antropofit zadomowiony we florze polskiej [24]
· kenofit, zadomowiony, inwazyjny [234]

Heracleum mantegazzianum Sommier et Levier

barszcz Mantegazziego barszcz kaukaski
Heracleum giganteum Fisch. ex Hornem.
Heracleum mantegazzianum (barszcz Mantegazziego)
Sigmaringen, Niemcy; copyright © by Jarosław Makowski
Heracleum mantegazzianum (barszcz Mantegazziego)
Heracleum mantegazzianum (barszcz Mantegazziego)
Heracleum mantegazzianum (barszcz Mantegazziego)

opis

Heracleum mantegazzianum (barszcz Mantegazziego)
Heracleum mantegazzianum (barszcz Mantegazziego)
Roślina okazała, wieloletnia, jednokrotnie owocująca potem zamierająca (monokarpiczna). W dobrych warunkach owocuje w drugim roku od skiełkowania, w gorszych po kilku latach.

space

Liście odziomkowe i dolne liście łodygowe bardzo duże, 50-150(300) cm długości. Blaszka liściowa podzielona na trzy segmenty lub podzielona nieparzystopierzasto. Szczytowy segment szerokojajowaty trójdzielny lub -sieczny lub podzielony pierzaście na ostro zaostrzone łatki. Brzeg blaszki nierwównomiernie piłkowany. Boczne segmenty blaszki liściowej na ogonkach, w zarysie szerokojajowate do wydłużonych-jajowatych, nieparzystopierzasto podzielone, łatki trójkątnie lancetowate, na szczycie zwykle wyciągnięte i ostro zakończone.

space

Górne liście łodygowe mniejsze, z otwartą, długą i wąską gatką.

space

Listki kielicha widoczne, trójkątne zaostrzone, zielone. Płatki korony białe, brzeżne w baldaszku wyraźnie większe, 10-12 mm długości, głęboko rozcięte.

Zalążnia gęsto odstająco owłosiona.

Owoce jajowate, wydłużone jajowate do owalnych, 10-12(14) mm długości i 6-8 mm szerokości, grzbietobrzusznie spłaszczone. Powierzchnia naga lub owłosiona, brzegiem z odstającymi zagiętymi szczecinkami.

space

występowanie

Znajduje się na ministerialnej liście roślin inwazyjnych.
wystepowanie
o mapie występowania
Pochodzi z północnego i zachodniego Kaukazu. W wielu krajach to gatunek inwazyjny, tworzy niemal jednogatunkowe większe lub mniejsze grupy. Wyrasta w miejscach dawnej uprawy (uprawiany był jako roślina ozdobna) i w okolicach, rozprzestrzenia się wzdłuż potoków i dróg. Preferuje miejsca wilgotne, żyzne, świetliste. Częsty na obrzeżach zarośli przy ciekach i potokach, w rowach przydrożnych, wchodzi na wilgotne łąki i pastwiska, w wilgotnych miejscach o charakterze ruderalnym.

Inwazyjność i/lub kategorie obcego elementu flory (Tokarska-Guzik et al.) [234]:

- zadomowiony, inwazyjny w skali kraju; kenofit; pochodzenie: Kaukaz i tereny przyległe [czas przybycia na teren Polski: 1973r.]

Kategoria inwazyjności IV (najwyższa) 18pkt.: gatunek o bardzo dużym wpływie w Polsce — znana jest zarówno duża liczba stanowisk i duża liczebność na nich; zwiększa się liczba stanowisk lub zajmowany obszar
- zagrożenia: ekologiczne (bardzo istotne), ekonomiczne (bardzo istotne), społeczne (bardzo istotne)
- zasięg regionalny (występuje w dwóch i większej liczbie regionów lub województw)
- populacje: występują na przeważającym obszarze Polski, przeważnie z dużą liczbą osobników lub w dużych skupieniach; stopniowo zajmuje nowe stanowiska
- kolonizuje siedliska/zbiorowiska: przede wszystkim częściowo przeobrażone lub o charakterze naturalnym
- wnika do siedlisk/zbiorowisk: antropogenicznych · częściowo przeobrażonych · o charakterze naturalnym
- główne typy siedlisk będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, do których wnika:
· 6430 (szczególnie) — ziołorośla górskie (All.Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (O.Convolvuletalia sepium)
· 6510 — niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (All.Arrhenatherion elatioris)
· 6520 — górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie (All.Polygono-Trisetion)

