atlas-roslin.pl
takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]

Centaurea scabiosa L.

chaber driakiewnik
Colymbada scabiosa (L.) Holub
Centaurea scabiosa (chaber driakiewnik)
pokrój; 24.07.2011, Kościerzyna - Rybaki; copyright © by Marek Snowarski
Centaurea scabiosa (chaber driakiewnik)
liście okrywy
Centaurea scabiosa (chaber driakiewnik)
3D
dojrzewające niełupki
Centaurea scabiosa (chaber driakiewnik)
Centaurea scabiosa (chaber driakiewnik)

opis

cechy diagnostyczne w kluczu:Centaurea (chaber)kl 1295
Centaurea scabiosa (chaber driakiewnik)
3D
liście okrywy, przydatki
Centaurea scabiosa (chaber driakiewnik)
3D
okrywa
Centaurea scabiosa (chaber driakiewnik)
dolny liść łodygowy
Bylina o silnym systemie korzeniowym i z grubą (ok. 15 mm średnicy), zwykle rozgałęzioną i drewniejącą szyjką korzeniową. Cała roślina początkowo pajęczynowato owłosiona, z wiekiem łysiejąca, ponadto ±szorstka z racji bardzo krótkich, zagiętych włosków.

Łodyga (40)70 – 90 (120) cm długości, w nasadzie okryta włóknistymi resztkami nasad starych ogonków liściowych; skąpo rozgałęziająca się w górnej 1/3, pędy boczne skośnie wzniesione, kanciaste. Łodyga zielona, na krawędziach jaśniejsza lub brązowofioletowo nabiegła

Liście odziomkowe długoogonkowe; ogonek liściowy 15 – 25 cm długości, wąski, kanciasty, rzadko owłosiony, nasadą obejmujący łodygę; blaszka liściowa 20 – 30 cm długości, w zarysie eliptyczna, pierzastosieczna, przerywano pierzastosieczna lub lirowato pierzastosieczna; górna powierzchnia niemal naga, brzegiem z wąskim, kruchym obrzeżeniem i z dość gęsto rozmieszczonymi, zagiętymi ku szczytowi, grubymi, 0.1 mm długimi włoskami; spód rzadko owłosiony pojedynczymi włoskami, 0.3 – 0.6 mm długości, zagiętymi ku szczytowi blaszki lub łatki; końcowa łatka blaszki liściowej ±jajowata, ok. 3 cm szerokości, brzegiem odlegle, tępo ząbkowana; łatki boczne lancetowate do podługowatych, do 1.5 cm szerokości, całobrzegie lub niewyraźnie, odlegle ząbkowane.

Dolne liście łodygowe podobne do odziomkowych, do 25 cm długości, boczne łatki całobrzegie lub niesymetrycznie, wąsko pierzastoklapowane lub pierzastodzielne z 1 – 3 bocznymi odcinkami drugiego rzędu, zwykle tylko w dolnej części odcinków .

Środkowe i górne liście łodygowe krótkoogonkowe lub siedzące, 4 – 15 cm długości, pierzastosieczne z lancetowatymi odcinkami.

Koszyczki stosunkowo nieliczne, pojedynczo na końcu łodygi i długich gałązek bocznych, w czasie kwitnienia ok. 4 cm średnicy. Korony kwiatów purpurowoczerwone, rzadziej różowe lub białe.

Okrywa 15 – 18 mm średnicy, szerokojajowata, w nasadzie ucięta lub nieco wklęsła. Listki okrywy bardzo liczne, dachówkowato zachodzące na siebie i ściśle przylegające do siebie, środkowe jajowate do lancetowatych, bez wyraźnych nerwów.

Przydatki ciemnobrązowe do czarnych, nie w pełni przykrywają nadległe listki okrywy, w zarysie jajowate, brzegiem grzebieniasto podzielony na 5 – 15 frędzli po każdej stronie, (1)1.5 – 2 (4) mm długimi; niepodzielona część przydatków trójkątna, zbiegająca po listku okrywy na górnej 1/3 jego długości. Wewnętrzne listki okrywy mają przydatki w zarysie okrągłe.

