cechy charakterystyczne
Gatunek o dużej zmienności formy kwiatostanu, liści, stosunku długości zewnętrznych i wewnętrznych listków okrywy koszyczka.
Bylina z kłączem. Łodygi wzniesione, 40-120 (140) cm wysokości, zwykle już poniżej połowy rozgałęzione; powierzchnia łodygi naga, jedynie gałązki kwiatostanu z linią włosków.
Liście łodygowe w czasie kwitnienia obumarłe, odwrotnie lancetowate lub eliptyczne, największe do 20 cm długości i 4 cm szerokości; całobrzegi lub ostro piłkowane. Nasada zwężona i uszkowato wpół obejmująca łodygę (przynajmniej górne liście łodygowe i największe listki w obrębie kwiatostanu). W górze łodygi i gałązek kwiatostanu stopniowo zmniejszające się, 4-10× dłuższe niż szersze, podługowate do równowąsko lancetowatych.
Koszyczki kwiatowe do 30 mm średnicy zebrane w wielokwiatowy wiechowaty lub baldachogroniasty kwiatostan. Listki okrywy nagie, podobnej długości lub zewnętrzne nieco krótsze od wewnętrznych; 0.7-1 mm szerokości.
Kwiaty języczkowate niebieskie, rzadko białe. Kwitnienie od sierpnia do października/listopada.
Uprawiana bylina ozdobna; pochodzi ze skrajnego wschodu Ameryki Północnej ze strefy klimatu umiarkowanego. Dziczejąca i zadomowiająca się na terenach umiarkowanie wilgotnych i podmokłych, żyznych. Częściej na stanowiskach ruderalnych, brzegach wód, skrajach lasów łęgowych.
• zadomowiony, inwazyjny
• inwazyjny regionalnie
• kenofit (Kn)
• Pochodzenie: wschód Ameryki Północnej.
• Czas przybycia na teren Polski: XVIIIw.
• Kategoria inwazyjności: IV (najwyższa) 15pkt.: gatunek o bardzo dużym wpływie w Polsce — znana jest zarówno duża liczba stanowisk i duża liczebność na nich; zwiększa się liczba stanowisk lub zajmowany obszar
• Zagrożenia: ekologiczne (bardzo istotne)
• Zasięg regionalny (występuje w dwóch i większej liczbie regionów lub województw)
• Populacje: występują na przeważającym obszarze Polski, przeważnie z dużą liczbą osobników lub w dużych skupieniach
• Dynamika: szybko zwiększa liczbę stanowisk
• Kolonizuje siedliska/zbiorowiska: przede wszystkim częściowo przeobrażone lub o charakterze naturalnym
• Wnika do siedlisk/zbiorowisk: antropogenicznych · częściowo przeobrażonych.
• Główne typy siedlisk będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, do których wnika:
· 6430 — ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
- klasa 5: 10-500m dla 50-99% diaspor · efektywny sposób rozsiewu: anemochoria · + antropochoria
- średnia masa nasiona: 0.39mg · średnia wysokość rośliny: 98cm · preferuje otwarte siedliska · neofit dla Europy
wybrane okazy · selected collections ⇈
leg. Jerzy Kruk
/Niepołomice/
leg. Jerzy Kruk
/Kraków/
/prawdopodobnie zdziczała odmia.../
leg. Jacek Soboń
/Ogród Botaniczny we Wrocławiu/
/cv. Olga Keith/
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
leg. Marek Snowarski
/Wrocław ul. Strzegomska os. Muchobór Mały/
właściwości i zastosowanie
Bylina z kłączem i rozłogami z wilgotnych łąk (czasem zasolonych) na wschodzie Ameryki Północnej. U nas jedna z najczęściej uprawianych bylin ozdobnych. Czasem dziczejąca z uprawy.
Bylina ceniona z uwagi na późnoletnie-jesienne kwitnienie. Charakterystyczny element jesiennej rabaty bylinowej. W uprawie znajduje się duża liczba odmian różniących się barwą kwiatów i rosłością.
wymagania i uprawa
Dla optymalnego rozwoju wymaga gleby żyznej i trwale dostatecznie wilgotnej.
Problemem może być porażanie przez mączniaka - profilaktyka to słoneczne stanowiska, dostatecznie i trwale wilgotna gleba ale nie podmokła. Z czasem środek kępy zamiera - należy wtedy ją podzielić i rozsadzić (zima - maj).
