takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]
· ochrona częściowa (2.186)

Taxus baccata L.

cis pospolity
Taxus baccata
osnówki; 2001, Warszawa; copyright © by Barbara Łotocka
Taxus baccata
kora
Taxus baccata
kora
Taxus baccata (cis pospolity)
cis w Henrykowie Lubańskim, prawdopodobnie najstarsze drzewo w Polsce
Taxus baccata (cis pospolity)
okaz ten uważany jest za najstarsze drzewo w Polsce – wiek ok. 1300 lat
Taxus baccata (cis pospolity)
okaz ten uważany jest za najstarsze drzewo w Polsce – wiek ok. 1300 lat

opis

Taxus baccata (cis pospolity)
Taxus baccata (cis pospolity)
Taxus baccata
Drzewo w Polskich warunkach do 15 m wysokości, z długo utrzymującymi się dolnymi gałęziami; z uwagi na zdarzające się przemarzania często ma formę krzewiastą ze ścielącymi się gałęziami. Korona początkowo luźna, stożkowata, potem gęsta i szerokokulista do kopulastej. Drzewo dwupienne, czasami na jednym egzemplarzu występują gałęzie różniące się płcią. Drewno bez żywicy.

space

Igły spłaszczone, lekko wygięte i stopniowo zaostrzone; na cienkim, krótkim ogonku; górą ciemnozielone, błyszczące, z wypukłym nerwem; dołem zdecydowanie jaśniejsze zielone lub żółtawe; bez przewodów żywicznych; roztarte bez zapachu. Na pędach ±poziomych igły są ułożone dwustronnie, grzebieniasto, na pędach wzniesionych są ułożone skrętolegle dookoła.

space

toksyczność

Wszystkie części cisa (poza osnówką nasion) są silnie trujące, w szczególności silnie trujące są igły, nasiona i kora już przy stosunkowo niewielkiej dawce. Toksyna ta, silnie trujące dla człowieka i np. konia, nie jest szkodliwa dla przeżuwaczy (sarny, jelenia) lub niektórych ptaków, które chętnie zjadają młode gałązki cisa lub jego nasiona (kowalik).

space

występowanie

Gatunek podlega ochronie częściowej (poz. 2.186 wg aktualnego rozporządzenia). Do ustawowej ochrony został włączony w 1946 roku. Do 2014r. znajdował się pod ochroną ścisłą.
wystepowanie
o mapie występowania
W Polsce przebiega wschodnia granica zasięgu. Rzadko w spotykany lasach głównie na zachodzie i północy Polski.

space

wymagania i uprawa

Wymaga gleb nie przesuszających się (nie mogą być ani suche, ani podmokłe), żyznych, głębokich, lekko kwaśnych do zasadowych, dobrze rośnie na wapiennych.

space

Najlepiej rośnie w klimacie morskim — duża liczba opadów, mała amplituda temperatur pomiędzy zimą a latem, wysoka wilgotność powietrza — stąd najlepiej wybierać stanowiska osłonięte przed wysuszającym wiatrem (powoduje zimą straty przez suszę fizjologiczną). We wschodniej Polsce w surowe zimy częściowo przemarza. Dobrze, lecz powoli, regeneruje straty mrozowe. Najlepiej rosną na Pomorzu Zachodnim i w Polsce zachodniej. Dobrze rosną też przy zbiornikach wodnych.

space

Dają się przesadzać duże, starsze okazy. Pozwala na to gęsty i zwarty system korzeniowy trzymający razem dużą bryłę korzeniową.

space

Odmiany rozmnaża się z sadzonek, mają one przeważnie krzaczasty pokrój. Sadzonki ukorzeniają się dobrze. Sadzonkuje się wczesną wiosną lub w końcu lata, a optymalna temperatura dla ukorzeniania to 15-20°C.

Wymagania: światło · cień · woda · gleba przeciętnie wilgotna · odczyn · gleba słabo kwaśna lub gleba o obojętnym pH lub gleba zasadowa, z wapniem · ciepło · miejsce umiarkowanie chłodne lub miejsce przeciętnie ciepłe · zwięzłość · gleba kamienista, żwirowa lub gleba lekka, piaszczysta lub gleba średnio zwięzła · próchnica · gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus · żyzność · podłoże umiarkowanie żyzne lub podłoże żyzne

Analiza dostępności roślin (form i odmian #27):
• bez odmiany · · ‘ Aureo-Variegata’ · ‘David’ · ‘Elegantissima’ · ‘Erecta’ · ‘Fastigiata’ · ‘Fastigiata Aurea’ · ‘Fastigiata Aureomarginata’ · ‘Fastigiata Robusta’ · ‘Hessei’ · ‘Hicksii’ · ‘Krakus’ · ‘kula’ · ‘Nissens Corona bonsai’ · ‘Overeynderi’ · ‘Pa 1kula’ · ‘Repandens’ · ‘Repandens Aurea’ · ‘Semperaurea’ · ‘Spirala’ · ‘stożek’ · ‘Summergold’ · ‘Summergold Bonsai’ · ‘Washingtonii 100/110 kula’ · ‘Washingtonii 110/130 kula’ · ‘Washingtonii 120/130 kula’ · ‘Washingtonii 160 kula’

właściwości i zastosowanie

Rośnie bardzo powoli, po 10-15 cm rocznie, po kilkudziesięciu - stu latach wzrost na wysokość niemal ustaje. Wyjątkowo długowieczny (ponad 1000 lat).

