atlas-roslin.pl
takson uprawiany [24][491]

Pisum sativum L. ssp. sativum [🔉 * sa·t·wum]

groch zwyczajny typowy, groch cukrowy, groch łuskowy, groch siewny
Lathyrus oleraceus Lam.
autorzy i statusy taksonu są widoczne na szerszym ekranie 🛈
Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy)
pokrój; 06.06.2007, Rzepin, województwo lubuskie; copyright © by Michał Smoczyk
Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy)
młody strąk
Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy)
liść
Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy)
kwiat z boku
Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy)
liść
Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy)
liść
Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy)
wąsy liściowe
Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy)
przylistki
Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy)
odmiana "Sum", cały liść przekształcony w wąsy czepne, przylistki typowe
Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy)
kwiat
cechy diagnostyczne w kluczu:Pisum sativum (groch zwyczajny)kl 7660

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawa Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy)
🌱
Jedna z najstarszych roślin uprawnych. Groch na suche ziarno jest uprawiany od czasów prehistorycznych. Na zielone ziarno jest uprawiany przynajmniej od XVI wieku.

Podgatunek ssp. sativum jest uprawiany od czasów prehistorycznych jako warzywo strączkowe i obecnie nie sposób zidentyfikować dzikiego przodka. Może przejściowo utrzymywać się w miejscu uprzedniej uprawy. Większość zdolność do dziczenia ma drugi podgatunek, znajdująca się w uprawie polowej peluszka (Pisum sativum ssp. arvense).
Nasiona duże, (masa tysiąca nasion to 150 – 350g), kuliste. Długo zachowują zdolność kiełkowania, przynajmniej 5 – 7 lat, a przechowywane w miejscu suchymi i chłodnym jeszcze dłużej.
Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy)
XL
odm. Ambrosia
Najlepszy klimat dla grochu jest chłodny, z temperaturą poniżej 20°C, nasiona kiełkują już w temperaturze 2°C a rośliny rosną od temperatury 4.4°C. Młode rośliny przed kwitnieniem doskonale znoszą przymrozki do -4 – 7°C. Późnowiosenne przymrozki uszkadzają kwiaty i zawiązki strąków. Największy plon jest przy wczesnej, długiej stosunkowo chłodnej i wilgotnej wiośnie bo wtedy przed kwitnieniem rośliny tworzy dużą masę liści i mogą wyżywić większą masę strąków i ziaren.

space

Wymaga gleby o odczynie zbliżonym do obojętnego lub lekko zasadowej (pH 6.5 – 7.8), na glebach kwaśnych nie udaje się i może zamierać. Optymalna jest gleba żyzna, zasobna w próchnicę, nie podmokła. Jak i inne rośliny motylkowe wiąże azot z powietrzna, nie ma potrzeby nawożenia azotem, i w sumie istotnie wzbogaca glebę w ten składnik mineralny, pozostawia też ją w dobrej strukturze.

space

Groch uprawia się z siewu do gruntu w terminie najwcześniejszym, gdy tylko możliwa jest uprawa roli — w końcu marca lub początek kwietnia, nie później jak w drugiej dekadzie kwietnia.

space

Optymalne zagęszczenie odmian karłowych i niskich to 120 – 150 roślin na m2 co osiąga się siewem w rzędach w rozstawie 15 – 25 cm a w rzędzie co 3 – 4cm (większą rozstawa dla odmian wysokich). Odmiany wysokie, amatorskie sieje się przy podporze, w dwóch rzędach co 30 cm i zostawia przejście 60 – 80 cm szerokości. Sieje się na głębokość 2 – 6 cm, głębiej duże nasiona i na glebach lekkich.

space

zmianowanie

Z uwagi na znaczne nasilenie chorób nie należy grochu uprawiać po innych roślinach motylkowych, a po sobie nie częściej jak co (4) 5 – 6 lat. Poza tym można uprawiać po każdych innych roślinach. Najodpowiedniejszym przedplonem są zboża, dobrym okopowe na oborniku.

space

Groch z racji niepełnego pokrycia i braku możliwości odchwaszczania w czasie wzrostu, zwiększa zachwaszczenie. Z drugiej strony groch bardzo źle znosi zachwaszczenie, stąd ważne jest staranne przygotowanie pola pod tę uprawę.

zbiór, przechowywanie

Optymalna dojrzałość konsumpcyjna odmian cukrowych to w pełni rozwinięte strąki z niewyrośniętymi zalążkami nasion (później mimo, że jest to teoretycznie groch bezłuskowy, to jednak strąki są wyraźnie twardsze i mniej smaczne.

space

Przez dłuższy czas można przechowywać w postaci zamrożonej lub ugotowane i następnie konserwowane.

podział odmian

Groch to jedno z najbardziej wartościowych i pożywnych warzyw, dostępne wcześnie w sezonie, bo już w czerwcu.