⇈ 🌱 🌸
odmiany uprawne (#53) ⇒ analiza dostępności roślin i nasion
A · Ada Ballard · Apollo · B · Bahamas · Beechwood Rival · Believer Purple · Bewunderung · Blandie · Blue · Blue Lagoon · C · Carnival · Chequers · Climax Blue · Crimson Brocade · D · Dasone · Dauerblau · Diana · E · Eventide · F · Fellowship · Freda Ballard · Fuldatal · H · Henry I Purple · Herbstgruss vom Bresserhof · I · Island Bahamas · Island Barbados · Island Samoa · Island Tonga · K · Karminkuppel · L · Lady in Blue · Little Blue Boy · M · Magic Lavender · Marie Ballard · Mystery Lady Brigitte · Mystery Lady Grace · Mystery Lady Jessica · O · Orlando · P · Patricia Ballard · Peter Pan · Pink · Plenty · Purple Dome · R · Red · Royal Blue · Royal Ruby · Royal Velvet · S · Schneeberg · Schöne von Dietlikon · Shoplifter · Snowdrift · T · Tiefblau Gefult · V · Violetta · W · Weisses Wunder · White · White Ladies · White Swan · Winston Churchill
| ‘Ada Ballard’ — kwiaty niebieskie, wrzesień; 100 cm | |
| ▫ | ‘Apollo’ |
| ◑ | Bahamas (Dasone, ‘Island Bahamas’) — karłowy, do 50 cm; kwiaty karminowe · odmiana ujmowana też w ramach Symphyotrichum dumosum (aster karłowaty) |
| ‘Beechwood Rival’ — kwiaty liliowe, wrzesień; 80 cm | |
| ‘Believer Purple’ | |
| ▫ | ‘Bewunderung’ — 120 cm; kwiaty liliowe |
| ‘Blandie’ | |
| ▫ | ‘Blue’ |
| ‘Blue Lagoon’ | |
| ▫ | ‘Carnival’ — 60 cm; kwiaty bordowe |
| ‘Chequers’ — koszyczki b. duże, do 5 cm średnicy; kwiaty liliowe, wrzesień; 100 cm | |
| ‘Climax Blue’ — kwiaty fioletowe lub lawendowe, wrzesień; 160 cm | |
| ◔ | ‘Crimson Brocade’ — 120 cm; kwiaty pełniejsze, czerwonopurpurowe |
| ◑ | Dasone (Bahamas, ‘Island Bahamas’) — karłowy, do 50 cm; kwiaty karminowe · odmiana ujmowana też w ramach Symphyotrichum dumosum (aster karłowaty) |
| ○ | ‘Dauerblau’ — kwiaty fioletowe lub niebieskie, wrzesień – październik; 100-140 cm |
| ‘Diana’ | |
| ‘Eventide’ | |
| ▫ | ‘Fellowship’ — koszyczki b. duże, półpełne, kwiaty jasnoróżowe, wrzesień; 100-120 cm |
| ‘Freda Ballard’ — wczesna; kwiaty półpełne, prawie czerwone; 80 cm | |
| ○ | ‘Fuldatal’ — kwiaty półpełne, purpurowofioletowe; 100 cm |
| ‘Henry I Purple’ | |
| ‘Herbstgruss vom Bresserhof’ | |
| ◑ | ‘Island Bahamas’ (Bahamas, Dasone) — karłowy, do 50 cm; kwiaty karminowe · odmiana ujmowana też w ramach Symphyotrichum dumosum (aster karłowaty) |
| ▫ | ‘Island Barbados’ — jasnofioletowa |
| ○ | ‘Island Samoa’ |
| ▫ | ‘Island Tonga’ |
| ▫ | ‘Karminkuppel’ — 100 cm; kwiaty fioletowe |
| ‘Lady in Blue’ | |
| ‘Little Blue Boy’ — kwiaty ciemnoniebieskie; 60 cm | |
| ‘Magic Lavender’ | |
| ◑ | ‘Marie Ballard’ — kwiaty półpełne, jasne fioletowoniebieskie, błękitne; 90-120 cm |
| ▫ | ‘Mystery Lady Brigitte’ — 80 cm; kwiaty pełne, różowe |
| ▫ | ‘Mystery Lady Grace’ — 80 cm; kwiaty pełne, niebieskie |
| ▫ | ‘Mystery Lady Jessica’ — 80 cm; kwiaty pełne, białe |
| ‘Orlando’ — kwiaty półpełne, różowe, sierpień-wrzesień; 100 cm | |
| ○ | ‘Patricia Ballard’ — średnio wczesna; koszyczki duże, półpełne, karminoworóżowe; 100 cm |
| ‘Peter Pan’ | |
| ▫ | ‘Pink’ |
| ▫ | ‘Plenty’ — kwiaty lawendowoniebieskie; 60-90 cm |
| ‘Purple Dome’ | |
| ▫ | ‘Red’ |
| ‘Royal Blue’ — średniowczesna; koszyczki półpełne, jasnofioletowe; 100 cm | |
| ◔ | ‘Royal Ruby’ — koszyczki półpełne, kwiaty karminowopurpurowe, jaskraworóżowe, purpuroworóżowe, wrzesień; 50-70 cm |
| ‘Royal Velvet’ — kwiaty fioletowoniebieskie, wrzesień; 80 cm | |
| ○ | ‘Schneeberg’ — 100 cm; kwiaty białe |
| ‘Schöne von Dietlikon’ — kwiaty języczkowe ciemnoniebieskie z wyraźną żółtą tarczką koszyczka, średnio wczesne, wrzesień; 120 cm | |
| ‘Shoplifter’ — kwiaty języczkowe purpurowoczerwone, wrzesień; 100 cm | |
| ‘Snowdrift’ | |
| ▫ | ‘Tiefblau Gefult’ — 100 cm; kwiaty ciemnoniebieskie |
| ▫ | ‘Violetta’ — 100 cm; kwiaty granatowofioletowe |
| ‘Weisses Wunder’ | |
| ▫ | ‘White’ |
| ○ | ‘White Ladies’ — kwiaty białe; 90 cm |
| ‘White Swan’ — kwiaty języczkowe białe, sierpień-wrzesień; 75-100 cm | |
| ○ | ‘Winston Churchill’ — kwiaty półpełne, karminowoczerwone; 90-100 cm |
