atlas-roslin.pl
warzywa dyniowate / Tracheophyta » Div.Euphyllophyta » Div.Spermatophyta » Div.Magnoliophyta » core angiosperms » Eudicotyledoneae » core eudicots » Pentapetalae » superrosids » rosids » eurosids » Fabidae » nitrogen-fixing » Ord.Cucurbitales » Fam.Cucurbitaceae »

Cucurbita [🔉 ku·kur·bi·ta]

dynia
autorzy i statusy taksonu są widoczne na szerszym ekranie 🛈

uprawa

wymagania uprawa Cucurbita (dynia)
Nasiona dyni bardzo długo zachowują zdolność kiełkowania bo do 10 lat.
Cucurbita maxima
dynia olbrzymia przed kwitnieniem
🌱
Cucurbita pepo (dynia zwyczajna)
Dynie można uprawiać z siewu do gruntu lub z rozsady.

W przypadku siewu do gruntu trzeba uwzględnić zupełny brak odporność na przymrozki. Nasiona wysiewa się tak aby wschody pojawiły się gdy minie ryzyko przymrozków, tj. w drugiej dekadzie maja. Sieje się gniazdowo, po 2-4 nasiona na głębokość 3-4 cm. W temperaturze 12°C kiełkują po około tygodniu, wtedy pozostawia się najsilniejszą siewkę. Rozstawa zależy od formy wzrostu. U odmian długopędowych stosuje się rozstaw rzędów 100-200 cm i w rzędzie 80-150 cm. Odmiany krzaczaste sieje się w rozstawie 100-120 cm × 60-80 cm.

Na rozsadę sieje się w połowie kwietnia. Wysiewa się do doniczek 8-10 cm, po 2 nasiona, słabszą siewkę potem się usuwa. Rozsadę prowadzi się 4-5 tygodni; nie przesadza się. Gdyby jednak była taka konieczność, to jest to możliwe bo dynia dobrze regeneruje system korzeniowy i tworzy korzenie przybyszowe.

Do gruntu sadzi się po starannym zahartowaniu, 20 maja i obficie podlewa.

Pod owoce dyni olbrzymiej dla ochrony przed gniciem i zabrudzeniem można podkładać np. płat agrowłókniny, kawałek deski, styropianu.Dynie można uprawiać z siewu do gruntu lub z rozsady.

space

Na rozsadę sieje się w połowie kwietnia. Wysiewa się do doniczek 8-10 cm, po 2 nasiona, słabszą siewkę potem się usuwa. Rozsadę prowadzi się 4-5 tygodni; nie przesadza się. Gdyby jednak była taka konieczność, to jest to możliwe bo dynia dobrze regeneruje system korzeniowy i tworzy korzenie przybyszowe.

space

Pod owoce dyni olbrzymiej dla ochrony przed gniciem i zabrudzeniem można podkładać np. płat agrowłókniny, kawałek deski, styropianu.

o znaczeniu produkcyjnym
wysokość: 40 – 50 cm

wartość

Wartość energetyczna miąższu dyni wynosi 25-32kcal/100 g. Zawartość białka średnio 1.3g/100 g, tłuszczu 0.3g/100 g, węglowodanów 4-7g/100 g. Odmiany o żółtym miąższu mają bardzo wysoką zawartość witaminy A. Poza tym istotna jest ilość witaminy C, a z soli mineralnych potasu, fosforu, wapnia i magnezu.

Wartość energetyczna pestek dyni wynosi 550kcal/100 g. Zawartość białka 24.5g/100 g, tłuszczu 45.8g/100 g, węglowodanów 12.7g/100 g.Wartość energetyczna miąższu dyni wynosi 25-32kcal/100 g. Zawartość białka średnio 1.3g/100 g, tłuszczu 0.3g/100 g, węglowodanów 4-7g/100 g. Odmiany o żółtym miąższu mają bardzo wysoką zawartość witaminy A. Poza tym istotna jest ilość witaminy C, a z soli mineralnych potasu, fosforu, wapnia i magnezu.

space

zbiór i przechowywanie

Bardzo wczesny, sukcesywny zbiór kabaczków, cukinii czy patisonów, znacznie zwiększa liczbę zawiązywanych owoców.