barszcz Sosnowskiego

Bliskim gatunkiem jest barszcz Sosnowskiego (Heracleum sosnowskyi). Podawane w literaturze cecha różnicująca H. sosnowskyi — liście słabiej podzielone, o zaokrąglonych odcinkach; brzeżne płatki w baldaszku krótsze niż u barszczu Mantegazziego (Heracleum mantegazzianum) — nie pozwalają w praktyce pewnie odróżnić tych dwóch gatunków. Podział blaszki liściowej jest bardzo zmienny w obrębie jednej populacji, u roślin w różnym wieku, mniej lub bardziej ocienionych i w obrębie tego samego piętra liści na jednym egzemplarzu. Inne cechy różnicujące dotyczące owłosienia szypuł w baldachu, kształtu owoców i smug wydzielniczych, systemu korzeniowego są podawane niekonsekwentnie lub niejasno.

space

Często przyjmuje się istnienie tylko wcześniej opisanego barszczu Mantegazziego (Heracleum mantegazzianum) (w szerszym ujęciu) — gdzie barszcz Sosnowskiego (Heracleum sosnowskyi) miałby być synonimem lub odmianą tego pierwszego.

wymagania i uprawa

Grupy użytkowe: byliny ogrodowe · wysokość 150-300 cm · kwitnienie: 6-8

Wymagania: światło · umiarkowane słońce lub pełne słońce · woda · gleba wilgotna · odczyn · gleba o obojętnym pH lub gleba zasadowa, z wapniem · ciepło · miejsce umiarkowanie chłodne lub miejsce przeciętnie ciepłe · zwięzłość · gleba kamienista, żwirowa lub gleba lekka, piaszczysta lub gleba średnio zwięzła · próchnica · gleba mineralno-próchnicza, zasobna w humus · żyzność · podłoże żyzne

znalezisko 00010000.07_11a1.jmak - Heracleum mantegazzianum (barszcz Mantegazziego); Sigmaringen, Niemcy
7f · 00010000.07_11a1.jmak
leg. Jarosław Makowski
/Sigmaringen, Niemcy/
znalezisko 20090726.8.sm - Heracleum mantegazzianum (barszcz Mantegazziego); Góry Orlickie, Graniczna
8f · 20090726.8.sm
leg. Michał Smoczyk, msmoczyk at wp pl
/Góry Orlickie, Graniczna/
znalezisko 20060715.hm4017.js - Heracleum mantegazzianum (barszcz Mantegazziego); Jelenia Góra, Goduszyn przy drodze
5f · 20060715.hm4017.js
leg. Jacek Soboń
/Jelenia Góra, Goduszyn przy drodze/
literatura · references
· Slavík, B., 1997 — Květena České Republiky 5 p.392 [71.5]
· Rothmaler W., 2005 — Exkursionsflora von Deutschland, Band 4. Gefäßpflanzen: Kritischer Band. p.510 [40]
· Haeupler, H., Muer, T., 2000 — Bildatlas der Farn- und Blütenpflanzen Deutshlands. p.379 [9]
· Rutkowski L., 1998 — Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. p.345 [15]
· Rothmaler W., 1995 — Exkursionsflora von Deutschland, Band 3. Gefäßpflanzen: Atlasband. p.377 [11]
· Tzvelev N.N., 2004 — Flora Europae Orientalis. T.11 p.402 [86.11]
· Schischkin B.K., 1951 — Flora URSS. T.17 p.242 [85.17]
· Tutin T.G. et al., 1968 — Flora Europaea. Volume 2. Rosaceae to Umbelliferae p.366 [150.2]
· Mirek Z. et al., 2002 — Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin kwiatowych i paprotników Polski. [24]
· Tokarska-Guzik B., Dajdok Z., Zając M. i A., Urbisz A., Danielewicz W., Hołdyński Cz., 2012 — Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych [234]
· Zając, A., Zając, M. (Eds.), 2001 — Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. - Distribution Atlas of Vascular Plants in Poland. [25]
· Zarzycki, K., Trzcińska-Tacik, H., Różański, W., Szeląg, Z., Wołek, J., Korzeniak, U., 2002 — Ecological indicator values of vascular plants of Poland (Ekologiczne liczby wskażnikowe roślin naczyniowych Polski). [23]
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 2002-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 17.03.24 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 24.01.2015 · powstała/was created 29.10.2003

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Heracleum_mantegazzianum.htm">Heracleum mantegazzianum (barszcz Mantegazziego) - Flora Ogród Zbiorowiska - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl</a>