atlas-roslin.pl
takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24][491]

Ribes uva-crispa L. [🔉 ri·bes *]

porzeczka agrest, agrest
Ribes grossularia L.
Ribes uva-crispa (porzeczka agrest)
05.07.2003, Wrocław, ogródki działkowe; copyright © by Marek Snowarski
Ribes uva-crispa
kwitnąca gałązka
Ribes uva-crispa
młody owoc
Ribes uva-crispa (porzeczka agrest)
pokrój
cechy diagnostyczne w kluczu:Ribes (porzeczka)kl 4463
ssp. uva-crispa (forma dzika występująca w lasach) — zalążnie i młode owoce gęsto lub rzadko krótko owłosione, bez dłuższych włosków zakończonych gruczołkiem; ogonki liściowe i szypułki kwiatów gęsto, krótko owłosione, bez gruczołków

ssp. grossularia (uprawiany i dziczejący) — zalążnie i młode owoce zwykle gęsto owłosione, z długimi rdzawymi włoskami zakończonymi gruczołkiem, czasem tylko rzadko owłosione; ogonki liściowe i szypułki kwiatów gęsto owłosione, z przymieszką dłuższych włosków gruczołowatych

Uprawiane, słabo ociernione i prawie nagie odmiany agrestu są podawane jako ssp. reclinata.

występowanie

wystepowanie
o mapie występowania
ekologiczne liczby wskaźnikowe Ribes uva-crispa (porzeczka agrest)
Dziko występuje w lasach, także zdziczały z upraw. Poza tym agrest jest uprawiany jako krzew sadowniczy, jagodowy.

Różne parametry ekologiczne, z objaśnieniem - opisowym rozwinięciem tekstowym, są podane tekstem po zalogowaniu.

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20050312.2.js - Ribes uva-crispa (porzeczka agrest); okolice Wlenia, Pogórze Kaczawskie
050312-2
leg. Jacek Soboń
/okolice Wlenia, Pogórze Kaczawskie/ #2
znalezisko 20050816.1.js - Ribes uva-crispa (porzeczka agrest); Pogorze Kaczawskie, okolice Wlenia
050816-1
leg. Jacek Soboń
/Pogorze Kaczawskie, okolice Wlenia / #2
znalezisko 20050320.4.js; Wleń - ogród
050320-4
leg. Jacek Soboń
/Wleń - ogród/ #3
znalezisko 20030705.3.03 - Ribes uva-crispa (porzeczka agrest); Wrocław, ogródki działkowe
030705-3
leg. Marek Snowarski
/Wrocław, ogródki działkowe/ #3
znalezisko 20030705.2.03 - Ribes uva-crispa (porzeczka agrest); Wrocław, ogródki działkowe
030705-2
leg. Marek Snowarski
/Wrocław, ogródki działkowe/ #3
znalezisko 20210428.1.kkcz - Ribes uva-crispa (porzeczka agrest); woj. łódzkie, pow. sieradzki, uroczysko Stoczki
210428-1
leg. Konrad Kaczmarek
/woj. łódzkie, pow. sieradzki, uroczysko Stoczki/
/okaz dziki/ #1

właściwości i zastosowanie

wymagania uprawa Ribes uva-crispa (porzeczka agrest)
🌱
Poszczególne odmiany różnią się wielkością i kształtem owoców, ich barwą (różne odcienie zielonego do czerwonej) i stopniem owłosienia owoców. Krzewy różnią się pokrojem, gęstością i siłą kolców, siłą wzrostu, plennością, podatnością na choroby.

W handlu krzewy są oferowane w dwóch formach: piennej, szczepionej na pniu porzeczki złotej (Ribes aureum) na wysokości 80 – 100 cm lub naturalnej, krzaczastej.

Formy pienne są wygodne w przydomowych ogródkach. Łatwo zbiera się owoce i wykonuje zabiegi uprawowe (usuwanie chwastów, przycinanie). Jednak z uwagi na wiotkość pnia i duży ciężar korony konieczne jest palikowanie lub rusztowanie podtrzymujące krzew. Konieczne jest też usuwanie pędów podkładki wybijających z odrostów korzeniowych lub pnia. Żywotność form piennych jest mniejsza niż krzaczastych.