Przed pierwszymi przymrozkami należy zebrać wszystkie owoce, nawet niedojrzałe bo nadmarznięte łatwo gniją.

Dynię olbrzymią zbiera się w pełnej dojrzałości fizjologicznej, przed pierwszym przymrozkiem (nadmarznięte szybko gnije). Dynie olbrzymie mogą być bardzo długo przechowywane, w temperaturze kilku stopni powyżej zera i umiarkowanej wilgotności, nawet do początku lata następnego roku.

Owoce takich form dyni zwyczajnej jak cukinia, kabaczek, patison zbiera się wielokrotnie, co kilka dni, we wczesnej fazie rozwoju, gdy nie mają jeszcze wykształconych nasion, dotyczy to zwłaszcza cukinii. Mogą być wtedy spożywane w całości, ze skórką. W temperaturze 6-10°C mogą być przechowywane do kilku tygodniu. Dłużej przechowują się owoce bardziej wyrośnięte.

Kabaczki i patisony mogą być zbierane w fazie dojrzałości fizjologicznej. Dla jedzenia są obierane i drążone.

Dynię zwyczajną formę makaronową zbiera się w pełnej dojrzałości fizjologicznej. Może być długo przechowywana tak jak dynia olbrzymia

Formy bezłupinowe dyni zwyczajnej zbiera się w pełnej dojrzałości fizjologicznej dla pozyskania wykształconych nasion. Dynię olbrzymią zbiera się w pełnej dojrzałości fizjologicznej, przed pierwszym przymrozkiem (nadmarznięte szybko gnije). Dynie olbrzymie mogą być bardzo długo przechowywane, w temperaturze kilku stopni powyżej zera i umiarkowanej wilgotności, nawet do początku lata następnego roku.

space

Kabaczki i patisony mogą być zbierane w fazie dojrzałości fizjologicznej. Dla jedzenia są obierane i drążone.

space

Formy bezłupinowe dyni zwyczajnej zbiera się w pełnej dojrzałości fizjologicznej dla pozyskania wykształconych nasion.

odmiany

🌸
🔆 miejsce:  słoneczne • ciepłe
💧 woda: gleba przeciętnie wilgotna (świeża) • gleba dostatecznie wilgotna
☷ gleba: żyzna • odczyn zbliżony do obojętnego
Niemal wszystkie odmiany uprawne dyni to dwa gatunki botaniczne — dynia zwyczajna (Cucurbita pepo) i dynia olbrzymia (Cucurbita maxima). Oprócz tego bywa uprawiana dynia piżmowa (Cucurbita moschata).

Najbardziej popularna jest dynia zwyczajna (Cucurbita pepo). Jej formy, w zależności od kształtu owoców i sposobu użytkowania, mają własne nazwy: cukinia, kabaczek, patison, dynia makaronowa, dynia bezłupinowa (nasienna o "pestkach" gołych, bez łupiny), dynia ozdobna.

Z rodziny dyniowatych pochodzi sporo innych uprawianych roślin użytkowych. U nas jedynie jako kolekcjonerskie ciekawostki.Niemal wszystkie odmiany uprawne dyni to dwa gatunki botaniczne — dynia zwyczajna (Cucurbita pepo) i dynia olbrzymia (Cucurbita maxima). Oprócz tego bywa uprawiana dynia piżmowa (Cucurbita moschata).

space

Z rodziny dyniowatych pochodzi sporo innych uprawianych roślin użytkowych. U nas jedynie jako kolekcjonerskie ciekawostki.

Z natury dynie mają długie na kilka metrów, płożąco-wspinające się pędy. Wiele odmian uprawnych ma silnie zredukowane międzywęźla, przez co pędy są krótkie, stosunkowo sztywne, forma całości jest zwarta, krzaczasta. Są też formy pośrednie, półkrzaczaste, o nieco skróconych pędach.