Brzeżne kwiaty płonne, ±wyraźnie większe od kwiatów wewnątrz koszyczka, rurka korony wąska, ok. 25 mm długości, brzeg podzielony nieco asymetrycznie na 4 (5) równowąskich łatek. Środkowe kwiaty są obupłciowe, z rurką korony ok. 17 mm długą, w dole wąską i białawą, w górnej części aż do miejsca przyrośnięcia nitek pręcików zgrubiałą i podłużnie ciemnofioletowo pręgowaną; łatki korony ok. 5.5 mm długości.

Swobodna część nitki pręcikowej ok. 5 mm długości, biaława, krótko orzęsiona. Pylniki 7 – 8 mm długości, fioletowe, wystające z korony.

Niełupki odwrotniejajowate, 5.5 – 6.5 mm długości, krótko przylegająco owłosione lub wyłysiałe, ±ciemnobrązowe, niekiedy jasno marmurkowate, krótko owłosione, potem łysiejące. Puch kielichowy jasnobrązowy, wielorzędowy, z włoskami wewnętrznymi 0.5 – 1 mm długości, zewnętrznymi do 5 mm długości.

Kwitnienie od (czerwca)lipca do września(października).

zmienność

Gatunek wielopostaciowy (polimorficzny). Różnice dotyczą wielkości roślin, wyglądu liści, wielkości koszyczków, kształtu przydatków i ich wielkości oraz długości puchu kielichowego.

występowanie

wystepowanie
o mapie występowania
Pospolity na niżu, w wyższych położeniach brak. W wyższych partiach Tatr występuje podobny chaber alpejski (Centaurea alpestris).

Suche murawy, zakrzaczenia, zbocza i nasypy, miedze, przydroża, skraje lasów, polany. W miejscach ciepłych, nasłonecznionych, umiarkowanie suchych; najczęściej na glebach gliniastych do ilastych, zasadowych lub obojętnych.

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla:

space_elw

Centaurea alpestris · chaber alpejski

Centaurea scabiosa ssp. alpestris
takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]
chaber alpejski (Centaurea alpestris)
wystepowanie
o mapie występowania
Przydatki czarne, duże, ±zakrywające zieloną część nadległych listków okrywy; frędzle liczne, 15 – 25 po każdej stronie przydatku.

Wyższe partie Karpat i Alp. U nas w Tatrach.

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20110724.7.11 - Centaurea scabiosa (chaber driakiewnik); Kościerzyna - Rybaki
110724-7
leg. Marek Snowarski
/Kościerzyna - Rybaki/ #9, 5.3D
znalezisko 20030628.76.03 - Centaurea scabiosa (chaber driakiewnik); Zdbice, k. Wałcza
030628-76
leg. Marek Snowarski
/Zdbice, k. Wałcza/ #9
znalezisko 20090628.9.sm - Centaurea scabiosa (chaber driakiewnik); Równina Torzymska, Rzepin
090628-9
leg. Michał Smoczyk, msmoczyk at wp pl
/Równina Torzymska, Rzepin/ #2
znalezisko 20090623.3.pkob - Centaurea scabiosa (chaber driakiewnik); okolice Lubska, woj. lubuskie
090623-3
leg. Piotr Kobierski
/okolice Lubska, woj. lubuskie/ #1
znalezisko 20200406.3.konrad_kaczmarek - Centaurea scabiosa (chaber driakiewnik); woj. łódzkie, pow. sieradzki, Sieradz
200406-3
leg. Konrad Kaczmarek
/woj. łódzkie, pow. sieradzki, Sieradz/
/siewki/ #3

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawa Centaurea scabiosa (chaber driakiewnik)
🌱
wysokość: do 1 m
kwitnienie: od lipca do sierpnia

wymagania i uprawa

🌸
🔆 miejsce:  słoneczne • ⛅ półcieniste

Wymagania (optimum rozwoju/konkurencyjności na naturalnych stanowiskach wg ekologicznych liczb wskaźnikowych): światło — pełne słońce • woda — gleba sucha lub gleba przeciętnie wilgotna • odczyn — gleba o obojętnym pH lub gleba zasadowa, z wapniem • ciepło — miejsce umiarkowanie chłodne lub miejsce przeciętnie ciepłe lub miejsce wybitnie ciepłe • zwięzłość — gleba lekka, piaszczysta lub gleba średnio zwięzła lub gleba ciężka, gliniasta • próchnica — gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus lub gleba organiczna, humusowa, torfowa • żyzność — podłoże umiarkowanie żyzne