Wartość energetyczna zielonych nasion wynosi 75 – 100kcal/100 g. Zawartość białka 6 – 7g/100 g, tłuszczu do 1g/100 g, węglowodanów 6 – 7g/100 g. Ma sporo soli mineralnych (żelazo, wapń, fosfor) i witamin (grupa witamin B, C, karoten, E).

Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy)
odm. Blauwschokkger
🌸
🔆 miejsce:  słoneczne • chłodne
💧 woda: gleba przeciętnie wilgotna (świeża)
☷ gleba: niskie wymagania • przeciętna ogrodowa • próchniczna • odczyn zbliżony do obojętnego • preferuje zasadową • nie toleruje kwaśnej
Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy)
XL
odm. Blauwschokkger; po lewej zdecydowanie niższa odmiana Gloriosa
Odmiany grochu można dzielić wg różnych kryteriów. Podstawowy podział to odmiany z twardą wyściółką pergaminową wnętrza strąka — groch łuskowy i bez niejadalnej wyściółki — groch cukrowy.

space

Groch łuskowy można podzielić na odmiany o pomarszczonych nasionach, są one słodsze i dłużej zachowujących dojrzałość konsumpcyjną ale mniej plenne i wrażliwsze, oraz odmiany o gładkich nasionach które mogą być kuliste lub ±spłaszczone, są plenniejsze ale zwykle szybciej przejrzewają i są mniej smaczne.

space

Odmiany różnią się też okresem wegetacji. Wczesne osiągają dojrzałość zbiorczą po 70 dniach, późniejsze po około 90 dniach. Wysokie odmiany amatorskie mogą mieć jeszcze dłuższy okres wegetacji.

space

🌱🌸
opcje Bazaru

A · Alderman · · Ambrosia · B · Bajka · · Biznes · Blauwschokker · C · Cud Kelwedonu · · Cud Kelwedonu NOE · D · Duet · · G · Gloriosa · · H · Hetman · · Hrabia · I · Iłowiecki · · Izolda · J · Jantar · · K · Kanon · · Kantata · Kaskada · Kent · L · Lider · · M · Meteor Dziekanowski · · N · Nefryt · · O · Opty · · P · Pegaz · · Pionier · Polar · Polar Nochowski · S · Sześciotygodniowy · · T · Telefon · · W · Walor ·