Wygląd owoców jest bardzo różnorodny. Różnią się kształtem, barwą skórki i jej twardością, barwą miąższu. Z natury dynie mają długie na kilka metrów, płożąco-wspinające się pędy. Wiele odmian uprawnych ma silnie zredukowane międzywęźla, przez co pędy są krótkie, stosunkowo sztywne, forma całości jest zwarta, krzaczasta. Są też formy pośrednie, półkrzaczaste, o nieco skróconych pędach.

space

🌱 Sadzenie, wysiew, rozmnażanie (główna/preferowana metoda):

rozstawa: 100 – 200 x60 – 150 cm
wysiew nasion do gruntu [druga dekada maja; wschody po przymrozkach]
wysiew nasion na rozsadę [połowa kwietnia; wysadzanie w ostatniej dekadzie maja]

wymagania

Cucurbita maxima ‘Rouge d'Etempes’
podwiędnięta (załamane, zwieszające się blaszki liściowe)
Dynia, tak jak i inne warzywa dyniowate, ma znaczne wymagania cieplne i nie znosi spadków temperatury poniżej 0°C. Jedna w porównaniu z ogórkiem jest mniej wymagająca. Jej wzrost ustaje dopiero poniżej 8°C. Optymalnie rośnie w temperaturze około 25°C.

System korzeniowy dyni jest bardzo płytki ale przy tym rozległy, korzenie rozchodzą się na kilka metrów od szyjki korzeniowej. Na pędzie łatwo tworzą się korzenie przybyszowe. Jej wymagania wodne są bardzo wysokie. Przy niedostatku wody owoce są drobniejsze ale słodsze.

Wymagana świetlne są wysokie.

Najlepiej rośnie na glebach średniociężkich, zasobnych w próchnicę i wodę, łatwo nagrzewających się. Intensywnie nawożona dobrze rośnie i na glebach lekkich. Odczyn powinien być zbliżony do obojętnego.

Dynia z uwagi na tworzenie dużej masy ma bardzo wysokie wymagania nawozowe. Należy stosować dokarmianie pogłówne.Dynia, tak jak i inne warzywa dyniowate, ma znaczne wymagania cieplne i nie znosi spadków temperatury poniżej 0°C. Jedna w porównaniu z ogórkiem jest mniej wymagająca. Jej wzrost ustaje dopiero poniżej 8°C. Optymalnie rośnie w temperaturze około 25°C.

space

Wymagana świetlne są wysokie.

space

Dynia z uwagi na tworzenie dużej masy ma bardzo wysokie wymagania nawozowe. Należy stosować dokarmianie pogłówne.

zmianowanie

Cucurbita pepo
cukinia, pokrój roślin w okresie kwitnienia i formowania owoców
Dynia ze względów fitosanitarnych nie powinna być uprawiana po sobie ani po innych warzywach dyniowatych.

Jako przedplon można uprawiać szpinak ozimy, sałatę, rzodkiewkę, kalarepę.

Z uwagi na bardzo dużą rozstawę, zwłaszcza odmian o długich pędach, niekrzaczastych, można współrzędnie uprawiać warzywa schodzące z pola w czerwcu/lipcu np. wczesne kapustowate, wczesną fasolę szparagową. Dynia ze względów fitosanitarnych nie powinna być uprawiana po sobie ani po innych warzywach dyniowatych.

space

Z uwagi na bardzo dużą rozstawę, zwłaszcza odmian o długich pędach, niekrzaczastych, można współrzędnie uprawiać warzywa schodzące z pola w czerwcu/lipcu np. wczesne kapustowate, wczesną fasolę szparagową.

cięcie dyni

Cucurbita maxima ‘Melonowa Żółta’
XL
na pierwszym planie Melonowa Żółta, dalej jedna pomarańczowa odmiany Golias, w tle liczne Rouge tres hatif d'Etampes; po cięciu zbędnych pędów
Cięcie dyni nie jest konieczne. Tnie się je z dwóch powodów. W początkowej fazie rozwoju dla przyśpieszenia zawiązywania owocu a pod koniec wegetacji dla przyśpieszenia dojrzewania owoców.

