jesion)kl 1936
Fraxinus excelsior (jesion wyniosły)
pąki czarne, kwiatostany wyrastają z pąków bocznych
Fraxinus excelsior (jesion wyniosły)
XL,3D
owoc
Drzewo do 30 (40) m wysokości. Typowa korona wysoko osadzona, podługowato jajowata, dość luźna, z grubymi konarami.

Kora długo gładka, popielatoszara, potem płytko, wzdłużnie, bruzdowana.

Pędy jednoroczne zielonkawoszare; nagie. Pąki czarne lub ciemnobrązowe.

Liście nieparzystopierzastozłożone, z 3 – 7 parami listków; duże, do 30 (40) cm długości. Listki prawie siedzące; podługowate do podługowatojajowatych; dość drobno ząbkowate, żyłek bocznych mniej niż ząbków, w środkowej części na 1 cm przypada 5 – 7 ząbków, ich szczyty proste lub słabo zagięte; nerwacja wypukła.

Kwiatostany tworzą się z bocznych pąków. Kwiaty bez korony.

Owocostan wiechowaty; po kilka owoców na końcowych gałązkach. Skrzydlaki 2 – 5.5 cm długości; ±lśniąco brązowe. Część nasienna skrzydlaka wyraźnie spłaszczona, stanowi mniej niż połowę długości skrzydlaka. Owoce często utrzymują się na drzewie do wiosny kolejnego roku.

Kwitnienie przed rozwojem liści, w kwietniu-maju. Liście rozwijają się bardzo późno. Opadają także późno, często gdy jeszcze są zielone.

występowanie

Fraxinus excelsior (jesion wyniosły)
pokrój drzewa
Fraxinus excelsior
pokrój
wystepowanie
o mapie występowania
Pospolity na niżu i w niższych położeniach górskich. Rośnie w lasach łęgowych i na terenach wilgotnych lub podmokłych ale bez stagnującej wody, w grądach i wilgotnych buczynach. Na glebach żyznych i zasobnych w wapń.

Uprawiany w lasach i sadzony w zieleni miejskiej; także w odmianach ozdobnych: ‘Diversifolia’ o liściach niezłożonych lub częściowo trzylistkowych, ‘Pendula’ o zwisłych gałązkach, ‘Nana’ odmiana niska o kulistej koronie.

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla:

space_elw

Gatunek wyróżniający (D.) dla:

space_elw

Istotny diagnostycznie gatunek wspólny dla:

space_elw

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20050522.2.js - Fraxinus excelsior (jesion wyniosły); okolice Wlenia, Pogórze Kaczawskie
050522-2
leg. Jacek Soboń
/okolice Wlenia, Pogórze Kaczawskie/ #1
znalezisko 20050310.1.js - Fraxinus excelsior (jesion wyniosły); okolice Wlenia, Pogórze Kaczawskie
050310-1
leg. Jacek Soboń
/okolice Wlenia, Pogórze Kaczawskie/ #1
znalezisko 20030420.7.bl - Fraxinus excelsior (jesion wyniosły); Warszawa
030420-7
leg. Barbara Łotocka
/Warszawa/ #1
znalezisko 20030323.2.03 - Fraxinus excelsior (jesion wyniosły); Wrocław, dolina Bystrzycy
030323-2
leg. Marek Snowarski
/Wrocław, dolina Bystrzycy/ #3
znalezisko 20060301.2.js - Fraxinus excelsior (jesion wyniosły); Bolesławiec
060301-2
leg. Jacek Soboń
/Bolesławiec/
/forma jednolistkowa/ #2
znalezisko 20080408.2.js; ogród botaniczny
080408-2
leg. Jacek Soboń
/ogród botaniczny/ #2
znalezisko 20110922.3.11 - Fraxinus excelsior (jesion wyniosły); Wrocław, Nowy Dwór
110922-3
leg. Marek Snowarski
/Wrocław, Nowy Dwór/ #3, 2.3D
znalezisko 20031129.10.bl - Fraxinus excelsior (jesion wyniosły)
031129-10
leg. Barbara Łotocka #2
znalezisko 20020213.5.bl - Fraxinus excelsior (jesion wyniosły)
020213-5
leg. Barbara Łotocka #3
znalezisko 20020810.1.bl - Fraxinus excelsior (jesion wyniosły); Warszawa, Dawidy
020810-1
leg. Barbara Łotocka
/Warszawa, Dawidy/ #1
znalezisko 20030416.6.bl - Fraxinus excelsior (jesion wyniosły)
030416-6
leg. Barbara Łotocka #5
znalezisko 20030428.1.bl - Fraxinus excelsior (jesion wyniosły); Warszawa, Lasek Bielański
030428-1
leg. Barbara Łotocka
/Warszawa, Lasek Bielański/ #3
znalezisko 20140412.3.bl - Fraxinus excelsior (jesion wyniosły); Warszawa, Pole Mokotowskie
140412-3
leg. Barbara Łotocka
/Warszawa, Pole Mokotowskie/ #9
znalezisko 20140415.1.bl - Fraxinus excelsior (jesion wyniosły); OB UW
140415-1
leg. Barbara Łotocka
/OB UW/
/odmiana Pendula/ #3
znalezisko 20030415.1.bl - Fraxinus excelsior (jesion wyniosły); Warszawa, Ursynów
030415-1
leg. Barbara Łotocka
/Warszawa, Ursynów/ #1
znalezisko 20111014.12.11 - Fraxinus excelsior (jesion wyniosły); dolina Bystrzycy, Ratyń-Galów k. Wrocławia
111014-12
leg. Marek Snowarski
/dolina Bystrzycy, Ratyń-Galów k. Wrocławia/ #4, 4.3D

