atlas-roslin.pl
Tracheophyta » Div.Euphyllophyta » Div.Spermatophyta » Div.Magnoliophyta » core angiosperms » Eudicotyledoneae » core eudicots » Pentapetalae » superasterids » Ord.Caryophyllales » Fam.Amaranthaceae » Amaranthus »

Amaranthus cruentus L.

szarłat wyniosły, szarłat wiechowaty
Amaranthus hybridus L. ssp. paniculatus (L.) Hejný · Amaranthus paniculatus L. · Amaranthus sanguineus L. p.p. [🔉 * san·gwi·ne·us]
autorzy i statusy taksonu są widoczne na szerszym ekranie 🛈
Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły)
16.08.2013, Wrocław; copyright © by Marek Snowarski XL
Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły)
Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły)
cv. Pygmy Torch
Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły)
XL
pokrój

cechy charakterystyczne

cechy diagnostyczne w kluczu:Amaranthus (szarłat)kl 1066
Kwiatostan czerwony, fioletowy, rzadziej żółty, wyjątkowo zielony; jego gałązki ±wzniesione. Przysadki równie długie lub do 1/2 dłuższe od listków okwiatu, miękkie (kwiatostan w dotyku też miękki). Poza tym bardzo podobny do szarłatu prostego (Amaranthus powellii).

Nasiona ciemne lub jasne.

W uprawie nieczęsty. Są znane liczne odmiany ozdobne zabarwione czerwone lub purpurowo. Mogą też być jedzone jako warzywo liściowe. Przejściowo dziczeje na terenach ruderalnych.Kwiatostan czerwony, fioletowy, rzadziej żółty, wyjątkowo zielony; jego gałązki ±wzniesione. Przysadki równie długie lub do 1/2 dłuższe od listków okwiatu, miękkie (kwiatostan w dotyku też miękki). Poza tym bardzo podobny do szarłatu prostego (Amaranthus powellii).

space

W uprawie nieczęsty. Są znane liczne odmiany ozdobne zabarwione czerwone lub purpurowo. Mogą też być jedzone jako warzywo liściowe. Przejściowo dziczeje na terenach ruderalnych.

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawa Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły)
Takson uprawiany.[491]
Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły)
🌱
Okazała roślina jednoroczna uprawiana z siewu wprost do gruntu lub z rozsady. Pędy wzniesione 100-150 cm wysokości, u większości odmian uprawnych zwykle niższe, 30-40 cm wysokości. Cała roślina lub tylko kwiatostan barwy buraczkowoczerwonej, co jest jej walorem ozdobnym. W odmianach może różnić się odcieniem i intensywnością barwy. Są także odmiany całe zielone lub o początkowo zielonych liściach (u schyłku sezonu amarantowych), odmiany o rdzawych wiechach. Ozdobną wiechę tworzy od lipca i przyrasta ona do końca sezonu wegetacji.

Pędy z barwnymi kwiatostanami stosuje się jako zieleń ciętą do świeżych bukietów. Zasuszone zachowuję swoją barwę — można wykorzystać je w suchych kompozycjach kwiatowych. Do wysadzania na rabatach. Odmiany niskie można użyć na obwódki, wysokie stosować na osłony, w roli żywopłotu jednorocznego lub do wyznaczania granic.Okazała roślina jednoroczna uprawiana z siewu wprost do gruntu lub z rozsady. Pędy wzniesione 100-150 cm wysokości, u większości odmian uprawnych zwykle niższe, 30-40 cm wysokości. Cała roślina lub tylko kwiatostan barwy buraczkowoczerwonej, co jest jej walorem ozdobnym. W odmianach może różnić się odcieniem i intensywnością barwy. Są także odmiany całe zielone lub o początkowo zielonych liściach (u schyłku sezonu amarantowych), odmiany o rdzawych wiechach. Ozdobną wiechę tworzy od lipca i przyrasta ona do końca sezonu wegetacji.

space

💠 kwietnik sezonowy • 💠 rabata bylinowa • obrzeża roślinne • ⁂ pojedynczo lub po kilka w grupie (soliter) • ▩ grupa/płat • na osłonę z kwiatów (żywopłot jednoroczny)
wysokość: 0.3 – 1.5 m
kwitnienie: od lipca do września (października)

wymagania i uprawa

Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły)
XL
🌸
🔆 miejsce:  słoneczne • ciepłe • osłonięte (przed wiatrami)
💧 woda: gleba przeciętnie wilgotna (świeża) • gleba dostatecznie wilgotna • znosi suszę
☷ gleba: żyzna • przeciętna ogrodowa • ciężka (gliniasta/ilasta) • lekka (piaszczysto-pylasta/gliniasta) • odczyn zbliżony do obojętnego • preferuje lekko kwaśne
ekologiczne liczby wskaźnikowe Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły)
Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły)
Wymaga stanowiska ciepłego, nasłonecznionego. Gleba powinna być żyzna, nie nazbyt ciężka; odczyn obojętny lub lekko kwaśny. Radzą sobie też na glebach słabych i stosunkowo suchych, są jednak wtedy mniej okazałe.