Uprawiany porzeczkoagrest to mieszańce porzeczki czarnej (Ribes nigrum) i agrestu (Ribes uva-crispa) lub gatunków pokrewnych.

krzewy liściaste • liście opadają na zimę • o znaczeniu produkcyjnym
wysokość: (0.4)0.6 – 1.2 (1.5) m • szerokość: 1 – 1.5 m
kwitnienie: kwiecień • owocowanie: od czerwca do lipca

zbiór, przechowywanie, wykorzystanie

Agrest można zbierać gdy owoce są w pełni wyrośnięte ale niedojrzałe (tzw. dojrzałość zbiorcza, ma to miejsce zwykle pod koniec pierwszej połowy czerwca) lub gdy są są w dojrzałe (dojrzałość deserowa). Niedojrzały agrest jest surowcem do przetworów, w pełni dojrzały przeznacza się do bieżącej konsumpcji.

Niedojrzały agrest z uwagi na kwaśny komponent smakowy i zwartość owocu jest lepszym (niż dojrzały) surowcem na przetwory typu kompoty, dżemy, konfitury — wnosi kwaskową nutę do tych słodkich przetworów. Przetwory robi się z samego agrestu lub mieszane np. z truskawkami lub czereśniami. Do tych mdłych z natury owoców wnosi pożądany kwaskowy składnik smaku.

Nie w pełni dojrzałe owoce agrestu są stosunkowo trwałe, nawet gdy zebrane mokre lub podczas upalnej pogody. Niedojrzały agrest można przechowywać w temperaturze około zera nawet do miesiąca.

Dojrzałe owoce są dość miękkie i zbiera się je przede wszystkim do bieżącej konsumpcji. W przechowywaniu są mniej trwałe, w temperaturze około zera mogą wytrzymać do tygodnia.

wymagania

🌸
🔆 miejsce:  słoneczne • 🌤 słoneczne, nieco ocienione
💧 woda: gleba dostatecznie wilgotna • nie znosi przesuszania • nie znosi gleby podmokłej
☷ gleba: nie ciężka i nie lekka • żyzna • przeciętna ogrodowa • odczyn zbliżony do obojętnego • odczyn lekko kwaśny
❄️ zimowanie: strefa mrozoodporności 5a

Wymagania (optimum rozwoju/konkurencyjności na naturalnych stanowiskach wg ekologicznych liczb wskaźnikowych): światło — cień lub półcień • woda — gleba przeciętnie wilgotna lub gleba wilgotna • próchnica — gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus • ciepło — miejsce umiarkowanie chłodne lub miejsce przeciętnie ciepłe • zwięzłość — gleba kamienista, żwirowa lub gleba średnio zwięzła • żyzność — podłoże żyzne

Agrest jest krzewem naszego klimatu (jest elementem flory Polski) i jest w pełni mrozoodporny. Rozpoczyna wcześnie wegetację, w końcu marca lub na początku kwietnia. Kwitnie w drugiej połowie kwietnia. Kwiaty agrestu są dość wytrzymałe na przymrozki. Duże uszkodzenia mają miejsce dopiero w temperaturze poniżej -4°C.

Agrest ma system korzeniowy stosunkowo słaby, a przede wszystkim płytki; zasadnicza masa korzeni znajduje się do głębokości 30 cm.

Wymagania glebowe są wysokie. Najlepiej plonuje na glebach żyznych, dostatecznie wilgotnych, ale nie podmokłych. Nie znosi gleb podmokłych, na lekkich i przesychających owoce są drobne i krzewy mogą zamierać. Optymalny jest odczyn lekko kwaśny (pH 5.5 – 6.5), nie znosi gleb zasadowych, źle rośnie na kwaśnych. Bardzo dobrze reaguje na nawożenie.

Głównym problemem przy uprawie agrestu są choroby: amerykański mączniak agrestu (AMA) i antrknoza (opadzina liści). Warto wybierać odmiany bardziej oporne na nie, później kwitnące (mniejsze ryzyko przymrozkowych uszkodzeń kwiatów) i mniej kolczaste lub bezkolcowe.

