opis

Wysokie drzewa, o wyraźnym pniu przewodniku i regularnej, stożkowatej koronie.

Kora cienka, nawet u starych drzew słabo spękana.

Szyszki skupione w pobliżu wierzchołka drzewa, wzniesione, dojrzałe rozpadają się pozostawiając tylko zdrewniałą oś szyszki (trzpień).

Ogółem opisanych jest około 50 gatunków, z czego w Europie pięć. We florze Polski rodzaj jodła (Abies) jest reprezentowany tylko przez jeden gatunek — jodłę pospolitą (Abies alba).

Kilka gatunków jest uprawianych, z nich jedynie jodła jednobarwna (Abies concolor) jest polecana bez zastrzeżeń do uprawy na terenie całej Polski. W zastosowaniach ogrodowych można jeszcze brać pod uwagę jodłę koreańską (Abies koreana).

⇑ skok do węzła klucza nadrzędnego [na stronie: Pinaceae (sosnowate)]
⇒ zwarta wersja klucza
  
(p) górna powierzchnia z liniami aparatów szparkowych (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcj ...
  
    
Abies concolor (jodła jednobarwna)
lewa widok od góry, prawe od spodu XL 3DRLLR||
Abies concolor (jodła jednobarwna)
Abies concolor (jodła jednobarwna)
(p) igły długie, ok. 6 cm długości, prawie jednobarwne (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakła ...
Abies concolor (jodła jednobarwna) · notka
jodła kalifornijska · takson uprawiany
  Często uprawiane drzewo parkowe.
    
    
(p) igły krótsze, do 4 cm długości(↑nie)
    
      
(p) bardzo krótkie, w nasadzie nie skręcone, silnie rozszerzone. (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu stron ...
      
        
Abies pinsapo (jodła hiszpańska)
Abies pinsapo (jodła hiszpańska)
XL
Abies pinsapo (jodła hiszpańska)
widok o góry i do spodu 3DRLLR||
(p) igły grubsze i krótsze (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub ...
Abies pinsapo (jodła hiszpańska)
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
  Nieczęsto uprawiana ciepłolubna jodła.
        
        
Abies numidica (jodła numidyjska)
Abies numidica (jodła numidyjska)
(p) igły węższe i dłuższe(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduj ...
Abies numidica (jodła numidyjska)
jodła algierska · takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
  Pochodzi z gór Algieru.
        
      
(p) igły dłuższe, ponad 15 mm długości, w nasadzie skręcone(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładani ...
      
        
(p) igły wierzchem z kilem (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, ...
· Młode pędy brązowo krótko owłosione.
Abies magnifica (jodła wspaniała)
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
  Rzadko uprawiana. Zachowują się stosunkowo młode egzemplarze bo w niektóre zimy wymarza.
        
        
(p) igły wierzchem z bruzdką(↑nie)
        
          
Abies procera (jodła szlachetna)
(p) młode pędy ciemne, czerwonawo-brunatne, gęsto owłosione (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wer ...
· Igły od spodu gałązek ściśle do nich przylegające w początkowym biegu, zakrywające powierzchnię pędu.
Abies procera (jodła szlachetna)
syn. Abies nobilis · takson uprawiany
  Pochodzi z zachodu Ameryki Północnej. U nas rzadko uprawiane drzewo ozdobne. Bardzo atrakcyjna z uwagi na stalowoniebieską barwę igieł, zwłaszcza w wyselekcjonowanych odmianach (np. ‘Glauca’ zwłaszcza młoda o krzaczastym pokroju).
          
          
(p) młode pędy jasne, szarobrunatne, popielate lub białawe(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej we ...
· Liście w dole biegu nie przylegają ściśle do gałązek.
          
            
Abies lasiocarpa
(p) igły w większości odstające (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostęp ...
· Pączki brunatne. Kora szarobrunatna.
Abies lasiocarpa (jodła górska)
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
  Gatunek północnoamerykański o dużym zasięgu geograficznym. U nas czasem uprawiana.
            
            
(p) igły nieco przylegające(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu s ...
· Pączki białawe, ożywiczone. Kora biaława.
Abies arizonica (jodła arizońska)
jodła korkowa · syn. Abies lasiocarpa var. arizonica · takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
  Gatunek północnoamerykański; u nas w kolekcjach dendrologicznych.
            
  
(p) górna powierzchnia igieł zielona, bez linii aparatów szparkowych(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostęp ...
  
    
(p) igły płasko rozłożone na dwie strony (grzebieniasto) (↓nie)
    
      
Abies alba
Abies alba
(p) igły do 30 mm długości; pączki bez żywicy (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w p ...
· Pączki bez żywicy.
Abies alba (jodła pospolita) · notka
wystepowanie
takson rodzimy lub trwale zadomowiony
  Jedyny krajowy gatunek rodzaju. Częsta na południu Polski.
      
      
(p) igły do 60(80) mm długości; pączki ożywicowane(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna ...
· Pączki ożywicowane.
      