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawa Fraxinus excelsior (jesion wyniosły)
🌱
W medycynie ma zastosowanie Fraxini folium (liść jesionu) — wysuszone liście.

wymagania i uprawa

🌸
❄️ zimowanie: strefa mrozoodporności 5a

Wymagania (optimum rozwoju/konkurencyjności na naturalnych stanowiskach wg ekologicznych liczb wskaźnikowych): światło — półcień • woda — gleba przeciętnie wilgotna lub gleba wilgotna • odczyn — gleba o obojętnym pH • ciepło — miejsce umiarkowanie chłodne lub miejsce przeciętnie ciepłe • zwięzłość — gleba średnio zwięzła lub gleba ciężka, gliniasta • próchnica — gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus • żyzność — podłoże żyzne

≈ odmiany i dostępność (#14/14)🌱🌸
opcje Bazaru

analiza dostępności roślin (form i odmian #14)

• bez odmiany #1 • Aarsee #1 (listki b. wąskie, silnie zredukowane) • Abiona #1 (karłowa, kulista, do 80 cm wysokości) • Allgold #1 (młode pędy (zwłaszcza zimą) złotożółte) • Altena #1 • Argenteovariegata #1 (młode liście gęsto biało nakrapiane) • Aurea Pendula #1 (korona parasolowata; pędy (zwłaszcza zimą) złocistożółte) • Coarctata #1 (szerokokolumnowa, wyprostowana; liście nieregularnie powyginane) • Crispa #1 (b. wolno rosnąca; liście ciemne, pomarszczone) • Foliis Aureis #1 (liście złocistożółte) • Globosa #1 • Heterophylla Pendula #1 (forma płacząca; liście jednolistkowe) • Punctata #1 (liście delikatnie biało nakrapiane) • Zygmunt Krasiński #1 (liście silnie wydłużone, 1 – 3-listkowe; znaleziona w parku w Opinogórze (siedziba ojca Zygmunta Krasińskiego i tamże pochowanego poety))

nomenklatura, etymologia ℹ️
poznanie znaczenia i pochodzenia nazwy ułatwia jej zapamiętanie

Fraxinus excelsior L. [🔉 fra·ksi·nus eks·cel·si·or](pl) jesion wyniosły • (cz) jasan ztepilý (de) Gewöhnliche Esche f (en) common/european ash (fr) fréne commun m (ru) ясень обыкновенный, высо́кий
Polska epitet gatunku jest skromnym, może zbyt nieśmiałym, powtórzeniem naukowego. Jesion w sprzyjających warunkach wyrasta w najpotężniejsze, najwyższe z krajowych gatunków drzewo.
(lat.) frxinus, -i f
słowo obecne już w starożytnej łacinie, oznaczało jesion wyniosły (Fraxinus excelsior); niewiadomego pochodzenia, tworzone są etymologiczne ekwilibrystyki wyprowadzające je od praindoeuropejskiego rdzenia wspólnego z brzozą
(lat.) exclsus, -a, -um adj.
wysoki, okazały, wybitny; rdzeń *cello oznacza podnoszenie; stąd też "Gloria in excelsis Deo" — chwała na wysokości
(lat.) exclsior, -ius grad.comp.
wyższy, okazalszy; stopień wyższy przymiotnika excelsus, -ior
(lat.) -ior, -ius
końcówki te dołączone do tematu przymiotnika tworzą jego stopień wyższy (gradus comparativus); -ior dla rodzaju męskiego i żeńskiego, -ius dla nijakiego np. excelsior (wyższy)
(pl.) jesion
stare słowo oznaczające jesion wyniosły (Fraxinus excelsior); podobne w wielu językach słowiańskich i bałtyckich, jasen, aseń itp.; wyprowadzane od praindoeuropejskiego *os z przyrostkiem słowiańskim *-en-; z tegoż rdzenia łacińskie ornus które w botanice funkcjonuje jako epitet jesionu mannowego (Fraxinus ornus)