atlas-roslin.pl
takson uprawiany [24][491]

Allium porrum L. [🔉l·li·um *]

czosnek por, por
Allium ampeloprasum L. var. porrum (L.) Gay
Allium porrum (czosnek por)
XL
odm. Carentan 3
Allium porrum
Allium porrum (czosnek por)
cechy diagnostyczne w kluczu:Allium (czosnek)kl 1041

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawa Allium porrum (czosnek por)
🌱
Por jest używany głównie jako warzywo przyprawowe.

space

Zawiera sporo fosforu i wapnia. Witamin niewiele.

uprawa

Masa tysiąca nasion wynosi 2.5 – 2.9 g, w jednym gramie znajduje się 350 – 400 nasion.

Nasiona zachowują zdolność kiełkowania przez 2 – 4 lata.

Allium porrum (czosnek por)
przekrój poprzeczny, głąbik pełny
Allium porrum (czosnek por)
Por najczęściej jest uprawiany z rozsady. Ale może być też uprawiany z siewu do gruntu na miejsce stałe. Amatorsko bywa rozmnażany przez cebulki boczne tworzone w specyficznych warunkach.

space

Uprawa z rozsady wygląda podobnie jak w przypadku cebuli. Produkcja rozsady trwa 8 – 10 (16) tygodni i wysadza się ją w okresie od kwietnia do lipca. Lepsze wyniki uzyskuje się sadząc starszą rozsadę niż młodą. Może być nawet grubości ołówka.

space

Przed sadzeniem rozsady należy ją zahartować. Korzenie i liście nie powinny być skracane, bo obniża to plon.

Allium porrum (czosnek por)
okrywa młodego kiwatostanu

Rozstawa rzędów wynosi 30 – 45 cm. Gęstość w rzędzie zależy od przeznaczenia uprawy. Przy wczesnym zbiorze pęczkowym odległość roślin wynosi 7 – 10 cm, przy późniejszym 12 – 15 cm, dla porów zimujących stosuje się odległość 15 – 20 cm.

space

Przy uprawie z siewu na miejsce stałe nasiona wysiewa się od końca marca do końca kwietnia, w rozstawie rzędów 30 – 45 cm. Uzyskane w ten sposób cebule pora są krótsze a plon niższy niż w przypadku uprawy z rozsady.

space

Uprawa z cebulek jest ciekawostką dla amatorów. Dla uzyskania cebulek bocznych, w drugim roku uprawy usuwa się pęd kwiatostanowy. Cebulki używa się do rozmnażania wegetatywnego podobnie jak w przypadku prawdopodobnego dzikiego przodka pora - cebuli perłowej (Allium ampeloprasum).

zmianowanie

Por, ze względu na wspólne choroby, nie powinien być uprawiany po innych warzywach cebulowych.

space

Por może być uprawiany współrzędnie z marchwią i pietruszką na wczesny zbiór pęczkowy, rzodkiewką lub sałatą. Najlepiej gdy te warzywa są uprawiane w międzyrzędziach pora.

wymagania

Wymagania cieplne są niskie. Najlepiej rośnie w temperaturze kilkunastu °C. W temperaturach powyżej 20°C nie przyrasta. Wyrośnięte rośliny są odporne na spadki temperatury poniżej zera. Niektóre odmiany mogą zimować w gruncie, pod okrywą śnieżną, znosząc temperaturę do -15°C. Przy długotrwałych chłodach i długim dniu mogą wytwarzać pędy kwiatostanowe w pierwszym roku wegetacji.

space

Optymalne są gleby średnio zwięzłe, o dobrej strukturze. Odczyn zbliżony do obojętnego. Wymagania nawozowe są wysokie.

space

zbiór i przechowywanie

Allium porrum
młode rośliny
Zbiór przeprowadza się w różnych terminach zależnie od zamierzonego sposobu użytkowania. Możliwości to:
· zbiór młodych roślin na bezpośrednie spożycie latem i jesienią,
· zbiór na użytek zimowy przeprowadza się przed zamarznięciem gleby, w listopadzie, można je przechowywać w temperaturze zbliżonej do zera przesypane wilgotnym piaskiem lub zadołowane
· zbiór pozimowy wczesny przeprowadza się w marcu/kwietniu, w tym czasie rośliny jeszcze nie regenerują się i nie przyrastają po zimowaniu,
· zbiór pozimowy późny można przeprowadzać na początku maja, najdalej do połowy maja (nim zaczną tworzyć pęd kwiatostanowy), w tym czasie rośliny są zregenerowane po zimie i mogą znacznie urosnąć.

Pory podkopuje się, usuwa zewnętrzne uszkodzone i zażółcone liście, skraca korzenie i liście.

odmiany

🌸
🔆 miejsce:  słoneczne • chłodne
💧 woda: gleba dostatecznie wilgotna • nie znosi przesuszania
☷ gleba: żyzna • przeciętna ogrodowa
Są dwie zasadnicze grupy odmian: przeznaczone do uprawy letniej i do uprawy jako poplon zimujący.

space

Odmiany zimowe mają dłuższy okres wegetacji (150 – 170 dni) i mogą zimować pod okrywą śnieżną.