space

Świetnie nadaje się na żywopłoty które prowadzone w tym gatunku są bardzo gęste. Odmiany kolumnowe stosować na żywopłoty nieformowane, krzaczaste są doskonałe na żywopłoty formowane. Bardzo dobrze reaguje na strzyżenie, zagęszcza się po takich zabiegach. Można z niego formować strzyżone figury i bryły geometryczne. Najwłaściwsza pora przycinania to przedwiośnie, przed ruszeniem wegetacji lub latem po zakończeniu wzrostu.

space

Grupy użytkowe: drzewa iglaste · krzewy iglaste · zimozielone (wiecznie zielone) · na żywopłot · strefa mrozoodporności 6b

znalezisko 20040227.6.bl - Taxus baccata (cis pospolity)
13f · 20040227.6.bl
leg. Barbara Łotocka
znalezisko 20080801.9.and - Taxus baccata (cis pospolity); Norwegia
3f · 20080801.9.and
leg. Anna Nowak-Dańda
/Norwegia/
znalezisko 20101031.55.js - Taxus baccata (cis pospolity)
2f · 20101031.55.js
leg. Jacek Soboń
/cv. Amersfoot/
znalezisko 20100918.25.js - Taxus baccata (cis pospolity)
3f · 20100918.25.js
leg. Jacek Soboń
/cv. Adpressa/
znalezisko 20090509.59.js - Taxus baccata (cis pospolity)
2f · 20090509.59.js
leg. Jacek Soboń
/cv. Brzeg/
znalezisko 20080726.125.js - Taxus baccata (cis pospolity); Ogród Dendrologiczny w Wojsławicach
2f · 20080726.125.js
leg. Jacek Soboń
/Ogród Dendrologiczny w Wojsławicach/
/cv. Aurea/
znalezisko 20080726.126.js - Taxus baccata (cis pospolity); Ogród Dendrologiczny w Wojsławicach
2f · 20080726.126.js
leg. Jacek Soboń
/Ogród Dendrologiczny w Wojsławicach/
/cv. Aurea Hoseri/
znalezisko 20080604.120.js - Taxus baccata (cis pospolity); ogród botaniczny
2f · 20080604.120.js
leg. Jacek Soboń
/ogród botaniczny/
/cv. Aurea Decora/
znalezisko 20080531.67.js - Taxus baccata (cis pospolity)
2f · 20080531.67.js
leg. Jacek Soboń
/cv. Repandens/
znalezisko 00010000.10.jbs - Taxus baccata (cis pospolity); Łódź, OB
5f · 00010000.10.jbs
leg. Joanna Boisse
/Łódź, OB/
/cv. Pendula graciosa/
literatura · references
· Seneta W., 1987 — Drzewa i krzewy iglaste. p.455+451i [94]
· Seneta W., Dolatowsk, J., 2000 — Dendrologia. p.27 [12]
· Bugała, W., 2000 — Drzewa i krzewy. p.90 [38]
· Wałęza, W., 2002 — Żywopłoty. p.31 [42]
· Burda, P. R., 1998 — Zatrucia ostre grzybami i roślinami wyższymi. p.228 [72]
· Hejný, S., Slavík, B., 1997 — Květena České Republiky 1 p.344 [71.1]
· Rothmaler W., 2005 — Exkursionsflora von Deutschland, Band 4. Gefäßpflanzen: Kritischer Band. p.145 [40]
· Rutkowski L., 1998 — Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. p.53 [15]
· Haeupler, H., Muer, T., 2000 — Bildatlas der Farn- und Blütenpflanzen Deutshlands. p.52 [9]
· Sokolov S.Ja., 1949 — Djerjevja i kustarniki SSSR. T.1 p.22+30 [119.1]
· Fedorov R.V., 1974 — Flora Partis Europaeae URSS. T.1 p.101 [86.1]
· Mądalski J. et al., 1930-90 — Atlas flory polskiej i ziem ościennych p.63 [17]
· Rothmaler W., 1995 — Exkursionsflora von Deutschland, Band 3. Gefäßpflanzen: Atlasband. p.28 [11]
· Komarov V.L., Iljin M.M., 1934 — Flora URSS. T.1 p.131 [85.1]
· Tutin T.G. et al., 1993 — Flora Europaea. Volume 1. Psilotaceae to Platanaceae p.48 [150.1]
· Szafer, Wł., Kulczyński, St., Pawłowski, B., 1988 — Rośliny polskie, cz. I i II. p.25 [3]
· Mirek Z. et al., 2002 — Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin kwiatowych i paprotników Polski. [24]
· Rozporządzenie Ministra Środowiska, 2014 — z dnia 9 października 2014r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin [50.14]
· Zając, A., Zając, M. (Eds.), 2001 — Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. - Distribution Atlas of Vascular Plants in Poland. [25]
· Zarzycki, K., Trzcińska-Tacik, H., Różański, W., Szeląg, Z., Wołek, J., Korzeniak, U., 2002 — Ecological indicator values of vascular plants of Poland (Ekologiczne liczby wskażnikowe roślin naczyniowych Polski). [23]
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 2002-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 17.06.15 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 31.01.2016 · powstała/was created 24.02.2002

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.atlas-roslin.pl.pl/gatunki/Taxus_baccata.htm"> Taxus baccata (cis pospolity) - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl</a>