Dynia tworzy kwiaty męskie i żeńskie. Te drugie, z których powstają owoce, są rozmieszczone przede wszystkim na pędach bocznych. Aby przyśpieszyć ich tworzenie tnie się pęd główny dyni w początkowej fazie rozwoju, za 5-6 liściem.

Dynia jest owadopylna. Tylko z niewielkiej liczby zapylonych kwiatów żeńskich tworzą się owoce. Większość zawiązków zamiera i na krzaku zostaje kilka owoców, które roślina jest zdolna wykarmić. Dla zapewnienia lepszego dojrzewania i przyrostu owoców, w połowie sierpnia tnie się wszystkie zbędne pędy. Pędy z owocami odcina się za drugim liściem po ostatnim zawiązanym owocu oraz usuwa się wszystkie pędy boczne bez owoców.

Dla uzyskania bardzo dużych owoców dyni olbrzymiej można usuwać wszystkie owoce z krzaczka poza jednym. Praktyczniej w wykorzystaniu kulinarnym są jednak mniejsze owoce dyni.Cięcie dyni nie jest konieczne. Tnie się je z dwóch powodów. W początkowej fazie rozwoju dla przyśpieszenia zawiązywania owocu a pod koniec wegetacji dla przyśpieszenia dojrzewania owoców.

space

Dynia jest owadopylna. Tylko z niewielkiej liczby zapylonych kwiatów żeńskich tworzą się owoce. Większość zawiązków zamiera i na krzaku zostaje kilka owoców, które roślina jest zdolna wykarmić. Dla zapewnienia lepszego dojrzewania i przyrostu owoców, w połowie sierpnia tnie się wszystkie zbędne pędy. Pędy z owocami odcina się za drugim liściem po ostatnim zawiązanym owocu oraz usuwa się wszystkie pędy boczne bez owoców.

space

  
↓nienasiona ciemnofioletowe; bylina
Cucurbita ficifolia (dynia figolistna)
  Rzadko uprawiana i dziczejąca. U nas nie znosi zimy. Używana do tworzenia ozdobnych odmian po skrzyżowaniu z dynią olbrzymią (Cucurbita maxima).
  
  
↑nie nasiona białawe; rośliny roczne
  
    
↓niełodygi i ogonki liściowe sztywno owłosione i kolczaste; liście dość głęboko dłoniasto klapowane
Cucurbita pepo (dynia zwyczajna)
XL
Cucurbita pepo (dynia zwyczajna)
XL
Cucurbita pepo (dynia zwyczajna)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Liście zwykle głęboko dłoniasto klapowane; klapy liści ostre, oddzielone wyraźnymi tępymi zatokami.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
Cucurbita pepo (dynia zwyczajna)
(potocznie: "dynia makaronowa", "dynia ozdobna") · 491
  Często uprawiana, przejściowo dziczejąca.
    
    
↑nie łodygi i ogonki liściowe dość miękko owłosione, bez kolców
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Liście zwykle płytko dłoniasto klapowane.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
    
      
↓niepędy i szypułki kwiatów żeńskich przy zalążni i u owoców rozszerzone, 5-kanciaste
Cucurbita moschata (dynia piżmowa)
XL
Cucurbita moschata (dynia piżmowa)
XL
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Łodygi tępokanciaste.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
      
      
↑nie szypułki kwiatów żeńskich przy zalążni i u owoców nie rozszerzone
Cucurbita maxima ‘Potimarron’
XL
Cucurbita maxima ‘Bambino’
Cucurbita maxima ‘Rouge d'Etempes’
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· Łodygi obłe, płożące się.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania znajduje się prawym górnym rogu strony
Cucurbita maxima (dynia olbrzymia)
(potocznie: "dynia ozdobna") · 491
  Uprawiana, przejściowo dziczejąca.