        
Abies grandis (jodła olbrzymia)
XL
Abies grandis (jodła olbrzymia)
XL
(p) igły z wcięciem (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest ...
· Pączki małe, zaokrąglone na wierzchołku, nieco ożywicowane. Pędy nagie, początkowo drobno owłosione.
  Gatunek z zachodu Ameryki Północnej. U nas rzadko uprawiane drzewo parkowe, w kolekcjach dendrologicznych i uprawach leśnych (charakteryzuje się bardzo szybkim wzrostem).
        
        
(p) igły ostro zakończone(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna p ...
· Pączki wrzecionowate, ostre. Pędy nagie.
  Abies bracteata Nutt. — zbyt mało mrozoodporna dla dłuższej uprawy w Polsce.
        
    
(p) igły rozłożone na dwie strony i podnoszące się; pączki ożywiczone(↑nie) (↓nie)
    
      
(p) pędy podłużnie bruzdowane (↓nie)
      
        
(p) igły zdecydowanie ostre, kłujące (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji a ...
· Pędy nagie, od trzonków igieł ze zbiegającymi garbkami, gładkie, błyszczące.
  Abies holophylla Maxim. — wystarczająco mrozoodporna dla uprawy w Polsce.
        
        
(p) igły wcięte lub niewyraźnie zaostrzone(↑nie)
        
          
Abies homolepis (jodła nikkońska)
Abies homolepis (jodła nikkońska)
(p) pędy nagie (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu zn ...
· Igły równowąskie, zwykle nieznacznie wcięte; spodem z szerokimi, kredowobiałymi paskami.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po ...
Abies homolepis (jodła nikkońska)
jodła nikko · takson uprawiany
  Nieczęsto uprawiane drzewo parkowe. Pochodzi z gór środkowej Japonii.
          
          
(p) igły najszersze pośrodku(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej ...
· Igły wyraźnie najszesze pośrodku (do 3 mm szerokości), wierzchołek zwykle ostro wcięty z dwoma ząbkami; spodem z niewyraźnymi białawymi paskami.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu ...
  Abies firma Sieb. et Zucc. — dość mało mrozoodporna, uprawia możliwa w cieplejszych rejonach zachodniej Polski.
          
      
(p) pędy niewyraźnie bruzdowane(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlas ...
      
        
(p) igły spodem z wyraźnymi szerokimi białymi pasami (↓nie)
        
          
(p) pędy jasnobrązowe (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub z ...
· Igły miękkie, elastyczne.
  Gatunek koreański, czasem uprawiany w Polsce.
          
          
(p) pędy ciemne czerwonobrązowe(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja log ...
· Igły sztywniejsze.
  Abies delavayi Franch. — mało mrozoodporne jak dla pewnej uprawy w Polsce.
          
        
(p) igły spodem z wąskimi lub niewyraźnymi pasami(↑nie)
        
          
(p) igły sztywne i kruche (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wers ...
          
            
Abies balsamea
Abies balsamea
(p) łuski wspierające szyszek ±ukryte (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logo ...
  Składnik tajgi w północnej Ameryce. U nas rzadko uprawiana.
            
            
(p) łuski wspierające szyszek wysunięte(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalo ...
  Abies frasneri Poir.
            
          
(p) igły delikatniejsze, stosunkowo miękkie(↑nie)
          
            
(p) szyszki fioletowe, łuski wspierające ±ukryte (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znaj ...
· Pączki czerwonawobrązowe, ożywicowane głównie na czubku (silniej zimą).
  Abies nephrolepis Maxim.
            
            
(p) szyszki fioletowe, łuski wspierające ±ukryte(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znaj ...
· Pączki czerwonawobrązowe, ożywicowane głównie na czubku (silniej zimą).
  Abies sachalinenesis Mast.
            
    
(p) igły inaczej ułożone(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta do ...
    
      
(p) pączki bez żywicy (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalog ...
· Igły dość długie, do 35(40) mm.
      
        
Abies nordmanniana (jodła kaukaska)
(p) igły gęste (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub za ...
· Igły ciemnozielone, silnie błyszczące (jak lakierowane), mocne, szerokie, na szczycie zaokrąglone i wcięte.
· ta cecha diagnostyczna je ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zal ...
  Stosunkowo często uprawiana jodła z Kaukazu, podobna do jodły pospolitej (Abies alba).
        
        
Abies cilicica (jodła syryjska)
Abies cilicica (jodła syryjska)
(p) igły luźno ułożone(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej ...
· Igły jaśniej ciemnozielone, węższe.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w p ...
· ta cecha diagnostyczna jest wido ...
Abies cilicica (jodła syryjska)
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
  Gatunek z Azji Mniejszej, u nas rzadko uprawiany w kolekcjach dendrologicznych.
        