🌱🌸
opcje Bazaru

odmiany (form i odmian #11) analiza dostępności roślin

  •    ‘Biały Triumf — odmiana amatorska, średnio wczesna; owoce deserowe, żółtozielone, średniej wielkości (5.1g), kulistawe, omszone bez szczecinek, dojrzewają nierównomiernie ale nie opadają; krzew silnie rosnący, zwarty, kulisty, bardzo plenny, mało wymagający; pędy silnie ociernione; dawna odmiana, wysoce wrażliwa na AMA, także owoce są porażane [Anglia]
  •    ‘Captivator — bezkolcowa; owoce czerwone, duże, słodko-kwaśne, pierwsza połowa lipca; krzew silnie rosnący, rozłożysty, luźny
  • ▫  ‘Hinnonmaki Gelb — owoce żółte; plenna
  •    ‘Hinnonmaki Red — owoce nieduże, ciemnoczerwone, słabo omszone, z cienką skórką, słodkawe, smaczne, deserowe i na przetwory; średnio wczesne (połowa lipca), plenna; krzewy słabo rosnące, zwarte, pokrój kulisto-rozłożysty, dość luźny, pędy wiotkie, z licznymi, cienkimi i ostrymi kolcami; znaczna odporność na AMA i antraknozę; mrozoodporna; z uwagi na wiotki pędy często oferowana w formie piennej
  • ▫  ‘Invicta — owoce średniej wielkości lub duże, zielonożółte, z licznymi szczecinkami, słodkawe, smaczne, na przetwory; średnio wczesna, plenna odmiana angielska; krzewy o średniej sile wzrostu, luźnym, kulistym pokroju; pędy z dużymi i licznymi kolcami; wysoce odporna na AMA i mało podatna na antraknozę
  •    ‘Kamieniar — owoce średniej wielkości, ciemnoczerwone w dojrzałości pełnej, w zbiorczej jasnozielone; średnio wczesna, plenna; krzew o średniej sile wzrostu, pędy wzniesione, silne, liczne, z pojedynczymi kolcami średniej długości; wysoce odporna na AMA i średniej na antraknozę; polecany w uprawie amatorskiej
  •    ‘Mucurines — owoce duże i średnie, zielone w dojrzałości zbiorczej i żółtozielone, długo utrzymujące się na krzewie, w dojrzałości pełnej, smaczne, deserowe i na przetwory; średnio późna, plenna; krzewy o średniej sile wzrostu, zwarte, pędy z pojedynczymi, średnio długimi kolcami; odporna na amerykańskiego mączniaka agrestu i antraknozę
  •    ‘Pax — owoce duże (do 7g), deserowe, jasnozielone w dojrzałości zbiorczej, ciemnoczerwone w dojrzałości pełnej, wydłużone; wczesna, plenna; krzew rośnie dość silnie, rozłożysty, pędy silne, średnio liczne, bezkolcowe; średnio odporna na AMA i mało podatna na antraknozę
  • ▫  ‘Relina — owoce czerwone; plenna
  •    ‘Spine Free — bezcierniowa lub nieco ocierniona; owoce duże, słodkie, późne, połowa lipca; krzewy duże, rozłożyste, odporne na amerykańskiego mączniaka agrestu
  • ▫  ‘Tatjana — owoce zielonożółte, średniej wielkości; plenna

rozmnażanie, sadzenie

Ribes uva-crispa (porzeczka agrest)
Krzewy rozmnaża się wegetatywnie, przez sadzonki pędowe i przez odkłady. Najlepsze sadzonki powinny mieć dobrze rozwinięty system korzeniowy i kilka pędów długości 50 cm (takie uzyskuje się w sadzonkach dwuletnich).

Większy plon uzyskuje się z mniejszych krzewów (gęściej posadzonych). Sadzić można w rozstawie krzewów co 0.7 – 1.5 m, pomiędzy rzędami 1.5 – 3 m.

Sadzić można jesienią (koniec września, październik) lub jak najwcześniej wiosną. Jesienny termin sadzenia jest korzystniejszy bo sadzonki w lepszym stopniu zakorzeniają się przed okresem wegetacji. Sadzi się o 5 – 6 cm głębiej niż rosły w szkółce. Sprzyja to lepszemu rozkrzewieniu. Po posadzeniu przycina się pędy kilka oczek nad ziemią, ewentualnie zostawiając kilka najsilniejszych tylko nieco przyciętych.

Glebę najlepiej utrzymywać bez roślinności, jako ugór herbicydowy lub ściółkując materiałami organicznymi lub agrowłókniną. Z uwagi na bardzo płytki system korzeniowy szkodliwe jest głębsze spulchnianie gleby.

cięcie

Agrest tworzy owoce na pędach jednorocznych (długopędach) oraz na krótkopędach wyrastających z pędów 2 – 4 letnich. Cięcie ma na celu utrzymanie po 2 – 5 pędy każdego rocznika, w mniejszej liczbie starsze. Ogółem w zależności od rozstawy powinno być 8 – 15 pędów.

Usuwa się pędy najstarsze, pięcioletnie, a z pośród jednorocznych zostawia się 3 – 5 najsilniejszych. Usuwa się też pędy pokładające się, chore, zasychające.

Tnie się przy gruncie. Dla uzyskania wzniesionych pędów, można ciąć stare pędy za pierwszym wybijającym pionowo z niego pędem jednorocznym.

Najlepiej ciąć w sierpniu. Można też ciąć później, aż do końca zimy, najpóźniej do początku marca, przed rozpoczęciem wegetacji.