🌱 Sadzenie, wysiew, rozmnażanie (główna/preferowana metoda):

rozstawa: 45 – 30 × 7 – 20 cm
wysiew nasion do gruntu [koniec marca - koniec kwietnia]
wysiew nasion na rozsadę [luty – kwiecień; wysadzanie kwiecień – lipiec]

🌱🌸
opcje Bazaru

odmiany (form i odmian #14) analiza dostępności nasion

  •    ‘bez odmiany
  • ○  ‘Albos — średnio wczesna, na zbiór letni lub jesienny (wysiew do gruntu od połowy kwietnia do maja), mrozoodporność umiarkowana; długi odcinek wybielony (ok. 35cm) #2
  • ▫  ‘Baca — późna, do zbioru jesiennego i późnojesiennego, bardzo plenna, duży udział plonu handlowego; pokrój półwzniesiony, ulistnienie słabo zwarte, liście średniej długości, szerokie, zielone, silnie owoszczone, łodyga rzekoma długa (ponad 20cm), średnio gruba, bez zgrubienia cebulowego; większa oporność na rdzę pora
  • ○  ‘Bartek — późna, ok. 244 dni od siewu do zbioru, plenna, dobrze zimująca w polu i odrastająca wiosną, z dużymi przyrostami umożliwiającymi zbiór do późnej wiosny; liście długie, szarozielone, łodyga rzekoma 9 – 10 cm, średnica 2.5 – 3.5 cm #2
  • ▫  ‘Bluventia
  • ◑ Bulgaarse ReuzenStarozagorski Kamush — wczesna, bardzo plenna, szybko rosnąca, na zbiór wczesnoletni i jesienny, na użytek świeży i do suszenia lub mrożenia; na zbiór jesienny możliwy wysiew do gruntu 20 – 40 × 10 – 15 cm; wrażliwa na przymrozki; liście jasnozielone #4
  • ▫  ‘Carentan — późna, ok. 250 dni od siewu do zbioru, plena, dobrze zimująca w polu, wiosną dobrze odrastająca umożliwia zbiory do późnej wiosny; liście długie, zielone, łodyga rzekoma walcowata, średniej długości i grubości, można uprawiać w bruzdach i stopniowo obsypywać dla uzyskania dłuższej łodygi rzekomej
  • ○  ‘Golem — wczesna, okres wegetacji 155 – 165 dni, na zbiór letni i jesienny, dla przetwórstwa i do bezpośredniego spożycia; łodyga rzekoma dobrze wybielona, 40 – 45 cm długości #2
  • ▫  ‘Janosik — odmiana późnojesienna i zimowa, plenna, może zimować w polu, na świeży rynek i dla przetwórstwa; pokrój półwzniesiony, liście zwarte, średniej długości, szerokie, ciemnozielone, silnie owoszczone; duża tolerancja wobec rdzy pora; łodyga rzekoma 14 cm długości i 2.5 – 3 cm średnicy
  • ▫  ‘Jolant
  • ○  ‘Juhas — średnio późna, do zbioru jesiennego i późnojesiennego; pokrój półwzniesiony, ulistnienie średnio zwarte, liście szerokie, zielone, średnio owoszczone; łodyga rzekoma 14 – 16 cm długości, stosunkowo gruba (2.5 – 4cm), z dużym udziałem roślin o średnicy ponad 4 cm, zgrubienie cebulowe słabo zaznaczone #2
  •    ‘October — średnio późna, bardzo plenna, na zbiór jeseinny; liście ciemnozielone, część wybielona długa (30 – 35cm); wytrzymuje do -10°C
  • ▫  ‘Parizade — wczesny
  • ◑ ‘Starozagorski Kamush’ (Bulgaarse Reuzen) — wczesna, bardzo plenna, szybko rosnąca, na zbiór wczesnoletni i jesienny, na użytek świeży i do suszenia lub mrożenia; na zbiór jesienny możliwy wysiew do gruntu 20 – 40 × 10 – 15 cm; wrażliwa na przymrozki; liście jasnozielone #4
  • ○  ‘Tango — późna, bardzo plenna, na zbiór jesienny, polecana na zbiór pęczkowy, znosi do -10°C #2

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 00010000.A015.bl - Allium porrum (czosnek por)
A015
leg. Barbara Łotocka #3
znalezisko 20050600.4.bl
050600-4
leg. Barbara Łotocka #3
znalezisko 20050710.4.bl
050710-4
leg. Barbara Łotocka #1
znalezisko 20190602.2.konrad_kaczmarek - Allium porrum (czosnek por); woj. łódzkie, pow. sieradzki, Sieradz
190602-2
leg. Konrad Kaczmarek
/woj. łódzkie, pow. sieradzki, Sieradz/ #2