      
(p) pączki mniej lub bardziej ożywicowane(↑nie)
      
        
Abies cephalonica (jodła grecka)
XL
Abies cephalonica (jodła grecka)
(p) pędy nagie, igły nie wcięte (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest w ...
· Igły sztywne, mniej lub bardziej zaostrzone, 2-3 cm długości.
· ta cecha diagnostyczna jest widocz ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po za ...
  Pochodzi z gór Grecji. U nas w kolekcjach.
        
        
(p) pędy owłosione, igły wcięte(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja l ...
        
          
(p) igły delikatne, miękkie, wąskie (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rog ...
  Abies sibirica Ledeb.
          
          
(p) igły sztywniejsze i szersze(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja l ...
          
            
Abies koreana
Abies koreana
(p) igły krótkie (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu st ...
· Pędy bardzo jasne, brudnobiało omszone w bruzdkach.
  Gatunek z gór Korei. U nas stosunkowo często uprawiana z uwagi na dekoracyjność.
            
            
Abies amabilis (jodła wonna)
Abies amabilis (jodła wonna)
(p) igły dłuższe(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu strony, różne elementy niedostępne w przeglądowej wersji at ...
· Pędy brązowo-beżowe, równomiernie omszone.
Abies amabilis (jodła wonna)
takson uprawiany, nie ujęty w czekliście 2002
  Gatunek z zachodu Ameryki Północnej. U nas rzadko spotykany, w kolekcjach dendrologicznych.
            
w pełnej wersji atlasu jest tu dodatkowa, zwarta, wersja klucza - wygodna w użyciu gdy chcemy szybko zorientować się w jego strukturze lub znamy już klucz i chcemy szybciej dojść do celu

wymagania i uprawa

Większość gatunków ma wysokie wymagania co do żyzności gleby i wilgotności oraz wymaga wysokiej wilgotności powietrzna. Źle znoszą zapylenie i zanieczyszczenia powietrza. Wyjątkiem jest tu np. często uprawiana jodła jednobarwna (Abies concolor).

space

Rozmnażane są wyłącznie z nasion i przez szczepienie.

klucz · Abies alba · jodła pospolita

takson rodzimy lub trwale zadomowiony [24]
wystepowanie
o mapie występowania
Kora długo gładka, jasna, szarobiała, z pęcherzykami żywicy; stara poletkowato spękana. Młode pędy długo szare, gęsto krótko owłosione. Pączki jajowate, drobne, brązowe, nieożywicowane.

space

Szyszki wąskocylindryczne, 10-15(17)cm długości, młode zielone, dojrzałe brunatne. Łuski wspierające wystające, odgięte w dół.

space

klucz · Abies concolor · jodła jednobarwna

jodła kalifornijska
takson uprawiany [24]
Najczęściej uprawiana jodła w Polsce i jedyna którą można polecać bez zastrzeżeń. Zawdzięcza to swoim walorom dekoracyjnym, wysokiej mrozoodporności i wyjątkowo niskim wymaganiom glebowym i wodnym.

Igły wyjątkowo długie (4-6(8) cm), z obu stron jednakowo zabarwione (stąd epitet gatunkowy), matowe, sinozielone do srebrzystych (zależnie od odmiany mniej lub bardziej owoszczone, wtedy niebieskobiałe), luźno ustawione na pędzie, często łukowato uniesione ku górze. Roztarte o silnym, przyjemnym, cytrynowym zapachu.

Grupa użytkowa: drzewa iglaste · zimozielone (wiecznie zielone)

literatura · references
· Bugała, W., 2000 — Drzewa i krzewy. p.16 [38]
· Seneta W., Dolatowsk, J., 2000 — Dendrologia. p.30 [12]
· Seneta W., 1987 — Drzewa i krzewy iglaste. p.66 [94]
· Hejný, S., Slavík, B., 1997 — Květena České Republiky 1 p.312 [71.1]
· Rothmaler W., 2005 — Exkursionsflora von Deutschland, Band 4. Gefäßpflanzen: Kritischer Band. p.139 [40]
· Rutkowski L., 1998 — Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. p.47+46k [15]
· Sokolov S.Ja., 1949 — Djerjevja i kustarniki SSSR. T.1 p.53+9k+52k+382 [119.1]
· Fedorov R.V., 1974 — Flora Partis Europaeae URSS. T.1 p.101 [86.1]
· Komarov V.L., Iljin M.M., 1934 — Flora URSS. T.1 p.134 [85.1]
· Tutin T.G. et al., 1993 — Flora Europaea. Volume 1. Psilotaceae to Platanaceae p.37 [150.1]
· Szafer, Wł., Kulczyński, St., Pawłowski, B., 1988 — Rośliny polskie, cz. I i II. p.26 [3]
· Mirek Z. et al., 2002 — Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin kwiatowych i paprotników Polski. [24]
· Zając, A., Zając, M. (Eds.), 2001 — Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. - Distribution Atlas of Vascular Plants in Poland. [25]
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 2002-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 17.04.11 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 01.02.2016 · powstała/was created 14.12.2002

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Abies.htm">Abies (jodła) - Flora Ogród Zbiorowiska - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl</a>