Wysiew wprost do gruntu w drugiej i trzeciej dekadzie kwietnia; kiełkowanie po 2-3 tygodniach, powinno nastąpić po ostatnich przymrozkach. Nasiona drobne, 1500 szt./g.

Można też wcześniej przygotować rozsadę (nasiona w temperaturze ok. 20°C kiełkują do dwóch tygodni) i po jednokrotnym pikowaniu do doniczek, wysadzać do gruntu po majowych przymrozkach. Docelowa rozstawa roślin 30-40 cm w rzędzie i 50-60 cm między rzędami lub co 40 cm. Z bryłą ziemi dają się przesadzać nawet w czasie kwitnienia.

Rozmnaża się wyłącznie z nasion które rośliny bardzo obficie produkują. Nasiona dojrzewają stopniowo w obrębie kwiatostanu, przez cały czas kwitnienia i łatwo osypują się. Na suche bukiety należy ścinać gdy większość owoców jest już dojrzała i osypana (zbyt młode kwiatostany podczas suszenie deformują się). Barwniki są dość nietrwałe dlatego suszyć należy szybko, w zaciemnionym pomieszczeniu. Wymaga stanowiska ciepłego, nasłonecznionego. Gleba powinna być żyzna, nie nazbyt ciężka; odczyn obojętny lub lekko kwaśny. Radzą sobie też na glebach słabych i stosunkowo suchych, są jednak wtedy mniej okazałe.

space

Można też wcześniej przygotować rozsadę (nasiona w temperaturze ok. 20°C kiełkują do dwóch tygodni) i po jednokrotnym pikowaniu do doniczek, wysadzać do gruntu po majowych przymrozkach. Docelowa rozstawa roślin 30-40 cm w rzędzie i 50-60 cm między rzędami lub co 40 cm. Z bryłą ziemi dają się przesadzać nawet w czasie kwitnienia.

space

🌱 Sadzenie, wysiew, rozmnażanie:

9 – 5 szt./m2 • rozstawa: 30 – 40 × 40 – 60 cm
wysiew nasion do gruntu [druga połowa kwietnia, pierwsza maja]
wysiew nasion na rozsadę [kwiecień, jednokrotne pikowanie; do gruntu w maju po przymrozkach]

🌱🌸
opcje Bazaru

odmiany (form i odmian #2) analiza dostępności nasion

moim zdaniem

Polecam amatorom barwnych, niebanalnych, roślin ogrodowych.
Mam duży osobisty sentyment do szarłatów, w naszym kraju jednak nie są one zbyt popularne, a szkoda bo jest sporo barwnych odmian. Gatunek stosunkowo niewymagający co do ciepła i zwykle dobrze udaje się w ogrodzie. Zdobny od połowy lata aż do przymrozków.

Warto zwrócić uwagę na silny wpływ warunków rozwoju na ostateczną wielkość tych roślin. Szarłaty to rośliny wymagające — dopiero na żyznej, dostatecznie wilgotnej, niekwaśnej glebie i w miejscu słonecznym, mogą osiągnąć optimum rozwoju i stać się naprawdę efektowne.Mam duży osobisty sentyment do szarłatów, w naszym kraju jednak nie są one zbyt popularne, a szkoda bo jest sporo barwnych odmian. Gatunek stosunkowo niewymagający co do ciepła i zwykle dobrze udaje się w ogrodzie. Zdobny od połowy lata aż do przymrozków.

space

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20101001.1.jkr - Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły); Kraków
101001-1
leg. Jerzy Kruk
/Kraków/ #3
znalezisko 20120000.K84_12.12 - Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły); ogród
120000-K84_12
leg. Marek Snowarski
/ogród/
/cv. Pygmy Torch/ #8
znalezisko 20120711.6.12 - Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły); ogród, Wrocław
120711-6
leg. Marek Snowarski
/ogród, Wrocław/ #5
znalezisko 20120806.2.12 - Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły); Kościerzyna, cmentarz przy ul. Kaplicznej
120806-2
leg. Marek Snowarski
/Kościerzyna, cmentarz przy ul. Kaplicznej/ #2
znalezisko 20130000.K142_13.13 - Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły); Wrocław
130000-K142_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/ #4
znalezisko 20111006.5.11 - Amaranthus cruentus (szarłat wyniosły); Królów, pow. żarski
111006-5
leg. Marek Snowarski
/Królów, pow. żarski/ #9, 5.3D

nomenklatura, etymologia ℹ️
poznanie znaczenia i pochodzenia nazwy ułatwia jej zapamiętanie

Amaranthus cruentusAmaranthus hybridus L. ssp. paniculatus (L.) Hejný, Amaranthus paniculatus L., Amaranthus sanguineus L. p.p. [🔉 * san·gwi·ne·us](pl) szarłat wyniosły · szarłat wiechowaty
sanguineus, -a, -um (lat., adj.)
krwistoczerwony, krwawy, krwisty