odmiany (form i odmian #28) analiza dostępności nasion

  •    ‘Blauwschokker — ozdobna; rośliny do 3 m wysokości, nasiona niejadalne z uwagi na wyraźny, cierpko-mączysty smak; walorem ozdobnym są fioletowe kwiaty i takiej też, intensywnej barwy, bardzo duże strąki, z grubą pergaminową wyściółką; część roślin jest pozbawiona fioletowego barwnika i ma kwiaty białe oraz zielone strąki
idxGrupa groch łuskowy — Grupa odmian uprawnych grochu z twardą wyściółką pergaminową wnętrza strąka. Z tego względu strąki nie nadają się do spożycia w całości a jedynie nasiona przed osiągnięciem pełni dojrzałości. Do tej grupy należy większość odmian uprawnych grochu. Dzieli się je jeszcze na odmiany o nasionach gładkich i pomarszczonych. Te drugie wolniej osiągają dojrzałość fizjologiczną (dłużej zachowują dojrzałość konsumpcyjną), zawierają więcej cukru i przez to są smaczniejsze. (lat. Pisum sativum L. ssp. sativum var. pachylobum Beck, Pisum sativum L. var. pachylobum Dierbach)
  • ▫  ‘Biznes — średnio późny, do zbioru 90 – 100 dni, dojrzałość technologiczna długa, ponad 7 dni, norma wysiewu 2 – 3kg/ar; rośliny wysokie, 80 – 100 cm, silnie krzewiące się, odporna na wirusy PEMV i PSbMV, wysoce odporna na BYMV; strąki bardzo długie (10 – 11cm), pojedyncze, ostro zakończone, z 9 – 10 dużymi nasionami, 70 – 80% ma średnicę ponad 10 mm
  • ▫  ‘Meteor Dziekanowski — średnio wczesna (okres wegetacji 80 – 85 dni), bardzo plenna, łodyg sztywne, słabo rozgałęziające się, 60 – 70 cm wysokości; strąki proste, 6 – 8 cm długości, 15 – 20 mm szerokości, parami, z 7 – 9 nasionami; nasiona ciemnozielone
  • ▫  ‘Nefryt — średnio późna, wegetacja do zbioru 75 dni; karłowa, 55 – 65 cm, sztywnałodyga
  •    ‘Opty — wczesna, do zbioru 73 dni; rośliny wysokie, ok. 70 cm; nasiona ciemnozielone, ładnie zabarwione po obróbce termicznej; masa 1000 szt. 395 g [Spójnia]
  • ▫  ‘Pegaz — wczesna; okres do zbioru 75 – 78 dni; karłowy, sztywny, 40 – 60 cm wysokości; na nasiona do przetwórstwa
  •    ‘Polar — późna
idxGrupa groch łuskowy nasiona gładkie
  • ◔ ‘Sześciotygodniowy — amatorski, na zielone ziarno; bardzo wczesna, co nieco przesadnie sugeruje nazwa odmiany, w istocie od siewu do pierwszego zbioru należy liczyć 60 – 70 dni; przeznaczona do uprawy amatorskiej, bo rośliny wiotkołodygowe, choć średniej wysokości, do ok. 1 m, odporna na choroby; strąki średniej wielkości (do 9cm), z łuską; nasiona drobne, gładkie, jasnozielone #3
idxGrupa groch łuskowy nasiona pomarszczone — Nasiona wolniej osiągają dojrzałość fizjologiczną (dłużej zachowują dojrzałość konsumpcyjną), zawierają więcej cukru i przez to są smaczniejsze.
  • ▫  ‘Alderman — późna, amatorska w typie 'Telefon', rośliny bardzo wysokie, do 180 cm; strąki jasnozielone, długie (10 – 12cm), ściśle wypełnione nasionami, nasiona smaczne
  • ○  ‘Cud Kelwedonu’ (Cud Kelwedonu NOE) — średnio wczesna, okres wegetacji od siewu do zbioru 73 – 80 dni; karłowa, ok. 56 cm, z tendencją do wylegania; na ziarno do przetwórstwa; całkowicie odporna na BYMV, wysoce podatna na fuzariozy; nasiona ciemnozielone, długo słodkie, cukry bardzo wolno przechodzące w skrobię, bardzo duże, masa MTS świeżych 460 g [Spójnia] #2
  • ○  Cud Kelwedonu NOECud Kelwedonu — średnio wczesna, okres wegetacji od siewu do zbioru 73 – 80 dni; karłowa, ok. 56 cm, z tendencją do wylegania; na ziarno do przetwórstwa; całkowicie odporna na BYMV, wysoce podatna na fuzariozy; nasiona ciemnozielone, długo słodkie, cukry bardzo wolno przechodzące w skrobię, bardzo duże, masa MTS świeżych 460 g [Spójnia] #2
  •    ‘Duet — wczesna, do zbioru 75 dni, bardzo wydajna; nasiona bardzo smaczne, zielone, duże, masa 1000szt. 450g [Spójnia]
  • ▫  ‘Gloriosa — wczesna, karłowa, 60 – 70 cm wysokości, przeznaczona do zbioru mechanicznego, do mrożenia; strąki średniej wielkości, 8 – 9 cm długości; nasiona duże, ciemnozielone
  • ▫  ‘Izolda — średnio wczesna, do zbioru 80 – 84 dni; rośliny 70 – 90 cm wysokości, silnie rozkrzewione, o sztywnych łodygach i mocnym ulistnieniu; strąki po dwa, 7 – 8 cm długości, tępo zakończone, z 6 – 8 nasionami, dojrzewają równomiernie; nasiona ciemnozielone, średniej wielkości, MTN świeżych 380 g, suchych 165 g
  • ○  ‘Jantar — wczesna, do zbioru ok. 77 dni, stabilnie wysoko plonująca, wysoka równoczesność dojrzewania; rośliny 60 – 70 cm wysokości, pokrój średnio zwarty, odporne na PEMV; strąki długie, średnio wygięte, ostro zakończone, osadzone pojedynczo i parami, 8 – 9 nasion w strąku, masa 1000szt. 410 g [Spójnia] #2
  •    ‘Kanon — bardzo wczesna, do zbioru 72 dni; rośliny wysokie, ok. 75 cm, zwarte; nasiona o wysokiej zawartości cukrów, zielone, duże, masa 1000 szt. 420 g [Spójnia]
  • ▫  ‘Kantata — wczesna, do zbioru ok. 75 dni, do bezpośredniego spożycia i dla przetwórstwa; liczne strąki i dobra równoczesność dojrzewania nasion i strąków, w strąku do 8 nasion, masa 1000szt. 400 g [Spójnia]
  • ▫  ‘Kaskada — wczesna, 76 dni do zbioru, bardzo plenna, stabilnie plonująca, wydajna, wysoka równoczesność dojrzewania strąków, powolne przejrzewanie, tolerancyjna wobec chorób wirusowych; pokrój zwarty, wysokość średnio 57 cm; nasiona zielone, masa 1000szt. 410 g [Spójnia]
  •    ‘Pionier — bardzo wczesna, do zbioru 71 dni, równomiernie dojrzewająca; równomierne dojrzewanie, nasiona soczyście zielone, stosunkowo nieduże, masa 1000 nasion 380 g [Spójnia]
  • ○  ‘Polar Nochowski — wczesna, do zbioru ok. 76 dni; rośliny 40 – 61 cm, sztywne, odporne na wyleganie, pokrój zwarty, skąpe rozgałęzianie się; strąki średnio długie, proste lub lekko wygięte; nasion w strąku 6szt., duże, masa 1000szt. 430 g, zielone do ciemnozielonych [Spójnia] #2
  • ◔ ‘Telefon — bardzo późna (do zbioru 85 – 100 dni), plenna, stara odmiana amatorska, nazwa chyba miała kojarzyć się ze słuchawką tradycyjnego telefonu - że takie duże i wygięte strąki; rośliny bardzo wysokie, mogą osiągnąć do 3 m, siłą rzeczy wymagają podpory i jak to w przypadku wysokich odmian, strąki dojrzewają sukcesywnie, do kilkukrotnego zbioru; strąki z łuską, duże (8 – 10cm) i o dużych nasionach; #3
  • ▫  ‘Walor — średnio wczesna, do zbioru 76 – 78 dni, plenna, do bezpośredniego spożycia i dla przetwórstwa na mrożonki i konserwy; rośliny 60 – 80 cm, o średnio zwartym pokroju; strąki 7 – 8.5 cm długości, z 6 – 8 ciemnozielonymi nasionami, MTN świeżych 340 g
idxGrupa groch cukrowy — Grupa odmian uprawnych grochu bez twardej wyściółki pergaminowej wnętrza strąka. Stąd w pełni wyrośnięte strąki (ale jeszcze z nierozwiniętymi nasionami) nadają się do spożycia w całości. (lat. Pisum sativum L. ssp. sativum var. saccharatum Ser.)
  • ▫  ‘Ambrosia — odmiana cukrowa (do spożycia strąków w całości i do mrożenia); plenna, amatorska, rośliny stosunkowo wysokie, o wiotkich łodygach, wymagają podpory; strąki drobne, smaczne, ze słodkimi nasionami
  • ○  ‘Bajka — wczesna #2
  • ▫  ‘Hetman — średnio wczesna, do zbioru ok. 81 dni; rośliny ok. 65 cm wysokości; strąki krótkie, tępo zakończone, osadzone parami, nasion w strąku 5 – 6, w 1 kg ok. 450szt. strąków [Spójnia]
  •    ‘Hrabia — średnio późna, do zbioru 85 dni; średnia wysokość 80 cm; strąki duże, nasion w strąku ok. 9, w 1 kg ok. 244szt. strąków [Spójnia]
  • ◔ ‘Iłowiecki — niska, sztywnołodygowa (nie wymaga podpory), osiąga ok. 40 – 75 cm wysokości; stosunkowo późna - od siewu do pierwszego zbioru należy liczyć ok. 86 dni, plenna; strąki są drobne, bez wyściółki pergaminowej, smaczne #3
  •    ‘Kent — wczesna
  •    ‘Lider — wczesna

