atlas-roslin.pl
Tracheophyta » Div.Euphyllophyta » Div.Spermatophyta » Div.Magnoliophyta » core angiosperms » Eudicotyledoneae » core eudicots » Pentapetalae » superasterids » subCl.Asteridae » euasterids » campanulids » Ord.Asterales » Fam.Asteraceae » Cichorioideae »

Hieracium s.l. [🔉 hi·e·ra·ci·um]

jastrzębiec s.l.
autorzy i statusy taksonu są widoczne na szerszym ekranie 🛈
  
↓nieniełupki do 2.5 mm długości, na górze z krótkimi ząbkowatymi wyrostkami; zwykle z rozłogami
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Pappus 1-rzędowy, z włoskami dość długimi i ±jednakowymi.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
  Gatunki o dużej zmienności wewnątrzpopulacyjnej i zdolności do hybrydyzacji, wynika to z przewagi procesów seksualnych w rozmnażaniu

Przeważają kserofity (rośliny stanowisk skrajnie suchych i ciepłych).

  
  
↑nie niełupki >2.5 mm długości, w górze z niskim pierścieniem; bez rozłogów
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Pappus 2-rzędowy, włoskami nierówne.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
  Gatunki w przewadze rozmnażające się apomiktycznie, tworzą homogeniczne populacje zajmujące obszary różnej wielkości, często zachodzące na siebie ale izolowane genetycznie (podobne w tym do rodzaju malina, jeżyna (Rubus)). Jedynie jastrzębiec baldaszkowaty (Hieracium umbellatum) rozmnaża się płciowo.

Przeważają mezofity (rośliny stanowisk umiarkowanie wilgotnych i ciepłych).

  

oznaczanie

Rodzaj ekstremalnie trudny w oznaczaniu. Bierze się to z olbrzymiej ilości drobnych gatunków zdolnych do rozmnażania apomiktycznego oraz różnych mechanizmów hybrydyzacji w procesach płciowych. Liczbę drobnych gatunków w skali świata szacuje się na 10-15 tysięcy. W praktyce oznaczania przyjmuje się koncepcję gatunków głównych (jest ich kilkanaście razy mniej niż głównych) oraz gatunków pośrednich pomiędzy nimi w określonej relacji do gatunków głównych (tj. np. że gatunek C jest pośredni między gatunkiem A i B, bliżej A — A > B).
Szanse na oznaczenie gatunku daje odpowiednie i umiejętne zebranie materiału zielnikowego.

1. Na danym stanowisku i w jego pobliżu, gdy zbieramy przedstawicieli podrodzaju Pilosella należy wyróżnić wszystkie dające się rozróżnić typy roślin (zakładamy, że to mogą być różne gatunki), każdy typ należy reprezentować 3 egzemplarzami (z oczywistych względów, za wyjątkiem sytuacji, gdy mamy do czynienia z niewielkimi populacjami np. górskimi i zbiór może je istotnie zaburzyć). U roślin z rozłogami należy zebrać je starannie ze wszystkimi rozłogami nadziemnymi i podziemnymi oraz szczególnie starannie rozłożyć do suszenia.
W przypadku mniej zmiennych gatunków z podrodzaju Hieracium wystarcza mniejszy zbiór.

2. Należy na świeżo zanotować cechy źle zachowujące się lub zanikające w zielniku: barwę szyjki słupka i znamion, barwę liści (trawiastozielona, szarozielona, szara itd.); na świeżo jest też łatwiej wyszukać i opisać szczytowy koszyczek i jego szypułę (akladium).

Cechy szczególnie istotne przy oznaczaniu:

1. Owłosienia może składać się z:
a) prostych, wielokomórkowych krętych włosków widocznych gołym okiem; w podrodzaju Pilosella istotna jest twardość tych włosków (miękkie, sztywne i stosunkowo długie, szczeciniaste),
b) gruczołków na stopce, zwykle na łodydze i listkach okrywy, przeważnie czarne, czasem prześwitujące, drobne (widoczne pod lupą przynajmniej 10×), liczniej na brzegu liści,
c) włosków gwiazdkowatych, gdy liczne tworzą wojłoczek, mniej liczne są widoczne dopiero pod silną lupą — ich obecność i liczność na liściach jest istotna w oznaczaniu podrodzaju Pilosella, występowanie na szypułkach i listkach okrywy jest ważne w podrodzaju Hieracium (oznacza się je z końcowego (środkowego) koszyczka kwiatostanu).

2. W podrodzaju Pilosella wyróżnia się jastrzębiec kosmaczek (Pilosella officinarum) jednokoszyczkowym kwiatostanem, pozostałe gatunki jeśli mają skąpokoszyczkowe kwiatostany lub mało zwarte, głęboko widlaste, to są gatunkami pośrednimi pomiędzy tym gatunkiem a innymi głównymi w tym podrodzaju,

3. barwa liści — szara, szarozielona, różne odcienie zieleni,

4. obecność rozłogów i czy liście zmniejszają się z ich biegiem lub są ±tej samej wielkości albo (rzadko) się zwiększają,

5. barwa szyjki słupka i znamion (zwykle zachowują się przy suszeniu),

6. barwa kwiatów — odcienie pomarańczowe lub czerwone wskazują na związek z jastrzębcem pomarańczowym (Hieracium aurantiacum).

Specjalna terminologia:
akladium — na przedłużeniu pędu głównego szypułka końcowa, dalej nie rozgałęziona tj. szczytowego koszyczka w kwiatostanie,
flagela — boczna łodyga, w początku pokładająca się jak rozłóg, potem podnosząca się i zakończona kwiatostanem,
współczynnik ulistnienia — ilość liści od nasady do szczytowego koszyczka / długość łodygi w cm,
liść stopniowo zwęża się ku nasadzie jeśli jego brzeg tworzy z osią liścia kąt <20°,
liść w nasadzie klinowaty jeśli jego brzeg tworzy z osią liścia kąt >20°,
gruczołek na końcu ząbków blaszki liściowej (są widoczne gołym okiem),
boczna łodyga wyrasta z nasady łodygi głównej. Szanse na oznaczenie gatunku daje odpowiednie i umiejętne zebranie materiału zielnikowego.

space

2. Należy na świeżo zanotować cechy źle zachowujące się lub zanikające w zielniku: barwę szyjki słupka i znamion, barwę liści (trawiastozielona, szarozielona, szara itd.); na świeżo jest też łatwiej wyszukać i opisać szczytowy koszyczek i jego szypułę (akladium).

space

1. Owłosienia może składać się z:
a) prostych, wielokomórkowych krętych włosków widocznych gołym okiem; w podrodzaju Pilosella istotna jest twardość tych włosków (miękkie, sztywne i stosunkowo długie, szczeciniaste),
b) gruczołków na stopce, zwykle na łodydze i listkach okrywy, przeważnie czarne, czasem prześwitujące, drobne (widoczne pod lupą przynajmniej 10×), liczniej na brzegu liści,
c) włosków gwiazdkowatych, gdy liczne tworzą wojłoczek, mniej liczne są widoczne dopiero pod silną lupą — ich obecność i liczność na liściach jest istotna w oznaczaniu podrodzaju Pilosella, występowanie na szypułkach i listkach okrywy jest ważne w podrodzaju Hieracium (oznacza się je z końcowego (środkowego) koszyczka kwiatostanu).

space

3. barwa liści — szara, szarozielona, różne odcienie zieleni,

4. obecność rozłogów i czy liście zmniejszają się z ich biegiem lub są ±tej samej wielkości albo (rzadko) się zwiększają,

space

space

space

występowanie

Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla:

space_elw