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20040420.2.bl - Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy)
040420-2
leg. Barbara Łotocka #9
znalezisko 20130000.W146_13.13 - Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy); Wrocław
130000-W146_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Blauwschokkger/ #3
znalezisko 20130000.W148_13.13 - Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy); Wrocław
130000-W148_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Gloriosa/ #1
znalezisko 20130000.W38_13.13 - Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy); Wrocław
130000-W38_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Iłówiecki/ #1
znalezisko 20130000.W35_13.13 - Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy); Wrocław
130000-W35_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Ambrosia/ #3
znalezisko 20130000.W36_13.13 - Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy); Wrocław
130000-W36_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Telefon/ #1
znalezisko 20130000.W37_13.13 - Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy); Wrocław
130000-W37_13
leg. Marek Snowarski
/Wrocław/
/cv. Sześciotygodniowy/ #1
znalezisko 00010000.11.adobrzanski - Pisum sativum ssp. sativum (groch zwyczajny typowy)
11
leg. Adam Dobrzański #2

nomenklatura, etymologia ℹ️
poznanie znaczenia i pochodzenia nazwy ułatwia jej zapamiętanie

Pisum sativum L. ssp. sativum [🔉 * sa·t·wum]Lathyrus oleraceus Lam. [🔉 la·ti·rus *](pl) groch zwyczajny typowy · groch cukrowy, groch łuskowy, groch siewny
satvus, -a, -um (lat., adj.)
uprawny, uprawiany, siewny, ogrodowy, sadowniczy; częsty epitet gatunków uprawianych; od lat. czasownika sero, -ere - siać